Dẫu thời gian đã lùi xa, nhưng mỗi độ tháng Năm về, ký ức 56 ngày đêm “khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt” lại sống dậy rõ nét. Những địa danh như: Đồi A1, hầm Đờ - cát, cầu Mường Thanh... hay Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ tại Mường Phăng, không còn đơn thuần là điểm tham quan, mà trở thành những chứng tích sống động của một thời khói lửa. Mỗi tấc đất nơi đây đều thấm đẫm mồ hôi, xương máu của biết bao thế hệ chiến sĩ đã ngã xuống vì độc lập, tự do.
Mỗi độ tháng Năm, hoa phượng nở đỏ rực, đông đảo du khách, cán bộ, chiến sĩ mọi miền Tổ quốc lại tìm về thăm di tích Đồi A1.
Giữa nhịp sống yên bình hôm nay, những địa danh lịch sử ấy vẫn lặng lẽ kể chuyện cho thế hệ mai sau. Trên đồi A1, những hố bom còn in dấu thời gian khốc liệt. Dưới hầm Đờ - cát, không gian như vẫn vương hơi thở trận đánh quyết định lịch sử. Bên cầu Mường Thanh, dòng Nậm Rốm lặng lẽ trôi, chứng kiến bao đổi thay của vùng đất từng là tâm điểm chiến trường, nay đã hồi sinh mạnh mẽ và đổi mới từng ngày phát triển.Rời trung tâm lòng chảo, hành trình về Mường Phăng, nơi đặt Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ năm xưa lại mở ra một không gian lắng đọng khác. Giữa cánh rừng già, lán làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, hầm thông tin, đường hào, bếp Hoàng Cầm… vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn. Từng lối mòn nhỏ, từng mái lán đơn sơ giữa đại ngàn như tái hiện những ngày tháng căng thẳng mà quyết đoán, nơi những mệnh lệnh lịch sử được đưa ra, góp phần làm nên chiến thắng vang dội.
Du khách tham quan Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ tại xã Mường Phăng.
Trong không khí của những ngày tháng Năm lịch sử, Điện Biên dường như khoác lên mình một diện mạo vừa tươi mới vừa trang nghiêm. Cờ hoa rợp khắp nẻo đường, các hoạt động tri ân, tưởng niệm diễn ra trong sự thành kính và xúc động. Giữa những dòng cảm xúc lắng đọng ấy, mỗi bước chân trở về với Điện Biên không chỉ là một hành trình tham quan, mà còn là hành trình trở về với ký ức lịch sử thiêng liêng của dân tộc, để cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao mồ hôi, xương máu của các thế hệ đi trước.
Thượng tá Nguyễn Văn Sang, du khách đến từ TP. Hà Nội chia sẻ rằng, dù trước đó đã xem nhiều phim tư liệu, đọc không ít sách báo về Chiến thắng Điện Biên Phủ, nhưng khi trực tiếp đặt chân lên đồi A1 hay bước xuống hầm Đờ cát, cảm xúc trở nên sâu lắng và chân thực hơn rất nhiều. Không gian lịch sử như hiện hữu trước mắt, từng dấu tích, từng hiện vật đều gợi mở những câu chuyện hào hùng. Chuyến đi giúp ông thấu hiểu rõ hơn giá trị của hòa bình hôm nay.
Thượng tá Nguyễn Văn Sang (bên trái) tìm hiểu thông tin về Điện Biên qua triển lãm ảnh tại hầm Đờ - cát.
Không chỉ du khách tìm về để hiểu thêm lịch sử và sự hy sinh của các thế hệ cha ông, những ngày này ở Điện Biên còn lặng lẽ ghi dấu hình ảnh các đoàn cựu chiến binh từ khắp mọi miền Tổ quốc trở lại chiến trường xưa. Tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia A1 và nhiều di tích lịch sử, những nén hương trầm được thắp lên trong không gian trang nghiêm, như nhịp cầu nối liền quá khứ và hiện tại.
Trong dòng người lặng lẽ ấy, ông Trần Văn Hùng (cựu chiến binh đến từ tỉnh Tuyên Quang) đứng rất lâu trước hàng bia mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia A1. Giọng ông chậm rãi, như nói với chính mình: “Chúng tôi không trực tiếp có mặt ở Điện Biên năm 1954, nhưng bước vào đây vẫn thấy như đang đứng giữa một phần máu xương của Tổ quốc. Mỗi tấm bia mộ là một lời nhắc nhở, rằng hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có. Thế hệ chúng tôi đi sau, nhưng trách nhiệm thì không hề nhẹ. Nhìn các em học sinh, các bạn trẻ thắp hương, nghe các em hỏi về lịch sử, tôi tin rằng ký ức không bị lãng quên, mà đang được tiếp nối theo cách rất tự nhiên”.
Khách du lịch quốc tế tìm hiểu thông tin về hầm Đờ - cát.
Trong khoảnh khắc tĩnh lặng giữa núi đồi Điện Biên, lời chia sẻ ấy như hòa vào làn khói hương đang lan nhẹ, góp thêm một nhịp cầu nối dài ký ức chiến tranh với hiện tại hôm nay. Không riêng du khách hay những cựu chiến binh trở về từ khắp mọi miền, với người dân Điện Biên, tháng Năm từ lâu đã trở thành những ngày đặc biệt, thiêng liêng và giàu ý nghĩa. Vào những dịp này, các cơ quan, đơn vị, trường học trên địa bàn thường xuyên tổ chức cho cán bộ, học sinh đến tham quan, dâng hương tại các di tích lịch sử. Những chuyến đi không chỉ là hoạt động ngoại khóa đơn thuần mà còn là những bài học sống động về lịch sử, hun đúc tinh thần yêu nước, lòng biết ơn và ý thức trách nhiệm đối với thế hệ trẻ.
Những hoạt động tri ân, giáo dục truyền thống ấy cứ thế được tiếp nối qua từng năm, lặng lẽ mà bền bỉ, trở thành một phần trong đời sống tinh thần của người dân nơi đây. Chính sự tiếp nối tự nhiên ấy đã khiến lịch sử không còn là điều xa vời, mà trở thành nguồn sức mạnh nội sinh, nuôi dưỡng ý chí và khát vọng vươn lên trong hiện tại. Em Nguyễn Thị Hà, học sinh lớp 11, Trường THPT Điện Biên Phủ chia sẻ: Những câu chuyện về chiến thắng Điện Biên Phủ hay những tấm gương hy sinh của cha anh không chỉ giúp thế hệ trẻ thêm tự hào, mà còn tạo động lực để phấn đấu trong học tập và rèn luyện. “Chúng em được nhắc nhở rằng hòa bình hôm nay là rất quý giá, vì vậy phải biết trân trọng và góp phần xây dựng quê hương ngày càng tốt đẹp hơn” - Hà nói thêm.
Cựu chiến binh và học sinh giao lưu tại di tích Đồi A1.
Trên mảnh đất từng ghi dấu những trận đánh lịch sử, hôm nay từng nhịp sống mới đang được dựng xây từ chính nền tảng của quá khứ hào hùng. Những con đường mở rộng, những khu dân cư khang trang, những công trình hạ tầng ngày càng hoàn thiện đã và đang làm thay đổi diện mạo Điện Biên theo hướng ngày càng khởi sắc. Nhưng hơn cả những đổi thay hữu hình, điều đọng lại sâu sắc chính là sự chuyển biến trong nhận thức và ý thức của con người. Từ cán bộ, đảng viên đến người dân, từ những em học sinh đến các thế hệ cựu chiến binh, tất cả đều đang chung tay gìn giữ ký ức lịch sử như một phần không thể tách rời của đời sống hôm nay. Lịch sử không nằm lại phía sau, mà đang song hành, soi chiếu và dẫn dắt hiện tại.
72 năm sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, diện mạo đô thị Điện Biên đổi thay rõ nét.
Từ quá khứ hào hùng đến hiện tại đổi thay, từ những hy sinh lặng thầm đến những thành quả hôm nay, Điện Biên vẫn luôn là biểu tượng sống động của ý chí quật cường và khát vọng vươn lên. Và mỗi độ tháng Năm trở về, trong tiếng gió núi và sắc cờ đỏ thắm, mảnh đất lịch sử ấy lại như được tiếp thêm một nhịp đập mới - nhịp đập của ký ức, của niềm tự hào và của hành trình hướng tới tương lai. Và chính từ mạch nguồn lịch sử ấy, Điện Biên đang viết tiếp những trang mới vững vàng, tự tin, xứng đáng với tầm vóc của một vùng đất anh hùng.
Bài, ảnh: Văn Tâm