Vụ án Cục An toàn thực phẩm: Kiến nghị hoàn thiện thể chế, thay đổi tư duy trong quản lý an toàn thực phẩm

3 giờ trướcBài gốc

Không phải ngẫu nhiên mà vụ án tại Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) được đánh giá là đặc biệt nghiêm trọng. Đây là lĩnh vực trực tiếp liên quan đến sức khỏe cộng đồng, nơi mỗi quyết định hành chính không chỉ tác động đến hoạt động sản xuất - kinh doanh, mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến niềm tin của người tiêu dùng và trật tự quản lý nhà nước. Việc 55 bị cáo bị đưa ra xét xử, trong đó có nhiều cán bộ giữ vị trí lãnh đạo, quản lý đã cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc xử lý tận gốc những sai phạm mang tính hệ thống.

Bà Trần Thị Thanh Huyền, Phó Vụ trưởng Vụ 3 VKSND tối cao

Từ góc nhìn của cơ quan công tố, Phó Vụ trưởng Vụ 3 VKSND tối cao Trần Thị Thanh Huyền khẳng định: Bản án là lời cảnh tỉnh nghiêm khắc, đồng thời là cơ sở thực tiễn quan trọng để nhận diện rõ nguyên nhân, trách nhiệm và những giải pháp mang tính căn cơ nhằm bịt “kẽ hở” trong quản lý an toàn thực phẩm hiện nay.

Kiểm soát quyền lực từ gốc để ngăn tham nhũng trong quản lý an toàn thực phẩm

Trao đổi với PV Báo Công lý, bà Trần Thị Thanh Huyền - Phó Vụ trưởng Vụ 3, VKSND tối cao cho biết, qua thực tiễn giải quyết vụ án tại Cục An toàn thực phẩm, VKSND tối cao nhận thấy “kẽ hở” lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở "kẽ hở pháp luật" chung chung, mà còn là "kẽ hở quyền lực trong tổ chức thực thi pháp luật".

Cụ thể, có quy định về nộp hồ sơ đăng ký tự công bố, công bố, đăng ký quảng cáo sản phẩm từ phía doanh nghiệp, trong khi trách nhiệm tiếp nhận, xử lý được trao cho cán bộ của Cục An toàn thực phẩm mà thiếu cơ chế kiểm soát quyền lực tương ứng một cách chặt chẽ. Thực tiễn cho thấy, khâu tổ chức thực hiện, quy trình thiếu minh bạch và thiếu kiểm soát nội bộ hiệu quả, dẫn đến việc các đối tượng lợi dụng làm phát sinh cơ chế "xin - cho", dẫn đến hành vi đưa - nhận hối lộ như trong vụ án này.

Từ góc độ công tố, Phó Vụ trưởng Trần Thị Thanh Huyền đánh giá, bản án sơ thẩm đã xử lý đúng bản chất của vụ án, hành vi Nhận hối lộ trong thực thi công vụ ở lĩnh vực quản lý an toàn thực phẩm, một lĩnh vực đặc thù, nhạy cảm, có tác động sâu, rộng đến người tiêu dùng. HĐXX đã xử lý nghiêm các cựu cán bộ, người có chức vụ, quyền hạn, khẳng định nguyên tắc "không có vùng cấm, không có ngoại lệ" trong lĩnh vực quản lý an toàn thực phẩm; vừa đảm bảo tính răn đe, phòng ngừa chung, nhưng cũng rất nhân văn đối với các bị cáo có vai trò thứ yếu, thực hiện theo chỉ đạo của cấp trên.

Phó Vụ trưởng Vụ 3 VKSND tối cao Trần Thị Thanh Huyền trao đổi với PV Báo Công lý

Đồng thời, bản án cũng thể hiện tính nhân văn khi xem xét thấu đáo vai trò, mức độ tham gia, động cơ và hoàn cảnh của từng bị cáo, nhất là những người thực hiện theo chỉ đạo, có vai trò thứ yếu. Sự phân hóa trách nhiệm hình sự rõ ràng vừa bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa chung, vừa thể hiện sự công bằng, khách quan của pháp luật.

Hoàn thiện thể chế, siết chặt hậu kiểm để phòng ngừa vi phạm

Từ thực tiễn vụ án, VKSND tối cao đã kiến nghị Chính phủ tập trung vào một số giải pháp cấp thiết, cụ thể như sau:

Thứ nhất, nghiên cứu bãi bỏ cơ chế "tự công bố, miễn tự công bố", đồng thời quy định rõ trách nhiệm thẩm định, xác nhận hồ sơ công bố của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đảm bảo thống nhất với Luật An toàn thực phẩm.

Thứ hai, sửa đổi, bổ sung Nghị định 15/2018/NĐ-CP theo hướng bắt buộc hồ sơ công bố phải kèm theo kết quả kiểm nghiệm chi tiết (không chỉ về chỉ tiêu an toàn thực phẩm, mà cần có cả chỉ tiêu chất lượng) do đơn vị được cấp phép thực hiện.

Thứ ba, siết chặt hậu kiểm bắt buộc, tăng cường thanh tra, kiểm tra; đồng thời thiết lập cơ chế chuyển thông tin kịp thời cho VKSND tối cao khi phát hiện dấu hiệu vi phạm để xử lý kịp thời và bảo vệ lợi ích công, lợi ích người tiêu dùng.

Cũng theo Phó Vụ trưởng Trần Thị Thanh Huyền, để ngăn chặn tái diễn các hành vi vi phạm, tội phạm tương tự, VKSND tối cao xác định cần hoàn thiện đồng bộ thể chế và cơ chế thực thi trong lĩnh vực an toàn thực phẩm; trọng tâm là chỉnh sửa, bổ sung Luật An toàn thực phẩm, ban hành Nghị định thay thế Nghị định 15/2018/NĐ-CP ngày 02/2/2018 của Chính phủ theo hướng: Cần kiểm nghiệm toàn diện cả về chỉ tiêu chất lượng và an toàn thực phẩm, tăng cường hậu kiểm thực chất và nâng cao trách nhiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động kiểm nghiệm, kể cả cơ sở công lập và tư nhân.

Về lâu dài, VKSND tối cao kiến nghị cần hoàn thiện đồng bộ thể chế, chuyển căn bản tư duy quản lý an toàn thực phẩm từ kiểm soát thủ tục sang quản trị rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng, lấy bằng chứng khoa học và kiểm nghiệm độc lập làm nền tảng.

Cùng với đó là đẩy mạnh công tác phối hợp liên ngành, ứng dụng công nghệ trong quản lý, truy xuất và cảnh báo sớm rủi ro, nâng cao hiệu quả kiểm sát hoạt động điều tra, gắn chặt vai trò bảo vệ lợi ích công và người tiêu dùng.

Mạnh Hùng

Nguồn Công Lý : https://congly.vn/vu-an-cuc-an-toan-thuc-pham-kien-nghi-hoan-thien-the-che-thay-doi-tu-duy-trong-quan-ly-an-toan-thuc-pham-508878.html