Vụ nổ tên lửa New Glenn - cú đòn giáng mạnh vào tham vọng cạnh tranh với Elon Musk của Jeff Bezos

7 giờ trướcBài gốc

Hình ảnh đáng sợ khi tên lửa New Glenn phát nổ ngay trên bệ phóng. Ảnh: Ifeng.

Theo bài viết của New York Times, hai công ty thuộc sở hữu của tỷ phú Jeff Bezos là Blue Origin và Amazon vốn đang có đà phát triển mạnh, từng bước thu hẹp khoảng cách với SpaceX và dịch vụ Starlink của Elon Musk. Tuy nhiên, vụ nổ nghiêm trọng xảy ra trên bệ phóng tối 28/5 (theo giờ địa phương) đã giáng một đòn nặng nề vào tham vọng đó.

Trong nhiều năm qua, Blue Origin hoạt động khá kín tiếng và bị lu mờ trước những thành công của SpaceX. Nhưng khoảng một năm trở lại đây, công ty đã có nhiều tiến triển, tiến gần hơn tới mục tiêu vận hành ổn định tên lửa hạng nặng “New Glenn”. Đây được xem là phương tiện phóng rất cần thiết cho ngành công nghiệp vũ trụ, có khả năng đưa vệ tinh và các thiết bị khác vào không gian với tải trọng lớn.

Đầu tuần này, NASA đã thể hiện sự tin tưởng đối với New Glenn khi trao cho tên lửa này vai trò lớn hơn trong chương trình trở lại Mặt Trăng mang tên “Artemis Program”.

Cùng lúc đó, Amazon cũng đã chuẩn bị sẵn 48 vệ tinh để đưa lên quỹ đạo bằng New Glenn nhằm cạnh tranh với mạng Internet vệ tinh Starlink của SpaceX.

Tên lửa “New Glenn” trên bệ phóng.

Cú sốc lớn đối với Blue Origin

Khoảng 21 giờ tối 28/5 (giờ địa phương), trong một cuộc thử nghiệm, tên lửa New Glenn bất ngờ phát nổ tại bệ phóng và biến thành một quả cầu lửa khổng lồ.

Ông Chad Anderson, nhà đầu tư tại quỹ Space Capital, nhận định: “Đây là một thất bại nghiêm trọng khiến cả ngành công nghiệp phải lo ngại”. Sự chậm trễ do vụ nổ gây ra sẽ ảnh hưởng không chỉ đến Blue Origin mà còn tới các khách hàng của hãng, trong đó có Amazon và NASA.

Trong khi đó, SpaceX đang tiến gần tới kế hoạch IPO được mong đợi từ lâu, với mức định giá được dự đoán có thể vượt 1.250 tỷ USD.

Hình ảnh căn cứ phóng bị hư hại nghiêm trọng sau vụ nổ. Ảnh: Ifeng.

Bệ phóng duy nhất đã bị phá hủy

Nếu một quả tên lửa phát nổ trên không trung thì đó gần như là điều thường thấy trong quá trình thử nghiệm vũ trụ. Tuy nhiên, lần này vụ nổ “New Glenn” xảy ra ngay trên mặt đất và gây hư hại nghiêm trọng cho cơ sở phóng.

Ít nhất một tháp thép khổng lồ tại khu vực phóng đã bị phá hủy gần như hoàn toàn. Mức độ thiệt hại của hệ thống thủy lực, đường ống nhiên liệu và kết cấu bên dưới bệ phóng hiện vẫn chưa được xác định rõ.

Công ty Blue Origin chưa phản hồi yêu cầu bình luận. Trong một bài đăng trên mạng xã hội X vào đêm 28/5, công ty gọi đây là một “sự cố bất thường” và cho biết toàn bộ nhân viên đều an toàn.

Nguy cơ chậm tiến độ kéo dài

Hiện “New Glenn” chỉ có một bệ phóng duy nhất, là Tổ hợp Phóng số 36 tại Căn cứ Lực lượng Không gian Cape Canaveral (Cape Canaveral Space Force Station). Đây là cơ sở phóng tên lửa của quân đội Mỹ nằm tại Florida, sát với Trung tâm không gian Kennedy.

Vụ nổ tên lửa “New Glenn” sẽ ảnh hưởng lớn đến chương trình trở lại Mặt Trăng mang tên “Artemis Program” của Mỹ. Ảnh: Sohu,

Blue Origin đã mất nhiều năm và chi hơn 1 tỷ USD để cải tạo cơ sở phóng có từ thập niên 1960 này. Điều đó đồng nghĩa công ty không chỉ phải điều tra nguyên nhân sự cố và sửa chữa tên lửa mà còn có thể phải xây dựng lại hạ tầng phóng, dẫn tới những trì hoãn đáng kể trước khi tên lửa “New Glenn” có thể tiếp tục các thử nghiệm.

Bà Carissa Christensen, CEO công ty phân tích vũ trụ BryceTech, cho rằng: “Tôi không nghĩ điều này sẽ khiến Blue Origin bị loại khỏi cuộc chơi hay làm thay đổi hoàn toàn cục diện cạnh tranh của ngành, nhưng rõ ràng đây là một cú sốc đáng thất vọng”.

Giới quan sát nhận định ông Jeff Bezos sẽ không từ bỏ tham vọng không gian của mình. Với khối tài sản hơn 290 tỷ USD, ông xem Blue Origin là một trong những dự án quan trọng nhất đời mình và hoàn toàn có khả năng tiếp tục rót vốn để khắc phục hậu quả.

Ông Bezos viết trên mạng xã hội: “Đây là một ngày rất khó khăn, nhưng chúng tôi sẽ xây dựng lại mọi thứ cần xây dựng và khôi phục các vụ phóng. Điều đó hoàn toàn xứng đáng”.

Vụ nổ tên lửa ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc đua không gian của Jeff Bezos với Elon Musk. Ảnh: RCR.

Amazon cũng trở thành nạn nhân

Sự chậm trễ của Blue Origin khiến Amazon còn rơi vào thế khó khăn hơn trong kế hoạch triển khai dự án được biết đến rộng rãi là “Project Kuiper” - dự án xây dựng mạng Internet vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) nhằm cạnh tranh với dịch vụ Starlink của Elon Musk.

Chiến lược phóng vệ tinh của Amazon phụ thuộc nhiều vào các tên lửa hạng nặng thế hệ mới vì chúng có thể đưa hàng chục vệ tinh lên quỹ đạo trong một lần phóng. Theo thiết kế, tên lửa “New Glenn” có thể mang theo 48 vệ tinh Amazon mỗi chuyến; các tên lửa từng được sử dụng trước đây chỉ chở được khoảng 24–32 vệ tinh.

Công ty nghiên cứu Quilty Space chuyên nghiên cứu, tư vấn và phân tích thị trường về ngành công nghiệp vũ trụ và vệ tinh, có trụ sở tại bang Florida, cho rằng Amazon đang trở thành nạn nhân của cuộc khủng hoảng năng lực phóng trong ngành vũ trụ, và vụ nổ tên lửa “New Glenn” càng làm tình hình thêm tồi tệ.

Theo phân tích của Quilty Space, trong gần 3.500 vệ tinh Amazon còn phải phóng, khoảng 1/3 số đó dự kiến sử dụng “New Glenn”. Một phần lớn khác sẽ được đưa lên quỹ đạo bằng tên lửa “Vulcan Centaur” của United Launch Alliance. Tuy nhiên, loại tên lửa này hiện cũng đang gặp vấn đề kỹ thuật liên quan tới động cơ đẩy nhiên liệu rắn.

Đáng chú ý, nếu nguyên nhân vụ nổ “New Glenn” được xác định là do động cơ BE-4 của Blue Origin, “Vulcan Centaur” cũng có thể bị ảnh hưởng vì sử dụng cùng loại động cơ này.

Toàn cảnh vụ tên lửa “New Glenn” phát nổ ngay trên bệ phóng tối 28/5. Nguồn: Sohu.

Khoảng cách với Starlink vẫn rất lớn

Trong cuộc đua với Starlink, Amazon Leo đã đạt được một số tiến triển nhất định. Sau khoảng một năm phóng vệ tinh, công ty hiện đã có hơn 300 vệ tinh hoạt động trên quỹ đạo.

Tuy nhiên, theo cơ sở dữ liệu theo dõi vệ tinh của nhà thiên văn học Jonathan McDowell, mạng Starlink hiện đã có hơn 10.000 vệ tinh đang hoạt động, bỏ xa đối thủ.

Các vệ tinh Amazon Leo trước đây được phóng bằng tên lửa của SpaceX, United Launch Alliance và công ty vũ trụ châu Âu Ariane Space.

Amazon Leo đã ký hợp đồng với nhiều khách hàng lớn, bao gồm Delta Air Lines, đồng thời đạt thỏa thuận với Apple để cung cấp dịch vụ vệ tinh cho iPhone và Apple Watch. Hồi tháng 4/2026, CEO Amazon Andy Jassy tuyên bố: “Khi được đưa vào vận hành thương mại, đây sẽ là một trong hai dịch vụ tiên tiến nhất thế giới hiện nay”.

Amazon Leo hiện vẫn lên kế hoạch triển khai dịch vụ thương mại vào mùa thu năm nay. Tuy nhiên, việc “New Glenn” bị trì hoãn có thể làm chậm đáng kể tốc độ mở rộng mạng lưới vệ tinh trong tương lai.

Ông Chad Anderson nhà đầu tư tại quỹ Space Capital kết luận: “Đúng vào thời điểm Amazon Leo cần tăng tốc và có thêm năng lực dự phòng nhất, họ lại mất đi cả hai điều đó”.

Theo Sohu, Ifeng

Thu Thủy

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/vu-no-ten-lua-new-glenn-cu-don-giang-manh-vao-tham-vong-canh-tranh-voi-elon-musk-cua-jeff-bezos-post201010.html