'Vừa chạy vừa xếp hàng'

một giờ trướcBài gốc

Sau gần một năm vận hành chính quyền hai cấp: Lộ diện những vấn đề mang tính căn cốt

Tuy nhiên, phía sau những sân khấu sáng đèn ấy là không ít trăn trở của đội ngũ đang trực tiếp vận hành các trung tâm cung ứng dịch vụ công, mô hình mới được hình thành trên cơ sở tổ chức lại các trung tâm văn hóa trước đây.

Đêm hội văn hóa “Âm điệu phương Nam” tại phường Bình Phú nhân ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19.4. Ảnh: THÚY BÌNH

Khi một người phải làm việc của nhiều người

Nếu nhìn vào hoạt động của các đơn vị trong các dịp lễ vừa qua, nhiều người có thể cảm nhận rõ sự chủ động của các địa phương trong tổ chức sinh hoạt cộng đồng. Các trung tâm hiện nay không chỉ duy trì biểu diễn văn nghệ quần chúng mà còn tổ chức hội thi, hoạt động thể thao, tuyên truyền cổ động… phục vụ đông đảo người dân trên địa bàn. Thế nhưng, khi đi sâu vào quá trình vận hành, áp lực về nhân sự bắt đầu bộc lộ rõ.

Ông Giáp Đức Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công phường An Đông cho biết, đơn vị hiện vẫn đang trong giai đoạn thích nghi với mô hình mới. Từ một trung tâm văn hóa cấp quận (quận 5 trước đây) có bộ máy tương đối đầy đủ, sau khi chuyển đổi, nhân sự được chia tách về ba phường (An Đông, Chợ Lớn, Chợ Quán).

“Nhân sự chuyên môn bị chia ba, khiến mỗi người phải kiêm nhiệm rất nhiều đầu việc. Trước đây, từng mảng đều có người phụ trách như phục trang, ca, múa, biên tập hay đạo diễn. Nay thì đạo diễn vừa dàn dựng, vừa dạy múa, lo phục trang; người phụ trách ca cũng phải kiêm luôn phần biên tập, đi đứng cho diễn viên. Nếu có diễn viên hỗ trợ còn đỡ vất vả, còn không hầu như mọi việc đều dồn lên một người, từ chuyên môn đến giặt giũ, thuê mướn phục trang…”, ông chia sẻ và nói thêm, dù khối lượng công việc tăng lên, các đơn vị vẫn phải cố gắng duy trì hoạt động thường xuyên để không làm gián đoạn đời sống văn hóa ở địa phương.

Không riêng ở An Đông, tình trạng thiếu hụt nhân sự chuyên môn cũng xuất hiện ở nhiều trung tâm khác. Một đơn vị cho hay, sau khi tách về phường, nguồn ngân sách bị hạn hẹp dẫn đến tình trạng phải “thắt lưng buộc bụng”. “Các chương trình dàn dựng phải giảm số lượng diễn viên, ví dụ từ 50-60 người xuống còn 20-30 người, dẫn đến quy mô và chất lượng cũng bị ảnh hưởng theo”, đơn vị này tâm tư.

Ông Lê Đức Pháp, Giám đốc Trung tâm Văn hóa và Triển lãm TP.HCM cho rằng, đây là giai đoạn chuyển tiếp nên nhiều đơn vị vẫn đang trong quá trình sắp xếp lại bộ máy và hoàn thiện phương thức vận hành. “Trước đây, trung tâm văn hóa quận, huyện có bộ máy tương đối rõ ràng. Khi chuyển về cấp phường, nhân sự được phân bổ lại nên có nơi thiếu một số mảng chuyên môn.

Trong khi đó, mô hình hiện nay lại tích hợp nhiều lĩnh vực nên áp lực công việc lớn hơn trước”, ông Pháp nói. Theo ông Pháp, nhiều trung tâm hiện vận hành theo mô hình tổng hợp, bao gồm văn hóa, thể thao, truyền thông, công ích, kinh tế, quản lý chợ, quản lý bến xe… Trong khi đó, nhân sự chuyên sâu về văn hóa, nghệ thuật lại khá mỏng. “Nếu người phụ trách không có chuyên môn văn hóa, thể thao thì hoạt động rất dễ bị chậm nhịp hoặc bị kìm lại”, ông nhìn nhận.

Thiết chế văn hóa chưa đồng đều

Bên cạnh nhân sự, cơ sở vật chất, thiết chế văn hóa cũng là vấn đề được nhiều đơn vị nhắc đến. Theo ghi nhận, những địa phương còn giữ được không gian sinh hoạt văn hóa từ hệ thống quận, huyện cũ như sân khấu, hội trường, trung tâm sinh hoạt cộng đồng sẽ thuận lợi hơn trong tổ chức hoạt động. Ngược lại, có nơi phải tận dụng cơ sở vật chất sẵn có hoặc vừa làm vừa bổ sung dần.

Sau khi tách phường, nhân sự Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Chợ Quán từng phải ngồi làm việc nhờ tại Trung tâm phường An Đông trong một thời gian. Hiện đơn vị đã chuyển về trụ sở tạm đặt tại hồ bơi Lam Sơn, trong lúc chờ hoàn tất trụ sở chính thức được cải tạo từ một trường mầm non. Ông Lê Đức Pháp cho biết, hiện nay nhiều trung tâm vẫn chưa có đầy đủ thiết chế văn hóa để vận hành đồng bộ như trước đây. Điều này phần nào ảnh hưởng đến quy mô và chất lượng hoạt động.

“Hiện tại, bộ máy và cơ sở vật chất đang là điểm yếu lớn nhất của các trung tâm cung ứng dịch vụ công. Theo đánh giá, có hơn 2/3 đơn vị chưa có đủ cơ sở thiết chế văn hóa để hoạt động đúng quy chuẩn. Việc thiếu hụt chuyên môn và thiết chế dẫn đến hiệu quả và chất lượng các chương trình văn hóa không còn được như trước. Muốn tổ chức một chương trình lớn cần nhiều yếu tố từ nhân lực, sân bãi đến âm thanh, ánh sáng… Trong điều kiện hiện nay, các đơn vị phải linh hoạt hơn rất nhiều để duy trì hoạt động”, ông Pháp trăn trở.

Tại phường An Đông, dù có lợi thế về không gian rộng và là nơi gắn bó lâu năm với các hoạt động lễ hội của cộng đồng người Hoa, trung tâm vẫn phải tính toán kỹ hơn về quy mô tổ chức để phù hợp nguồn lực thực tế. “Khi nguồn lực giảm thì quy mô và chất lượng chương trình cũng bị ảnh hưởng phần nào”, ông Giáp Đức Hiếu thừa nhận. Bên cạnh đó, cơ chế tài chính hiện nay cũng khiến nhiều trung tâm gặp áp lực trong cân đối nguồn thu và chi thường xuyên. Một số đơn vị vẫn đang trong quá trình hoàn thiện bộ máy lãnh đạo, dẫn đến việc điều hành còn cần thêm thời gian để ổn định. Tuy nhiên, theo nhiều cán bộ cơ sở, đây là khó khăn có thể dự báo trong giai đoạn đầu chuyển đổi mô hình. Điều quan trọng là cần có thêm cơ chế hỗ trợ để các đơn vị từng bước thích nghi.

Cần thêm cơ chếđể vận hành linh hoạt

Từ góc độ đào tạo và thực hành văn hóa, TS, NSƯT, đạo diễn Hoàng Duẩn, Phó Trưởng khoa Quản lý Văn hóa - Nghệ thuật (Trường ĐH Văn hóa TP.HCM) cho rằng, sau khi chuyển sang mô hình trung tâm cung ứng dịch vụ công, hoạt động văn hóa cơ sở đang xuất hiện nhiều bất cập cần được nhìn nhận thấu đáo.

Theo ông, nguồn lực dành cho văn hóa, nghệ thuật hiện bị phân tán đáng kể. Nhiều cán bộ trước đây chỉ làm chuyên môn văn hóa nay phải kiêm thêm các mảng như môi trường, y tế, thể thao, truyền thông, công ích, thậm chí quản lý chợ.

“Có nơi cán bộ văn hóa còn phải trực tiếp đi thu tiền các ki ốt trong chợ. Nguồn lực dành cho lĩnh vực hoạt động văn hóa, nghệ thuật trở nên mỏng, manh mún, bị phân tán, các hoạt động văn hóa, nghệ thuật cũng không còn được như trước”, ông nói. Đặc biệt, các đội thông tin lưu động, lực lượng từng rất quen thuộc ở cơ sở nay cũng bị chia tách, thu hẹp quy mô khi nhân sự phân tán về các phường.

Theo TS Hoàng Duẩn, một trong những vấn đề quan trọng hiện nay là việc lựa chọn lãnh đạo trung tâm phải đáp ứng yêu cầu chuyên môn về văn hóa, nghệ thuật và truyền thông, từ đó mới có thể tổ chức, vận hành hiệu quả hoạt động của các trung tâm. Bên cạnh yếu tố con người, ông cho rằng cần đầu tư đồng bộ các thiết chế văn hóa như nhà hát, thư viện, xe tuyên truyền, hệ thống âm thanh, ánh sáng và trung tâm sinh hoạt cộng đồng.

Bên cạnh những bất cập nêu trên, theo TS Hoàng Duẩn, hoạt động văn hóa cộng đồng hiện nay có thuận lợi là chính quyền cơ sở được chủ động hơn trong việc quyết định các mô hình sinh hoạt văn hóa phù hợp địa phương, không còn phải chờ quy trình nhiều tầng nấc như trước.

Ông dẫn ví dụ, một số địa phương đã chủ động phục dựng lễ hội truyền thống, phát triển du lịch cộng đồng gắn với bản sắc văn hóa địa phương. Đây là tín hiệu tích cực nếu có cơ chế vận hành phù hợp. Việc đào tạo nguồn nhân lực văn hóa cũng cần thay đổi theo tình hình mới. Nếu trước đây đào tạo cán bộ quản lý văn hóa thì nay phải chuyển sang đào tạo người vừa quản lý văn hóa vừa làm dịch vụ văn hóa. Ngoài kiến thức quản lý, nhân sự văn hóa hiện nay cần được trang bị kỹ năng tổ chức sự kiện, truyền thông số, vận hành dịch vụ, kết nối cộng đồng và khai thác giá trị văn hóa phục vụ phát triển địa phương.

Không ít cán bộ thừa nhận họ đang phải “vừa làm vừa điều chỉnh” để thích nghi với yêu cầu mới. Tuy vậy, điều đáng ghi nhận là nhiều địa phương vẫn nỗ lực duy trì nhịp hoạt động văn hóa cơ sở trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế.

THÙY TRANG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/van-hoa/vua-chay-vua-xep-hang-230395.html