VinFast và nước cờ thâm sâu của tỷ phú Phạm Nhật Vượng

3 giờ trướcBài gốc

VinFast đang bước vào quá trình tái định hình mô hình vận hành khi từng bước chuyển từ chiến lược tự nắm toàn bộ chuỗi sản xuất sang hướng “asset-light” (nhẹ tài sản), tập trung nhiều hơn vào công nghệ, thương mại và xây dựng thương hiệu. Động thái mới cho thấy đây không chỉ là câu chuyện thoái vốn đơn thuần, mà là bước chuyển chiến lược trong cách hãng xe điện Việt Nam tái cấu trúc chuỗi giá trị để thích ứng với cuộc cạnh tranh toàn cầu.

2 LẦN TÁI CẤU TRÚC CỦA VINFAST

Theo hồ sơ gửi SEC ngày 12/5, hãng xe điện Việt Nam sẽ tách một số tài sản của CTCP Sản xuất và Kinh doanh VinFast (VFTP) sang pháp nhân mới, đồng thời thoái toàn bộ vốn đang nắm giữ tại doanh nghiệp này.

Tài sản được chuyển giao gồm 2 nhà máy tại Hải Phòng và Hà Tĩnh, giá trị chuyển nhượng khoảng 13.309,6 tỷ đồng. Đáng chú ý, bên nhận chuyển nhượng cũng tiếp quản phần lớn các khoản nợ và nghĩa vụ tài chính của VinFast, ước tính khoảng 182.000 tỷ đồng tính đến cuối quý 1/2026. Sau giao dịch, VinFast Việt Nam sẽ gần như “sạch nợ”.

Nhóm nhận chuyển nhượng gồm CTCP Nghiên cứu Đầu tư và Phát triển Tương Lai, Công ty Ngọc Quý và ông Phạm Nhật Vượng, trong đó, Công ty Tương Lai nắm 49% vốn.

Sau giao dịch, Công ty Tương Lai sẽ sản xuất ôtô điện theo đơn đặt hàng của VinFast.

Bản chất của giao dịch này được doanh nghiệp giải thích là mô hình "asset-light" đang được các công ty trên thế giới áp dụng trong bối cảnh thị trường toàn cầu có nhiều biến động.

Việc tái cấu trúc giúp VinFast giảm phần lớn gánh nặng nợ vay và phải trả trên bảng cân đối kế toán

Theo mô hình "asset-light", doanh nghiệp giảm sở hữu trực tiếp các tài sản vật lý như nhà máy, dây chuyền sản xuất, kho bãi hay hệ thống logistics. Thay vào đó, tập trung vào những mảng tạo giá trị cao hơn như công nghệ, thiết kế sản phẩm, phần mềm, dữ liệu khách hàng, thương hiệu và hệ thống phân phối. Điều này giúp doanh nghiệp tối ưu được tài sản và gia tăng hiệu quả vốn.

Về hoạt động, VinFast vẫn hoạt động bình thường và vẫn là tài sản trực thuộc ông Phạm Nhật Vượng. Sau khi Công ty Tương Lai cùng ông Phạm Nhật Vượng mua lại VFTP, gồm 2 nhà máy tại Hải Phòng và Hà Tĩnh, VinFast vẫn giữ lại mảng sản xuất ở toàn cầu, còn ở Việt Nam sẽ thuê Công ty Tương Lai sản xuất.

Lần chia tách đầu tiên của VinFast diễn ra vào tháng 8/2025, khi nhà sản xuất xe điện này công bố chuyển một phần tài sản nghiên cứu và phát triển sang công ty mới mang tên CTCP Nghiên cứu và Phát triển Novatech.

Theo hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), Novatech sẽ nắm giữ các tài sản liên quan đến các dự án R&D đã hoàn thành, còn VinFast tiếp tục phụ trách sản xuất và nghiên cứu các dòng xe mới.

Thương vụ này có giá trị khoảng 1,52 tỷ USD và bên mua là ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch HĐQT Vingroup. Sau giao dịch, quyền sở hữu trí tuệ từ Novatech vẫn được VinFast thuê lại để phục vụ hoạt động sản xuất xe điện. Việc tách khối R&D giúp VinFast đưa phần tài sản nghiên cứu đã hoàn tất ra khỏi pháp nhân sản xuất chính, qua đó cải thiện bảng cân đối kế toán và giảm áp lực chi phí.

VINFAST ĐANG “GIỮ LINH HỒN”, TÁCH PHẦN SẢN XUẤT

Việc VinFast tái cấu trúc mảng sản xuất được xem là dấu hiệu cho thấy hãng xe điện Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái định hình mô hình vận hành theo hướng “asset-light” (tài sản nhẹ) – chiến lược từng được nhiều tập đoàn công nghệ toàn cầu áp dụng nhằm giảm áp lực vốn và tối ưu hiệu quả tài chính.

Nếu nhìn vào bản chất thương vụ, đây không đơn thuần là thay đổi cấu trúc doanh nghiệp mà là quá trình tách phần “tài sản nặng” khỏi hoạt động cốt lõi. Toàn bộ hệ thống nhà máy, dây chuyền dập, máy móc sản xuất cùng khối nghĩa vụ tài chính lớn được chuyển sang một pháp nhân độc lập. Điều này đồng nghĩa với việc phần chi phí khấu hao và áp lực lãi vay – vốn luôn là “gánh nặng” lớn nhất của ngành công nghiệp ô tô – sẽ không còn trực tiếp đè nặng lên báo cáo tài chính hợp nhất của VinFast như trước.

Trong nhiều năm qua, bài toán lớn nhất của các hãng xe điện không nằm ở việc bán được bao nhiêu xe mà là khả năng duy trì dòng tiền trong giai đoạn mở rộng toàn cầu. Sản xuất ô tô là ngành đòi hỏi mức đầu tư khổng lồ cho nhà máy, robot, dây chuyền lắp ráp, logistics và tồn kho. Chỉ riêng chi phí vận hành hệ thống sản xuất cũng có thể “ăn mòn” lợi nhuận trong thời gian dài, đặc biệt với các doanh nghiệp còn đang ở giai đoạn tăng trưởng mạnh.

Bởi vậy, việc tách mảng sản xuất cho thấy VinFast đang chuyển trọng tâm sang các phần tạo giá trị cao hơn như công nghệ, R&D, sở hữu trí tuệ, thương hiệu, dữ liệu vận hành, hệ sinh thái khách hàng và mạng lưới bán hàng toàn cầu. Đây cũng là lý do mô hình này thường được gọi là “asset-light”: doanh nghiệp giảm tỷ trọng tài sản cố định nhưng vẫn giữ những phần cốt lõi tạo ra giá trị thặng dư lớn nhất.

Cách tiếp cận này có nhiều điểm tương đồng với mô hình mà Apple theo đuổi suốt nhiều năm. Apple không trực tiếp sở hữu phần lớn nhà máy sản xuất nhưng vẫn nắm thiết kế, hệ điều hành, công nghệ, thương hiệu và trải nghiệm khách hàng – những yếu tố tạo ra giá trị cao nhất trong chuỗi lợi nhuận. Phần sản xuất vật lý được giao cho các đối tác như Foxconn hay Luxshare Precision đảm nhiệm.

Cụ thể hơn vào VinFast, có thể hiểu đơn giản rằng hãng đang muốn giữ lại “bộ não” của doanh nghiệp gồm công nghệ, thiết kế, dữ liệu, thương hiệu và hệ sinh thái, trong khi phần “thân xác công nghiệp”, tức các nhà máy và hoạt động sản xuất thâm dụng vốn – được vận hành theo mô hình tách biệt hơn.

Điểm đáng chú ý là việc chuyển sang hướng “asset-light” không đồng nghĩa VinFast từ bỏ sản xuất hay đánh mất quyền kiểm soát chuỗi cung ứng. Khác với mô hình thuê ngoài hoàn toàn, phần sản xuất vẫn nằm trong một hệ sinh thái nội địa có liên kết chặt chẽ. Điều này giúp hãng vừa giảm áp lực sở hữu tài sản cố định, vừa duy trì khả năng kiểm soát chất lượng, tiến độ và công nghệ sản xuất trong nước.

Về mặt tài chính, lợi ích lớn nhất của chiến lược này nằm ở việc “làm nhẹ” bảng cân đối kế toán. Một doanh nghiệp sở hữu quá nhiều nhà máy và tài sản công nghiệp thường bị thị trường nhìn nhận như công ty sản xuất nặng với biên lợi nhuận thấp và áp lực vốn cao. Trong khi đó, doanh nghiệp giữ R&D, IP, thương hiệu và hệ sinh thái khách hàng thường được định giá theo hướng công nghệ – nền tảng với kỳ vọng tăng trưởng dài hạn lớn hơn.

Tuy nhiên, mô hình “asset-light” cũng không phải công thức loại bỏ hoàn toàn rủi ro. Xe điện là ngành có độ phức tạp cao hơn nhiều so với điện tử tiêu dùng khi liên quan trực tiếp đến an toàn vận hành, tiêu chuẩn kỹ thuật, chuỗi cung ứng linh kiện, pin, hậu mãi và bảo hành. Nếu doanh nghiệp không kiểm soát tốt chất lượng sản xuất hoặc tiến độ giao hàng, rủi ro vẫn có thể quay trở lại dưới dạng lỗi sản phẩm, chi phí bảo hành lớn hoặc ảnh hưởng tới thương hiệu.

Dù vậy, trong bối cảnh cạnh tranh xe điện toàn cầu ngày càng khốc liệt với các tên tuổi như Tesla, BYD, NIO hay XPeng, việc tái cấu trúc hiện tại cho thấy VinFast đang lựa chọn hướng đi thực dụng hơn: giảm sức nặng tài chính nhưng vẫn giữ tham vọng mở rộng toàn cầu và duy trì vị thế trong cuộc đua dài hạn của ngành xe điện.

Anh Kiệt

Nguồn Thương Gia : https://thuonggiaonline.vn/vinfast-va-nuoc-co-tham-sau-cua-ty-phu-pham-nhat-vuong-post570280.html