Khi tiêu chuẩn toàn cầu trở thành thước đo nội lực và niềm tin xã hội được vun bồi từ những kết quả thực chất, năm 2026 được kỳ vọng là mốc bản lề để Gia Lai kiến tạo nền tảng phát triển bền vững, dài hạn.
Sinh kế phải bền, thu nhập phải thực
Những ngày cuối tháng Chạp, trên cao nguyên Pleiku nắng gió, không khí chuẩn bị Tết luôn đi cùng những phép tính cho mùa vụ mới, cho kế hoạch sản xuất năm tới.
Vùng nguyên liệu cà phê organic của Công ty TNHH Vĩnh Hiệp tại xã Bờ Ngoong. Ảnh: Hà Duy
Tại làng Breng 3 (xã Ia Hrung), gần 300 hộ dân sinh sống, 50% là đồng bào dân tộc thiểu số, sinh kế chủ yếu dựa vào cà phê, lúa và chăn nuôi. Ông Ksor H’Yao cho biết bà con được tập huấn kỹ thuật, năng suất tăng lên, nhiều hộ vươn khá. Tuy nhiên, những hộ ít đất sản xuất vẫn gặp khó khăn, phải làm thuê theo mùa vụ.
Gia đình ông có khoảng 400 cây cà phê, đồng thời tái canh thêm 400 cây và trồng xen sầu riêng. Năm 2025, sau khi trừ chi phí, thu nhập đạt khoảng 300 triệu đồng. Kết quả ấy cho thấy chuyển đổi sản xuất đã phát huy hiệu quả. Nhưng nỗi lo vẫn là đầu ra và giá cả.
“Mong chính quyền có định hướng để bà con biết cách phát triển kinh tế gia đình. Mong cà phê giữ ở mức giá ổn định để nông dân yên tâm đầu tư dài hạn”-ông Ksor H’Yao cười nói.
Đó là một ước vọng rất thực tế. Khi nông dân chuyển sang sản xuất theo tiêu chuẩn cao, chi phí đầu tư tăng lên, rủi ro thị trường cũng lớn hơn. Nếu chính sách hỗ trợ không đồng bộ, nếu chuỗi liên kết thiếu chặt chẽ, thì người chịu thiệt đầu tiên vẫn là nông dân.
Ở xã biên giới Ia Dom, Bí thư Đảng ủy xã Trần Ngọc Phận nhìn lại năm 2025 với một chuyển động rõ rệt trong vận hành bộ máy. Sau 8 tháng thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tư duy làm việc thay đổi theo hướng “làm hết việc chứ không hết giờ”. Tỷ lệ hồ sơ trễ hẹn giảm mạnh, thủ tục hành chính công khai, minh bạch hơn.
Kết quả cụ thể có 23/23 chỉ tiêu KT-XH đạt và vượt kế hoạch; tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 4,6% còn 2,7%. Đặc biệt, kế hoạch thu ngân sách năm 2026 là 7,5 tỷ đồng, nhưng ngay tháng đầu năm đã đạt 8,5 tỷ đồng, vượt 118% kế hoạch.
Những con số ấy tạo khí thế mới, nhưng thách thức là duy trì kết quả ổn định. “Ia Dom xác định phải song hành giữa giữ vững quốc phòng - an ninh với hoàn thiện hạ tầng, thu hút đầu tư, phát triển nhưng không đánh đổi sự ổn định lâu dài”-ông Phận khẳng định.
Khi tiêu chuẩn toàn cầu trở thành thước đo nội lực
Ở lĩnh vực nông sản xuất khẩu, ông Thái Như Hiệp - Giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp (phường An Phú) - cho biết DN đã đầu tư bài bản vào truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn bền vững, đáp ứng Quy định về chuỗi cung ứng không gây mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), đồng thời triển khai dự án bảo tồn đa dạng sinh học tại vùng nguyên liệu.
Thông điệp rõ ràng, nếu không chủ động nâng chuẩn, sẽ bị loại khỏi cuộc chơi. Với vùng nguyên liệu rộng lớn tại Tây Nguyên và mạng lưới liên kết với nông dân, HTX, DN tin rằng nông sản Gia Lai có thể đáp ứng thị trường khó tính. “Khi làm đúng, làm bài bản, nông sản Việt Nam hoàn toàn có thể bước ra thế giới một cách tự tin” - ông Hiệp nhấn mạnh.
Trong lĩnh vực du lịch, ông Hoàng Phương - Giám đốc Công ty TNHH Truyền thông du lịch Le Pleiku (phường Diên Hồng) thẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn về nhân sự dịch vụ còn mỏng; cơ sở lưu trú chưa đáp ứng tốt khi có sự kiện lớn; dịch vụ ban đêm hạn chế.
Năm 2026 mở ra cơ hội khi Gia Lai đăng cai Năm Du lịch Quốc gia với chủ đề “Gia Lai - Đại ngàn chạm biển xanh”, dự kiến tổ chức hơn 244 hoạt động, đặt mục tiêu đón 15 triệu lượt khách. Kỳ vọng tăng cao, nhưng đi kèm là yêu cầu hạ tầng và dịch vụ phải theo kịp truyền thông; nếu không, lợi ích chỉ mang tính ngắn hạn.
“Dựa trên tài nguyên thiên nhiên và văn hóa đặc trưng, tôi tin du lịch Gia Lai sẽ bật mạnh nếu có sự vào cuộc đồng bộ của DN và hệ thống dịch vụ” - ông Phương kỳ vọng.
Cơ hội lớn đi cùng thách thức
Từ góc nhìn của một nhà đầu tư hạ tầng quy mô lớn, ông Nguyễn Văn Lăng - Tổng Giám đốc Công ty CP Becamex Bình Định - đơn vị chủ đầu tư dự án Khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ Becamex VSIP Bình Định (Khu kinh tế Nhơn Hội), cho rằng Gia Lai đang đứng trước một giai đoạn có tính bản lề.
Công ty Cổ phần Becamex Bình Định ký kết hợp tác đầu tư với đối tác đến từ Trung Quốc. Ảnh: ĐVCC
Theo ông Lăng, việc tỉnh xác định 5 trụ cột tăng trưởng: Công nghiệp chế biến, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ cảng - logistics và phát triển đô thị bền vững, cho thấy tầm nhìn chiến lược rõ ràng. Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành hiện thực nếu hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội được đầu tư đồng bộ, nếu nguồn nhân lực được chuẩn bị kịp thời và chính sách duy trì được tính nhất quán trong dài hạn.
Nhà đầu tư có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hiện không chỉ quan tâm đến ưu đãi đầu tư, mà chú trọng khả năng dự báo chính sách, tiến độ giải quyết thủ tục và sự phối hợp giữa các cơ quan. Cơ chế “một cửa, một đầu mối” của Gia Lai được đánh giá tích cực vì giảm chi phí giao dịch và rủi ro hành chính. Nhưng để thu hút dòng vốn chất lượng cao, cần tiếp tục cải thiện “hạ tầng mềm” như chất lượng nhân lực, dịch vụ hỗ trợ DN, năng lực quản trị và tốc độ ra quyết định.
Becamex VSIP Bình Định đã chủ động đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và xã hội để bảo đảm môi trường sống ổn định cho người lao động. “Chúng tôi đầu tư với tầm nhìn dài hạn. Điều DN cần là sự đồng hành nhất quán của chính quyền và cam kết phát triển bền vững” - ông Lăng nhấn mạnh.
Kiến tạo và bứt phá
Năm 2026, ngành Nông nghiệp tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) khu vực nông - lâm - thủy sản phấn đấu 4%; chuyển đổi 8.150 ha cây trồng kém hiệu quả; trồng mới khoảng 42.000 ha rừng; giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều còn 1,43%; nâng độ che phủ rừng lên 45,54%...
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cao Thanh Thương cho biết năm 2026 là năm khởi đầu kế hoạch phát triển giai đoạn 2026 - 2030. Ngành tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ trong bối cảnh kinh tế và biến đổi khí hậu còn nhiều thách thức. Cùng với mục tiêu tăng trưởng là các chỉ tiêu xã hội - môi trường: Dân cư nông thôn sử dụng nước sạch đạt 41,5%; thu gom chất thải đô thị 92,4%, nông thôn 62,7%.
Ngành cam kết thực hiện theo nguyên tắc “6 rõ”, tăng cường quản lý tài nguyên đất đai, khoáng sản, tài nguyên nước, ứng phó biến đổi khí hậu với tinh thần kỷ cương, trách nhiệm, chủ động và bền vững.
Ở góc độ xúc tiến đầu tư, ông Nguyễn Bay - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư tỉnh, cho rằng giai đoạn mới đòi hỏi cách tiếp cận khác. Thu hút đầu tư không còn đơn thuần là giới thiệu tiềm năng hay tổ chức hội nghị. Nhà đầu tư ngày nay khảo sát rất kỹ. Họ so sánh nhiều địa phương cùng lúc. Họ đánh giá trên dữ liệu thực, tốc độ xử lý hồ sơ, mức độ minh bạch và khả năng giải quyết vấn đề phát sinh.
Ông Bay nhấn mạnh ba yêu cầu then chốt trong giai đoạn 2026 - 2030. Đó là, xây dựng danh mục dự án có trọng tâm, trọng điểm, gắn với quy hoạch và 5 trụ cột tăng trưởng, tránh dàn trải. Nâng cao chất lượng chuẩn bị mặt bằng, hạ tầng kết nối và hồ sơ pháp lý, để khi nhà đầu tư quyết định, dự án có thể triển khai ngay. Duy trì cơ chế đối thoại định kỳ với DN, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, tránh để “điểm nghẽn nhỏ” kéo dài thành rào cản lớn.
Theo ông Bay, lợi thế của Gia Lai nằm ở quỹ đất còn dư địa, chi phí hợp lý và môi trường xã hội ổn định. Nhưng để chuyển hóa lợi thế thành kết quả, phải bảo đảm tính chuyên nghiệp trong từng khâu xúc tiến. Chúng tôi xác định vai trò không chỉ là cầu nối, mà là đơn vị đồng hành cùng nhà đầu tư từ khi tìm hiểu thông tin đến khi dự án vận hành. Niềm tin của nhà đầu tư được xây dựng bằng từng hồ sơ xử lý đúng hẹn, từng cam kết được thực hiện đầy đủ.
Giá trị “mềm” của một vùng đất
Anh Charles Carlyle, du khách người Mỹ, thích thú khi đến với Quy Nhơn - Gia Lai. Ảnh: Lê Duy
Anh Charles Carlyle, một người Mỹ đi du lịch ở nhiều nơi tại Việt Nam, nhưng Quy Nhơn - Gia Lai trở thành điểm dừng chân hấp dẫn nhất. 6 tháng ở Quy Nhơn, anh gọi nơi đây là “viên ngọc quý”. Anh ấn tượng với nhịp sống chậm rãi, sự nhất quán và giữ lời hứa của người dân địa phương.
Ở góc nhìn đầu tư, anh cho rằng vị trí giữa Đà Nẵng và Nha Trang (Khánh Hòa) tạo lợi thế dài hạn cho Gia Lai phát triển bất động sản và du lịch. Khi cộng đồng quốc tế mở rộng, nhu cầu dịch vụ sẽ tăng lên. Nhận xét ấy, dù giản dị, lại gợi mở một điều quan trọng rằng phát triển không chỉ là GRDP, mà còn là giữ được bản sắc, sự tử tế và niềm tin xã hội.
MAI HOÀNG