Những cơn đau ngực âm ỉ rồi tăng dần, cảm giác hụt hơi xuất hiện ngay cả khi chỉ đi lại trong nhà – đó là những dấu hiệu tưởng chừng mơ hồ nhưng lại là lời cảnh báo nghiêm khắc của một bệnh cảnh tim mạch đặc biệt nguy hiểm. Với người phụ nữ 40 tuổi nhập viện tại Bệnh viện Quốc tế City (TP.HCM) chỉ trong vòng vài ngày, cơ thể đã phát đi tín hiệu rõ ràng rằng trái tim đang đối mặt với một biến cố nghiêm trọng: vỡ xoang Valsalva, một bệnh lý hiếm gặp, chỉ chiếm khoảng 0,09% dân số nhưng có thể đẩy người bệnh vào suy tim tiến triển nhanh nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Phát hiện “thủ phạm” hiếm gặp qua siêu âm tim
Ba ngày trước khi nhập viện, người bệnh bắt đầu cảm nhận những cơn đau tức ngực kèm khó thở. Ban đầu, triệu chứng chỉ xuất hiện thoáng qua, nhưng sau đó nhanh chóng trở nên thường xuyên và rõ rệt hơn. Điều đáng lo ngại là các biểu hiện không chỉ xuất hiện khi gắng sức mà ngay cả những sinh hoạt tối thiểu như đi lại nhẹ nhàng hay đứng lên ngồi xuống cũng khiến người bệnh mệt lả.
Sau can thiệp, bệnh gần như không còn cảm giác đau ngực, tình trạng khó thở cải thiện đáng kể - Ảnh: BVCC
Tình trạng này khiến sinh hoạt hằng ngày bị đảo lộn hoàn toàn, báo hiệu một quá trình suy tim đang diễn tiến nhanh chóng. Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ Bệnh viện Quốc tế City đã đánh giá đây là một trường hợp cần được thăm dò chuyên sâu khẩn cấp, bởi những triệu chứng trên gợi ý mạnh mẽ đến một rối loạn huyết động nghiêm trọng trong tim.
Kết quả siêu âm tim cấp cứu đã nhanh chóng làm rõ nguyên nhân: người bệnh bị vỡ xoang Valsalva thông vào buồng nhĩ phải. Đây là một dạng tổn thương hiếm gặp của động mạch chủ – mạch máu lớn nhất cơ thể, nơi chịu áp lực máu rất cao.
Theo BSCKI Lê Văn Tuyến, bác sĩ Tim mạch trực tiếp tham gia điều trị, xoang Valsalva là cấu trúc giải phẫu nằm ngay phía trên van động mạch chủ. Khi xoang này bị vỡ, đặc biệt là vỡ thông sang buồng nhĩ phải, sẽ hình thành một luồng thông bất thường, khiến máu áp lực cao từ động mạch chủ liên tục tràn sang tim phải.
Sự chênh lệch áp lực lớn này làm tim phải nhanh chóng bị quá tải thể tích, kéo theo tăng áp động mạch phổi và suy tim tiến triển. “Vỡ xoang Valsalva là bệnh lý không thường gặp, nhưng khi đã xảy ra thì diễn tiến rất nhanh. Nếu không can thiệp kịp thời, người bệnh có thể rơi vào suy tim nặng chỉ trong thời gian ngắn”, bác sĩ Tuyến nhấn mạnh.
Quyết định mang tính bước ngoặt: Can thiệp qua da
Sau khi xác định tổn thương ban đầu, người bệnh được chỉ định thực hiện siêu âm tim qua thực quản – một phương tiện chẩn đoán chuyên sâu cho phép quan sát rõ nét các cấu trúc tim và dòng chảy máu bất thường.
Kết quả thăm dò giúp các bác sĩ xác định chính xác vị trí lỗ vỡ của xoang Valsalva, đo đạc kích thước tổn thương cũng như đánh giá khoảng cách từ vị trí vỡ đến van động mạch chủ và hệ thống động mạch vành. Đây là những thông số có ý nghĩa then chốt, không chỉ để đánh giá mức độ nguy hiểm mà còn quyết định hướng điều trị tối ưu.
Trong các trường hợp vỡ xoang Valsalva, phẫu thuật tim hở từng được xem là lựa chọn kinh điển. Tuy nhiên, phẫu thuật đòi hỏi sử dụng tuần hoàn ngoài cơ thể, thời gian hồi sức dài và tiềm ẩn nhiều nguy cơ biến chứng, đặc biệt với những người bệnh còn trẻ, đang ở độ tuổi lao động.
Với giải phẫu phù hợp và kết quả đánh giá chi tiết từ các phương tiện chẩn đoán hiện đại, ekip tim mạch can thiệp đã đưa ra quyết định mang tính bước ngoặt: lựa chọn phương pháp can thiệp qua da để bít lỗ vỡ xoang Valsalva.
“Đây là một kỹ thuật ít xâm lấn hơn phẫu thuật tim hở, nhưng đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, sự phối hợp nhịp nhàng của ekip và khả năng kiểm soát chính xác từng thao tác trong lòng mạch”, bác sĩ Tuyến nói.
Thông qua đường động mạch và tĩnh mạch vùng đùi, các bác sĩ đưa hệ thống ống thông chuyên dụng tiếp cận chính xác vị trí tổn thương. Thiết bị bít được lựa chọn với kích thước phù hợp, sau đó triển khai cẩn trọng để đóng kín hoàn toàn luồng thông bất thường từ xoang Valsalva vào buồng nhĩ phải.
Yêu cầu đặt ra là thiết bị phải được cố định vững chắc, đồng thời không gây tổn thương van động mạch chủ và không ảnh hưởng đến dòng chảy của hệ động mạch vành – những cấu trúc sống còn của tim. Sự chính xác gần như tuyệt đối trong từng thao tác là yếu tố quyết định thành công của ca can thiệp.
Ngay sau can thiệp, hiệu quả điều trị được ghi nhận rõ rệt. Luồng thông bất thường biến mất, huyết động tim nhanh chóng ổn định trở lại. Người bệnh gần như không còn cảm giác đau ngực, tình trạng khó thở cải thiện đáng kể chỉ sau thời gian ngắn.
Khác với phẫu thuật tim hở, người bệnh không cần nằm hồi sức kéo dài. Chỉ sau một ngày theo dõi, các chỉ số lâm sàng ổn định, người bệnh có thể đi lại, sinh hoạt bình thường và được xuất viện trong tình trạng sức khỏe tốt.
Đây được xem là kết quả tối ưu đối với một bệnh cảnh tim mạch hiếm gặp và tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đồng thời cho thấy lợi ích rõ rệt của can thiệp tim mạch hiện đại trong việc giảm xâm lấn và rút ngắn thời gian hồi phục.
Hồ Quang