Hơn cả ghi bàn, Vua Pelé hóa nhạc trưởng với kỷ lục sáu kiến tạo
6 kiến tạo — Pelé (World Cup 1970): Vị vua không chỉ biết ghi bàn
World Cup 1970 sản sinh ra đội bóng mà nhiều người xem là vĩ đại nhất trong toàn bộ lịch sử giải đấu, và Pelé là viên ngọc sáng nhất trong vương miện ấy.
Brazil lên ngôi lần thứ ba năm 1970, đủ điều kiện để giữ vĩnh viễn chiếc cúp Jules Rimet. Trong hành trình đó, Pelé vừa là kẻ dứt điểm vừa là nhạc trưởng tổng chỉ huy.
Chỉ có ba cầu thủ ghi nhiều bàn hơn con số 4 của ông — nhưng không ai có thể sánh kịp 6 đường kiến tạo mà ông cống hiến. Đó là kỷ lục về số kiến tạo trong một kỳ World Cup nam, được xác nhận từ năm 1966 và 56 năm sau vẫn chưa ai chạm tới.
Pelé là một trong chỉ 8 cầu thủ trong lịch sử World Cup nam có từ hai con số pha trực tiếp tạo ra bàn thắng (bàn thắng cộng kiến tạo) tại một kỳ giải duy nhất — và 3 trong số những đóng góp ấy đến trong chính trận chung kết, chiến thắng 4-1 trước Italy: 1 bàn thắng và 2 đường kiến tạo.
Vào thời điểm ấy, "kiến tạo" chưa phải là một chỉ số được trân trọng và đo đếm như ngày nay. Nhưng Pelé vẫn lập kỷ lục — và 56 năm sau, kỷ lục ấy vẫn thuộc về ông.
Robert Gadocha chói sáng với bốn đường kiến tạo một trận
5 kiến tạo — Robert Gadocha (World Cup 1974): Bốn đường chuyền trong một trận
Dù tầm vóc của những gì Gadocha làm có thể không được thế giới đánh giá đúng mức vào năm 1974, đó vẫn là một kỳ World Cup để đời cho bóng đá Ba Lan: họ giành hạng ba, Grzegorz Lato trở thành vua phá lưới, Władysław Żmuda đoạt giải Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất.
Và vào danh sách thành tích ấy, cần thêm tên Gadocha: 5 đường kiến tạo, nhiều hơn bất kỳ cầu thủ nào khác tại kỳ giải đó.
Tuy nhiên có một điều đáng chú ý: 4 trong số 5 đường kiến tạo của Gadocha đến chỉ trong một trận duy nhất — chiến thắng 7-0 trước Haiti ở vòng bảng.
Với nhiều người, điều đó có thể làm giảm đi phần nào giá trị của thành tích. Nhưng cũng cần ghi nhận rằng ông là cầu thủ duy nhất trong lịch sử World Cup nam (kể từ năm 1966) có tới 4 đường kiến tạo trong một trận đấu.
Littbarski khuynh đảo World Cup 1982 với 5 kiến tạo
5 kiến tạo — Pierre Littbarski (World Cup 1982): Hào quang tuổi 22
Không nhiều cầu thủ người Đức có thành tích World Cup đáng nhớ hơn Pierre Littbarski — người đã hai lần về nhì cùng Tây Đức (1982, 1986) trước khi cuối cùng giơ cao chiếc cúp vàng năm 1990.
Nhưng xét riêng về thành tích cá nhân, có cơ sở để cho rằng World Cup 1982 là kỳ giải xuất sắc nhất của ông.
Mới 22 tuổi, Littbarski góp 4 đường kiến tạo qua hai vòng bảng rồi thêm 1 nữa ở bán kết trước Pháp — trận hòa 3-3 kịch tính mà Tây Đức vượt qua nhờ loạt penalty, lần đầu tiên trong lịch sử World Cup phải phân định kết quả bằng hình thức này.
Littbarski còn tham dự hai kỳ World Cup khác, nhưng chỉ ghi thêm được vài đường kiến tạo nữa. Dẫu vậy, tổng cộng 7 đường kiến tạo World Cup trong sự nghiệp của ông chỉ bị vượt qua bởi Diego Maradona và Lionel Messi — cả hai đều đang giữ con số 8, tính đến trước World Cup 2026.
“Bàn tay của Chúa” và kỳ World Cup khó phai
5 kiến tạo - Diego Maradona (World Cup 1986): Khi thiên tài vừa ghi bàn vừa mở đường
Những kỳ tích của Maradona tại World Cup 1986 đã định hình cả kỳ giải. Với tư cách đội trưởng, ông dẫn dắt Argentina đến chức vô địch thứ hai bằng hàng loạt khoảnh khắc thiên tài.
"Bàn tay của Chúa" và "Bàn thắng của thế kỷ" đã đi vào huyền thoại như những cột mốc bất tử của bóng đá thế giới, góp phần vào 5 bàn thắng của ông. Nhưng bên cạnh đó, ông còn kiến tạo thêm 5 bàn nữa — đưa tổng số pha trực tiếp tạo ra bàn thắng lên 10, ngang với Pelé năm 1970.
Không ngạc nhiên khi Maradona đoạt Quả bóng vàng kỳ giải. 5 đường kiến tạo tại Mexico 1986 đã nâng tổng số kiến tạo World Cup trong sự nghiệp của ông lên 8 - con số mà Messi đã san bằng tại Qatar 2022. Cả hai đang cùng giữ kỷ lục nhiều kiến tạo nhất trong lịch sử World Cup, tính đến trước kỳ giải 2026.
Hành trình còn dang dở
5 kiến tạo — Thomas Hassler (World Cup 1994): Chỉ thiếu một trận
Hassler là cầu thủ gần nhất trong lịch sử có thể phá vỡ kỷ lục 6 kiến tạo của Pelé tại một kỳ World Cup — và có lẽ ông đã làm được nếu Đức không sớm bị loại.
Đức lần đầu tiên thi đấu với tư cách một quốc gia thống nhất kể từ năm 1938 — đồng thời là đương kim vô địch sau danh hiệu của Tây Đức năm 1990. Vậy mà họ vấp phải cú sốc bị loại ngay ở tứ kết bởi Bulgaria.
Trước trận đấu định mệnh ấy, Hassler đã kịp có 4 đường kiến tạo ở vòng bảng và thêm 1 nữa trước Bỉ ở vòng 16 đội. Nhưng trước Bulgaria, ông không để lại dấu ấn — và Đức thua 1-2, để Bulgaria lần đầu tiên trong lịch sử tiến vào bán kết.
Häßler dừng lại ở con số 5, vẫn là thành tích chưa ai vượt qua kể từ kỳ giải 1994 đến nay.
Tám cầu thủ từng kết thúc một kỳ World Cup với 4 đường kiến tạo:
• Sigfried Held (Tây Đức) — World Cup 1966
• Tostão (Brazil) — World Cup 1970
• Zico (Brazil) — World Cup 1982
• Igor Belanov (Liên Xô) — World Cup 1986
• Michael Ballack (Đức) — World Cup 2002
• Francesco Totti (Italy) — World Cup 2006
• Juan Román Riquelme (Argentina) — World Cup 2006
• Juan Cuadrado (Colombia) — World Cup 2014
KHẢI HƯNG