Cơ hội mở không gian phát triển
Trong cấu trúc mới, giao thông đường bộ giữ vai trò "xương sống" kết nối trung tâm hành chính nội địa với các địa phương ven biển.
Hệ thống quốc lộ 1A, 53, 54, 57, 57B và đặc biệt là QL60 tạo thành trục dọc xuyên tỉnh, kết nối trực tiếp các đô thị trung tâm như Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh.
Cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ tạo điều kiện tỉnh Vĩnh Long kết nối TP Cần Thơ.
Cùng với đó, hệ thống cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận - Cần Thơ giúp Vĩnh Long mới kết nối hai trung tâm kinh tế phía Nam là TP.HCM và Cần Thơ. Từ đó, nâng cao năng lực thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp chế biến, kho vận và dịch vụ hậu cần.
Nếu đường bộ là trục xương sống, thì giao thông thủy chính là lợi thế. Nằm giữa hệ thống sông Tiền, sông Cổ Chiên và sông Hậu, Vĩnh Long có điều kiện hình thành hành lang vận tải thủy nội vùng quy mô lớn.
Trao đổi cùng PV Báo Xây dựng, TS Trần Hữu Hiệp, Phó chủ tịch Hiệp hội Du lịch ĐBSCL nhận định, từ một vùng "trũng" địa lý, bốn bề bao bọc bởi sông nước như sông Tiền, sông Hậu và sông Cổ Chiên, Vĩnh Long đang đứng trước cơ hội tái định hình không gian phát triển theo hướng vươn ra biển.
TS Trần Hữu Hiệp, Phó chủ tịch Hiệp hội Du lịch ĐBSCL Vĩnh Long cho rằng, Vĩnh Long có thể trở thành "bộ não logistics" của hành lang kinh tế biển phía Đông.
Theo TS Hiệp, khi không gian phát triển được mở rộng về phía Đông, Vĩnh Long mới không chỉ là "trung tâm sông nước" mà có thể trở thành điểm tựa của hành lang kinh tế biển và logistics mới của toàn vùng ĐBSCL.
Điểm mấu chốt nằm ở sự kết hợp tự nhiên giữa dải ven biển dài khoảng 130km của Bến Tre và Trà Vinh với mạng lưới giao thông thủy – bộ vốn đã rất phát triển của Vĩnh Long.
Chuỗi logistics liên vùng
Cũng theo TS Hiệp, trong quy hoạch hướng Đông, hệ thống cảng biển và khu công nghiệp ven biển giữ vai trò là trụ cột.
Cụm cảng tổng hợp Định An với diện tích hơn 125 ha, khả năng tiếp nhận tàu 30.000 – 50.000 tấn, công suất khoảng 4 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, không chỉ là hạ tầng giao thông đơn thuần mà là "điểm nút" của chuỗi logistics liên vùng và quốc tế.
Hai cửa biển lớn cùng kênh Quan Chánh Bố kết nối trực tiếp ra biển Đông giúp Vĩnh Long có lợi thế hiếm có về vận tải thủy và hàng hải so với nhiều địa phương khác trong vùng.
Lợi thế cốt lõi của Vĩnh Long mới không chỉ nằm ở "có biển", mà ở vị trí trung chuyển chiến lược giữa biển và nội đồng.
Trong khi một số địa phương mạnh về cảng biển nhưng yếu về kết nối hậu phương, Vĩnh Long lại sở hữu mạng lưới sông ngòi dày đặc, liên thông trực tiếp với các vùng nguyên liệu lớn của miền Tây.
Điều này cho phép hình thành chuỗi logistics ngắn hơn, chi phí thấp hơn và linh hoạt hơn trong xuất khẩu nông sản, thủy sản, vật liệu xây dựng và hàng công nghiệp nhẹ.
Kênh Quan Chánh Bố.
"Nói cách khác, Vĩnh Long có thể trở thành "bộ não logistics" của hành lang kinh tế biển phía Đông ĐBSCL, chứ không chỉ là một bến cảng", TS Hiệp nhấn mạnh.
Hình thành cực tăng trưởng mới
Gợi mở chiến lược phát triển trong thời gian tới, TS Hiệp chia sẻ, Vĩnh Long cần ưu tiên phát triển đồng bộ hạ tầng logistics: cảng biển, trung tâm logistics ven biển, hệ thống kho lạnh, kho ngoại quan và kết nối đường thủy - đường bộ liên tỉnh. Đây là nền móng để thu hút dòng hàng hóa và dòng đầu tư.
Đồng thời, quy hoạch các khu công nghiệp ven biển theo hướng "xanh và chuyên biệt", ưu tiên chế biến nông - thủy sản, năng lượng tái tạo, và công nghiệp phụ trợ cho logistics. Điều này giúp gia tăng giá trị tại chỗ thay vì chỉ trung chuyển.
Cạnh đó, xây dựng thể chế liên kết vùng từ quy hoạch không gian kinh tế chung đến chia sẻ hạ tầng và nguồn lực giữa Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh.
"Nếu biết tận dụng đúng thời điểm và đầu tư đúng trọng tâm, Vĩnh Long mới hoàn toàn có thể trở thành cực tăng trưởng mới, góp phần tái cấu trúc không gian kinh tế miền Tây theo hướng hiện đại và hội nhập sâu hơn với chuỗi logistics toàn cầu".
Theo ông Dương Văn Ni, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, tại nghị quyết do HĐND tỉnh thông qua điều chỉnh Quy hoạch điều chỉnh tỉnh Vĩnh Long thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác định mục tiêu đến năm 2030 Vĩnh Long trở thành địa phương phát triển năng động và bền vững, là trung tâm kinh tế biển và sản xuất năng lượng tái tạo của vùng, với hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, kết nối thông suốt với các địa phương trong vùng và cả nước.
Cảng biển Định An.
Để thực hiện mục tiêu này, vừa qua, ngành xây dựng đã phối hợp tham mưu UBND tỉnh rà soát, điều chỉnh bổ sung quy hoạch tỉnh Vĩnh Long sau hợp nhất theo hướng đồng bộ với quy hoạch vùng và quy hoạch quốc gia trong tình hình mới. Tạo tiền đề lập và phê duyệt các quy hoạch đô thị đồng bộ, hiện đại, có tính liên kết với giao thông, logistics.
Cùng với đó, hoàn thiện quy hoạch mạng lưới giao thông hiện đại, đa phương thức đó là đường bộ cao tốc, quốc lộ, đường thủy nội địa và đường sắt trong tương lai, nhằm tăng cường khả năng kết nối với TPHCM, TP Cần Thơ và các cửa ngõ xuất khẩu, từng bước đồng bộ, hiện đại. Qua đó, kết nối hiệu quả giữa các loại hình giao thông và giữa hệ thống giao thông quốc gia với hệ thống giao thông địa phương.
Chia sẻ kế hoạch trong năm 2026, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP Cần Thơ cho biết, trước mắt, Sở Xây dựng phối hợp cùng Ban quản lý dự án giao thông tỉnh đẩy nhanh tiến độ thi công các cầu Đình Khao, cầu Ba Lai 8, tuyến tránh QL57.
Song song đó, thực hiện các thủ tục đầu tư để sớm triển khai các dự án trọng điểm như xây dựng cầu Cửa Đại trên tuyến đường bộ ven biển kết nối với tỉnh Đồng Tháp; cầu Cổ Chiên 2; tuyến Hành lang ven biển (khu vực tỉnh Trà Vinh cũ);….nhất là phối hợp cùng Ban quản lý khu kinh tế để sớm đưa cảng tổng hợp Định An đi vào hoạt động.
Lê An