Bảo vệ dân thường
Ngày 21-5, Thổ Nhĩ Kỳ cho biết đã cử một số chuyến bay đến Israel để hồi hương các nhà hoạt động thuộc đoàn tàu viện trợ. Theo Ngoại trưởng Hakan Fidan, Thổ Nhĩ Kỳ có kế hoạch đưa công dân của nước này cùng những người tham gia từ các quốc gia thứ ba đến Thổ Nhĩ Kỳ thông qua các chuyến bay thuê bao đặc biệt.
Trong khi đó, các nước châu Âu khác như Ba Lan, Tây Ban Nha, Italy, Pháp và Bỉ đã triệu các đại diện ngoại giao của Israel tại các quốc gia này để phản đối hành động của Israel chặn tàu và giam giữ những người trên đoàn tàu viện trợ Global Sumud hướng tới Gaza.
Các đoạn phát sóng trực tiếp từ hạm đội cho thấy lực lượng hải quân Israel lần lượt tấn công các tàu thuyền. Ảnh: Anadolu Agency
Các nước cho rằng hành động của Israel là không thể chấp nhận được và yêu cầu Israel trả tự do cho những nhà hoạt động đã bị bắt giữ. Australia và New Zealand cũng thông báo sẽ triệu Đại sứ Israel để phản đối việc bắt giữ và đối xử với các nhà hoạt động quốc tế tham gia đoàn tàu viện trợ.
Trước đó, 10 nước gồm Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Bangladesh, Brazil, Colombia, Indonesia, Jordan, Libya, Maldives và Tây Ban Nha đã ra tuyên bố chung lên án Israel chặn đoàn tàu Global Sumud trên Địa Trung Hải. Theo Asianews, các nước gọi đây là hành động thù địch nhằm vào tàu dân sự và nhà hoạt động nhân đạo, vi phạm nghiêm trọng luật pháp và luật nhân đạo quốc tế; đồng thời kêu gọi trả tự do ngay cho những người bị bắt, bảo đảm quyền và phẩm giá của họ.
Tuyên bố cũng hối thúc cộng đồng quốc tế có hành động cụ thể để bảo vệ dân thường, các sứ mệnh nhân đạo, chấm dứt tình trạng miễn trừng phạt và bảo đảm trách nhiệm giải trình.
Bên cạnh đó, 49 nghị sĩ thuộc các nhóm cánh tả trong Nghị viện châu Âu (EP) gửi thư tới Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa, yêu cầu Liên minh châu Âu (EU) khẩn cấp triển khai các biện pháp bảo hộ dành cho những người tham gia đoàn tàu viện trợ nhân đạo Global Sumud.
Các nỗ lực viện trợ gặp trở ngại
Đoàn tàu viện trợ nhân đạo Global Sumud gồm hơn 50 chiếc chở hàng viện trợ, khởi hành ngày 14-5 từ Tây Nam Thổ Nhĩ Kỳ hướng tới Gaza để phản đối lệnh phong tỏa kéo dài gần 2 thập niên của Israel đối với vùng lãnh thổ này.
Israel cáo buộc chiến dịch trên chỉ nhằm phục vụ lực lượng Hamas và cho rằng lượng hàng viện trợ trên tàu chỉ mang tính biểu tượng. Israel cho biết Tòa án Tối cao nước này đã bác đơn kiến nghị tìm cách đình chỉ lệnh cấm của chính phủ đối với 37 tổ chức phi chính phủ (NGO) nước ngoài đang hoạt động tại Dải Gaza và Bờ Tây.
Hôm 20-5, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu chỉ trích Bộ trưởng An ninh quốc gia Israel Ben Gvir về cách xử lý những người bị bắt giữ trên đoàn tàu Global Sumud, đồng thời cho biết ông đã ra lệnh trục xuất những nhà hoạt động này.
Trong một nỗ lực viện trợ khác hướng đến Gaza, hãng Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ cho biết lực lượng kiểm soát miền Đông Libya chỉ cho phép công dân Libya và Ai Cập đi qua tuyến biên giới nối với Gaza. Quyết định này khiến đoàn xe cứu trợ đường bộ của Global Sumud, gồm khoảng 350 nhà hoạt động từ 30 quốc gia cùng hàng viện trợ nhân đạo, thiết bị y tế và xe cứu thương, bị mắc kẹt gần Sirte nhiều ngày.
HẠNH CHI tổng hợp