Vụ việc Đội Quản lý thị trường (QLTT) số 1, Chi cục QLTT tỉnh Lạng Sơn phối hợp với cơ quan chức năng kiểm tra, tạm giữ 80 kg xác ve sầu khô đang được vận chuyển đi tiêu thụ thu hút sự quan tâm của dư luận. Nhiều người băn khoăn rằng việc lực lượng chức năng yêu cầu giấy tờ của lô hàng xác ve sầu sấy khô đang được vận chuyển từ tỉnh Sơn La về Lạng Sơn có đúng quy định hay không?
Lực lượng chức năng phát hiện và tạm giữ 9 bao tải tổng trọng lượng 80 kg chứa xác ve sầu sấy khô. Ảnh: Chi cục QLTT tỉnh Lạng Sơn
Hiện, Đội QLTT số 1 đã tạm giữ, niêm phong toàn bộ số hàng trên để xác minh, làm việc với chủ sở hữu.
TS, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp, cho rằng trong vụ việc này, việc lực lượng QLTT tỉnh Lạng Sơn yêu cầu xuất trình giấy tờ chứng minh nguồn gốc, bảng kê mua bán đối với lô hàng 80 kg xác ve sầu sấy khô là phù hợp với quy định pháp luật và cần thiết trong công tác quản lý.
Theo ông, mặc dù ve sầu có thể được người dân khai thác tự nhiên tại vườn, đồi hoặc khu dân cư rồi bán cho thương lái, tuy nhiên trong vụ việc này, hàng hóa được vận chuyển với số lượng rất lớn, mang tính chất thương mại rõ ràng chứ không còn là hoạt động trao đổi nhỏ lẻ thông thường.
Đặc biệt, xác ve sầu khô (còn gọi là "thuyền thoái") là nguyên liệu làm thuốc, được liệt kê tại Danh mục 11 ban hành kèm theo Thông tư số 09/2024/TT-BYT của Bộ Y tế. Vì vậy, cơ quan chức năng có quyền kiểm tra tính hợp pháp, nguồn gốc xuất xứ và điều kiện lưu thông của lô hàng nhằm bảo đảm an toàn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và sức khỏe người tiêu dùng.
Trên thực tế, luật sư Cường cho rằng đối với hàng hóa được thu mua với số lượng lớn, người kinh doanh cần có các tài liệu tối thiểu như bảng kê thu mua, giấy biên nhận, thông tin người bán hoặc chứng từ mua bán để chứng minh nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa. Đây không chỉ là yêu cầu phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn là cơ sở để bảo vệ quyền lợi của chính người thu mua khi xảy ra kiểm tra hoặc tranh chấp.
Nếu chủ hàng không xuất trình được bất kỳ giấy tờ nào liên quan đến quá trình thu mua thì cơ quan chức năng sẽ gặp khó khăn trong việc xác minh nguồn gốc, chất lượng và tính hợp pháp của lô hàng. Do đó, việc lực lượng QLTT yêu cầu cung cấp hồ sơ, giấy tờ trong trường hợp này là có căn cứ và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao.
Về câu hỏi chủ mua hàng xác ve sầu trong trường hợp này phải làm gì để đảm bảo quyền lợi, không bị phạt? Luật sư Đặng Văn Cường khuyến nghị chủ thu mua lô hàng xác ve sầu cần chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp chứng minh nguồn gốc, mục đích sử dụng và tính hợp pháp của hàng hóa.
Trước hết, đối với hoạt động thu mua với số lượng lớn, chủ hàng nên yêu cầu bên bán cung cấp các giấy tờ, thông tin liên quan đến quá trình mua bán như hóa đơn, giấy biên nhận, bảng kê thu mua hoặc xác nhận nguồn gốc hàng hóa.
Trong trường hợp thu mua từ nhiều hộ dân nhỏ lẻ thì cần lập bảng kê chi tiết về thời gian, địa điểm thu mua, số lượng và thông tin người bán để làm căn cứ giải trình với cơ quan chức năng khi cần thiết.
Việc lưu giữ các giấy tờ này có ý nghĩa rất quan trọng bởi xác ve sầu khô là nguyên liệu có thể được sử dụng trong lĩnh vực y dược. Khi hàng hóa được lưu thông với số lượng lớn, cơ quan chức năng có quyền kiểm tra nhằm bảo đảm hàng hóa đủ điều kiện an toàn để đưa vào sản xuất, chế biến hoặc tiêu dùng, tránh nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dụng.
Trong trường hợp đã có đầy đủ giấy tờ chứng minh tính hợp pháp của lô hàng, chủ hàng có quyền đề nghị lực lượng chức năng xác minh khách quan, minh bạch để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Cùng với đó, nếu cho rằng việc tạm giữ hoặc xử lý hàng hóa không đúng quy định pháp luật, chủ hàng cũng có quyền thực hiện khiếu nại, kiến nghị theo trình tự luật định.
Thùy Linh