Vovinam Việt Võ Đạo: 88 năm nhìn lại

một giờ trướcBài gốc

Vovinam Việt Võ Đạo: 88 năm nhìn lại

Vovinam Việt Võ Đạo trong dòng chảy lịch sử

Hành trình 88 năm 1938 - 2026 do Hội đồng Võ sư Chưởng quản và Liên đoàn Vovinam Việt Nam thực hiện, với võ sư Nguyễn Hồng Tâm làm chủ biên, Thụy Phong và Hồ Thị Mộng Huyền tham gia biên soạn.

Cuốn sách giới thiệu tiến trình hình thành và phát triển của Vovinam Việt Võ Đạo qua nhiều giai đoạn. Từ phần mở đầu, ban biên soạn xác định mục tiêu của tập sách là cung cấp một cái nhìn tổng quát về môn phái, đồng thời góp phần chuẩn bị cho việc biên soạn lịch sử Vovinam đầy đủ hơn trong tương lai.

Cách tiếp cận của sách dựa trên nhiều nguồn tư liệu: sách cũ của môn phái, hồi ký, lời kể của võ sư, huấn luyện viên, môn sinh, ảnh tư liệu và những ghi chép còn lưu lại qua nhiều thế hệ. Ban biên soạn cũng thẳng thắn nêu khó khăn của việc phục dựng lịch sử khi tư liệu cũ còn tản mác, thất lạc, một số sự kiện vẫn có nhiều ý kiến khác nhau.

Sự thận trọng này giúp cuốn sách giữ được tư thế cần thiết của một công trình tư liệu. Với lịch sử một môn phái đã đi qua gần 90 năm, việc hệ thống hóa ký ức cần sự cẩn trọng hơn là những khẳng định một chiều.

Sách mở đầu từ Sáng tổ Nguyễn Lộc, người sáng tạo Vovinam tại Hà Nội năm 1938. Trong bối cảnh đất nước còn dưới thời thuộc địa, ông Nguyễn Lộc chọn con đường rèn luyện thân thể, tu dưỡng tinh thần và xây dựng một môn võ phù hợp với thể tạng, tâm lý người Việt.

Từ vật và võ cổ truyền Việt Nam, ông sáng tạo một môn phái riêng mang tên Vovinam. Khoảng mùa thu năm 1939, lớp môn sinh Vovinam đầu tiên ra mắt công chúng tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Đầu năm 1940, lớp võ công khai đầu tiên được mở tại Trường Nam Sư phạm trên phố Đỗ Hữu Vị.

Từ các lớp võ ban đầu, Vovinam dần lan rộng trong thanh niên, học sinh, sinh viên, viên chức và công nhân. Trong cách trình bày của sách, Vovinam không chỉ hình thành bằng hệ thống đòn thế. Môn võ này còn gắn với tinh thần rèn người, kỷ luật thân thể, ý thức tự vệ và đạo đức võ sĩ.

Vovinam Việt Võ Đạo từ Hà Nội vào Sài Gòn

Sau giai đoạn khởi đầu ở Hà Nội, sách dành dung lượng đáng kể cho bước chuyển vào Sài Gòn. Tháng 7/1954, gia đình võ sư Nguyễn Lộc vào Sài Gòn. Lực lượng môn đệ cao đẳng lúc đó không nhiều, song ông vẫn bắt đầu đặt nền móng cho Vovinam trên vùng đất mới.

Các địa điểm như đường Frères Louis, đường Thủ Khoa Huân, đường Nguyễn Khắc Nhu, Trần Khánh Dư, Trần Hưng Đạo, Huỳnh Mẫn Đạt được nhắc lại như những dấu mốc trong hành trình gây dựng môn phái. Đó là nơi Vovinam tìm chỗ đứng trong đời sống đô thị Sài Gòn, từ các lớp huấn luyện nhỏ đến hoạt động biểu diễn và đào tạo lực lượng kế thừa.

Ngày 29/4/1960, võ sư Nguyễn Lộc qua đời sau hơn hai năm lâm bệnh. Sách ghi lại lời dặn của ông với võ sư trưởng Lê Sáng, người tiếp tục công việc phục hưng Vovinam và xây dựng thế hệ thanh niên võ đạo.

Từ đây, lịch sử Vovinam bước sang một chặng khác. Chưởng môn Lê Sáng và nhiều thế hệ võ sư tiếp tục mở rộng môn phái, duy trì hoạt động trong những giai đoạn khó khăn, phát triển phong trào tại nhiều địa phương, xây dựng tổ chức trong nước và kết nối với cộng đồng Vovinam ở nước ngoài.

Mạch biên niên của sách đi qua nhiều lớp sự kiện: thời kỳ bị cấm hoạt động, quá trình phục hồi, sự phát triển trong trường học, các hệ thống võ đường, tổ chức liên đoàn, giải đấu, hoạt động quốc tế và những nỗ lực đưa Vovinam vào đời sống văn hóa đương đại.

Cách viết dày đặc tên người, tên địa danh, tên võ đường và mốc thời gian có thể làm độc giả phổ thông thấy nặng. Dù vậy, với một tập sách về lịch sử môn phái, lượng tư liệu này là phần cần thiết. Nhiều chi tiết nhỏ nếu không được ghi lại sẽ rất dễ mất theo thời gian.

Khi một môn võ trở thành di sản

Vovinam được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cuối năm 2023. Từ dấu mốc này, Vovinam được nhìn rộng hơn phạm vi một môn võ thi đấu.

Vovinam là một thực hành văn hóa. Trong đó có kỹ thuật thân thể, đạo đức võ sĩ, nghi lễ, truyền nghề, ký ức cộng đồng và tinh thần rèn luyện con người. Nếu chỉ nhìn Vovinam như môn thể thao, người ta dễ dừng lại ở thành tích, huy chương và hệ thống giải đấu. Khi đặt Vovinam trong không gian di sản, câu hỏi sẽ rộng hơn: môn võ này đã giữ lại điều gì của người Việt, đã thay đổi thế nào qua các thời kỳ và sẽ được truyền tiếp ra sao.

Tập sách cũng cho thấy quá trình Vovinam đi ra ngoài biên giới Việt Nam. Từ các buổi tập ban đầu ở Hà Nội, Vovinam dần phát triển thành mạng lưới quốc tế với nhiều liên đoàn, hiệp hội, giải đấu và cộng đồng môn sinh ở nhiều quốc gia.

Hành trình đó không chỉ là sự mở rộng về số lượng người tập. Đó còn là quá trình một môn võ Việt Nam tìm cách định vị bản sắc trong môi trường quốc tế. Vovinam ra thế giới không chỉ bằng đòn thế, mà còn bằng câu chuyện về nguồn gốc, tinh thần võ đạo và cách người Việt nhìn về việc rèn luyện thân tâm.

Một tập sách cần cho người học võ và người nghiên cứu văn hóa

Hành trình 88 năm 1938 - 2026 không phải cuốn sách dễ đọc theo kiểu phổ thông. Sách có nhiều chữ viết tắt, nhiều tên riêng, nhiều mốc thời gian và nhiều lớp tổ chức. Một độc giả chưa biết Vovinam có thể cần thêm bảng niên biểu, chú giải nhân vật và phần dẫn nhập ngắn để theo dõi thuận lợi hơn.

Tuy vậy, tập sách đáp ứng một nhu cầu quan trọng: lưu giữ ký ức môn phái bằng tư liệu cụ thể. Một bức ảnh cũ, một tên võ đường, một lời kể của môn sinh, một mốc biểu diễn, một lần chuyển địa điểm tập luyện đều có thể trở thành dấu vết cần thiết khi nhìn lại hành trình gần 90 năm.

Từ nền tư liệu này, Vovinam có thể cần thêm những ấn phẩm khác. Một bản lịch sử học thuật sẽ giúp kiểm chứng sâu hơn các nguồn tư liệu. Một bản phổ thông có thể kể lại hành trình Vovinam cho bạn đọc trẻ. Một bản song ngữ có thể giúp độc giả quốc tế hiểu Vovinam như một môn võ Việt Nam, thay vì chỉ biết đến nó như một bộ môn thi đấu.

Với người học Vovinam, cuốn sách giúp họ hiểu môn võ mình theo đuổi đã đi qua những giai đoạn nào. Với người nghiên cứu văn hóa, sách cung cấp một trường hợp đáng quan tâm về cách một thực hành võ thuật trở thành di sản. Với độc giả phổ thông, sách cho thấy một môn võ Việt đã phát triển không chỉ bằng kỹ thuật chiến đấu, mà bằng một hệ giá trị được nhiều thế hệ gìn giữ.

Sau 88 năm, Vovinam Việt Võ Đạo không chỉ còn là câu chuyện của võ đường. Đó là câu chuyện về một di sản sống. Di sản ấy tiếp tục tồn tại khi người học võ hiểu vì sao mình tập luyện, người dạy võ ý thức trách nhiệm truyền nghề, và cộng đồng biết cách kể lại lịch sử của mình bằng sự cẩn trọng cần thiết.

Tiểu Vũ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/vovinam-viet-vo-dao-88-nam-nhin-lai-251467.html