Vòng xoáy tín dụng đen - Bài 3: Để tín dụng đen không còn 'đất sống'

4 giờ trướcBài gốc

Cán bộ tín dụng nắm bắt thông tin của hộ vay

Kẽ hở

Lãi suất ngân hàng hiện nay không quá cao và đang được Nhà nước khống chế. Theo Ngân hàng Nhà nước Khu vực 9, lãi suất cho vay ngắn hạn hiện phổ biến ở mức 5,5% - 7,5%/năm, lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa VNĐ đối với các lĩnh vực ưu tiên là 4,0%/năm; lãi suất cho vay trung, dài hạn phổ biến ở mức 8,0% - 10,0%/năm. Trong khi đó, lãi suất tín dụng đen vẫn phổ biến ở mức 2.500 đồng/1 triệu đồng/ngày, tương đương 90%/năm, thậm chí nhiều cá nhân đang cho vay với mức lãi từ 200 - 600%/năm.

Chênh lệch lãi suất lớn, song thực tế cho thấy, vẫn còn nhiều người vẫn tìm đến tín dụng đen thay vì vay ngân hàng.

Câu chuyện này được các chuyên gia lý giải: Các tổ chức tín dụng cũng là doanh nghiệp hoạt động dựa trên mục tiêu hài hòa giữa nhiệm vụ chính trị và lợi ích kinh tế. Vì thế, hầu hết các ngân hàng đều thực hiện cho vay có điều kiện như tài sản đảm bảo, phương án kinh doanh, không cho vay dưới chuẩn… Với các chương trình tín dụng chính sách, việc tiếp cận vốn dễ hơn với hộ nghèo, cận nghèo và các đối tượng chính sách khác; tuy nhiên cũng phải tuân thủ các quy trình thủ tục không thể “giải ngân nhanh”, “hỗ trợ tài chính siêu tốc” như tín dụng đen. Quy trình thủ tục chặt chẽ của các ngân hàng khiến nhiều người, nhất là các đối tượng yếu thế khi có nhu cầu khẩn cấp, người có nợ xấu khó tiếp cận vốn. Đây chính là "mảnh đất màu mỡ" cho tín dụng đen hoạt động.

Trên kinh nghiệm công tác xét xử, ông Hoàng Quang Bình, Chánh án Tòa án nhân dân Khu vực 1 Huế cũng cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến hoạt động tín dụng đen vẫn còn hoành hành là do chế tài xử lý hiện nay vẫn còn nhẹ. Do mức phạt khá thấp, nhiều đối tượng hoạt động trong lĩnh vực tín dụng đen sẵn sàng thực hiện hành vi phạm tội và nộp tiền phạt hoặc chấp nhận hình phạt tù để tiếp tục hành vi phạm tội. Vì vậy, cần thiết phải nghiên cứu, sửa đổi quy định này theo hướng tăng nặng nhằm đảm bảo tính răn đe, giáo dục và ngăn ngừa hành vi phạm tội.

Theo Trung tá Dương Văn Thành, Phó Đội trưởng Phụ trách Đội Phòng ngừa, điều tra tội phạm xâm phạm sở hữu, Công an thành phố, công tác quản lý, phối hợp đẩy lùi tín dụng đen hiện vẫn còn nhiều khoảng trống.

Cán bộ Ngân hàng Chính sách xã hội hỗ trợ các đối tượng yếu thế tiếp cận tín dụng chính sách

Cụ thể, trong quản lý các app cho vay, nhất là khung pháp lý còn chưa theo kịp thực tiễn. Nhiều app không đăng ký là tổ chức tín dụng, chỉ “núp bóng” tư vấn tài chính, kết nối vay vốn nên chưa bị điều chỉnh đầy đủ bởi pháp luật ngân hàng, dẫn tới khó xử lý triệt để. Việc quản lý kho ứng dụng và quảng cáo trên không gian mạng còn lỏng lẻo. Các app cho vay lãi suất cao, thu phí bất hợp lý, xâm phạm dữ liệu cá nhân vẫn dễ dàng xuất hiện trên kho ứng dụng, mạng xã hội, thậm chí đổi tên, đổi pháp nhân để “hồi sinh” sau khi bị xử lý. Chưa nói, nhiều app thu thập danh bạ, hình ảnh, thông tin riêng tư rồi sử dụng để đe dọa, khủng bố tinh thần người vay nhưng chế tài hiện nay chưa đủ sức răn đe, việc giám sát và xử lý vi phạm còn chậm, chưa kịp thời, xử lý chưa triệt để.

Ngoài ra, việc thiếu cơ chế kiểm soát dòng tiền cũng là một khoảng trống. Dòng tiền cho vay và thu nợ qua tài khoản ngân hàng cá nhân, các ví điện tử, ứng dụng trung gian thanh toán vẫn chưa được giám sát chặt chẽ, tạo điều kiện cho tín dụng đen hoạt động tinh vi, đối phó với lực lượng chức năng.

Cần có sự phối hợp liên ngành

Để ngăn chặn hoạt động tín dụng đen, ngoài áp dụng các biện pháp mạnh và đánh trực diện vào đối tượng phạm tội này, còn phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật, nâng cao nhận thức cho người dân, nhất là quy định về giao dịch, vay mượn, huy động, sử dụng vốn an toàn cũng như phương thức, thủ đoạn của tội phạm liên quan đến hoạt động tín dụng đen để giúp người dân chủ động phòng ngừa, tích cực tố giác tội phạm. Đồng thời, tăng cường vận động, giúp người dân nhận diện hoạt động tín dụng đen; không trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia hoạt động cho vay lãi nặng, tín dụng đen; tích cực hướng dẫn người dân khi có nhu cầu vay vốn nên liên hệ đến các địa chỉ vay đáng tin cậy như ngân hàng, quỹ tín dụng nhân dân và các tổ chức đoàn thể tại địa phương.

Các khoản vay tín dụng chính sách góp phần giải quyết các khó khăn của người dân

Trung tá Dương Văn Thành khẳng định, công tác phối hợp liên ngành, các cấp và chính quyền địa phương có vai trò rất quan trọng, tuy nhiên cần phân định rõ vai trò, gắn trách nhiệm cụ thể cho từng đơn vị. Đồng thời, trên cơ sở phân định chức năng nhiệm vụ và trách nhiệm cụ thể phải xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu liên ngành. Hiện nay, thông tin còn phân tán: Ngân hàng nắm dữ liệu tài chính, lực lượng công an nắm dấu hiệu tội phạm, ngành thông tin nắm dữ liệu app và quảng cáo. Nếu không kết nối, chia sẻ kịp thời thì việc phát hiện và xử lý sẽ luôn chậm hơn thực tế. Vì thế, cần có cơ sở dữ liệu dùng chung về các app cho vay, tổ chức, cá nhân có dấu hiệu cho vay tín dụng đen.

Phát huy lợi thế “gần dân” của các tổ chức hội, đoàn thể cũng được cho là giải pháp thiết thực trong việc đẩy lùi tín dụng đen. Thực tế việc đưa tín dụng chính sách về với các đối tượng yếu thế thời gian gần đây cũng phần nào khẳng định, các tổ hội tại cơ sở không chỉ là cầu nối đưa vốn về với người dân mà còn là những “tuyên truyền viên” giúp người dân nhận diện những mặt trái của tín dụng đen. Đây là “tuyến đầu” để ngăn người dân rơi vào bẫy tín dụng đen.

Cùng với công tác ngăn chặn, việc nâng cao nhận thức của người dân liên quan đến tín dụng đen cũng là giải pháp quan trọng. Hiện, các đối tượng như công nhân, lao động tự do… vẫn gặp nhiều rào cản khi vay vốn ngân hàng do thiếu tài sản đảm bảo, thu nhập không ổn định hoặc thủ tục kéo dài. Khi nhu cầu tài chính chính đáng không được đáp ứng kịp thời, tín dụng đen sẽ tiếp tục trở thành lựa chọn bất đắc dĩ của họ. Vì thế, việc mở rộng các gói vay tiêu dùng, thủ tục đơn giản, lãi suất hợp lý trong khuôn khổ pháp luật cho phép chính là điều kiện tiên quyết để thu hẹp “đất sống” của tín dụng đen.

Ông Phạm Bá Nam, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 9 nhận định, tăng khả năng tiếp cận tín dụng là định hướng lớn của ngành ngân hàng nhằm góp phẩn đẩy lùi tín dụng đen. Chiến lược tài chính toàn diện ra đời cũng hướng đến mục tiêu đảm bảo mọi cá nhân và doanh nghiệp, đặc biệt là người thu nhập thấp, yếu thế, có thể tiếp cận và sử dụng an toàn, thuận tiện các dịch vụ tài chính cơ bản với chi phí hợp lý. Trong đó, tín dụng chính sách xã hội là công cụ, giải pháp quan trọng luôn được Ngân hàng Nhà nước quan tâm, theo dõi, chỉ đạo. Ngành ngân hàng cũng quyết liệt vào cuộc, cung ứng kịp thời các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng, đặc biệt là các giải pháp tăng cường khả năng tiếp cận vốn, kịp thời hỗ trợ khách hàng gặp khó khăn; qua đó đẩy mạnh kênh tín dụng chính thống, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi tín dụng đen...

Bài, ảnh: Huệ Quỳnh - Anh Nguyên

Nguồn Thừa Thiên Huế : https://huengaynay.vn/kinh-te/vong-xoay-tin-dung-den-bai-3-de-tin-dung-den-khong-con-dat-song-163416.html