Vùng Vịnh có thể 'khóa van' năng lượng, dầu có nguy cơ 150 USD/thùng

3 giờ trướcBài gốc

Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times, Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi cho biết ngay cả khi chiến sự chấm dứt ngay lập tức, Qatar cũng phải mất “từ vài tuần đến vài tháng” để khôi phục chu kỳ giao hàng bình thường sau khi cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất nước này bị máy bay không người lái Iran tấn công.

Tình trạng bất khả kháng

Qatar - nhà sản xuất LNG lớn thứ hai thế giới - đã buộc phải tuyên bố tình trạng force majeure (bất khả kháng) trong tuần này sau vụ tấn công nhằm vào tổ hợp Ras Laffan.

Dù Qatar chỉ xuất khẩu một phần nhỏ khí đốt sang châu Âu, ông Kaabi cho rằng lục địa này vẫn sẽ chịu tác động đáng kể khi các khách hàng châu Á sẵn sàng trả giá cao hơn để giành nguồn cung khí đốt trên thị trường, trong khi nhiều quốc gia vùng Vịnh khác cũng khó có thể thực hiện các nghĩa vụ hợp đồng.

“Những nước chưa tuyên bố bất khả kháng có lẽ sẽ phải làm điều đó trong vài ngày tới nếu tình hình tiếp diễn. Tất cả các nhà xuất khẩu năng lượng ở vùng Vịnh cuối cùng đều sẽ phải tuyên bố bất khả kháng”, ông Kaabi nói. “Nếu không, họ sẽ phải gánh trách nhiệm pháp lý vì không thực hiện hợp đồng, và đó là lựa chọn của họ”.

Những phát biểu này phản ánh mối lo ngày càng tăng tại vùng Vịnh về hệ lụy kinh tế từ cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran, vốn đang gây xáo trộn sâu rộng tại khu vực giàu dầu mỏ.

Các cơ sở sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của QatarEnergy sau khi bị Iran không kích ngày 2/3. Ảnh: DPA.

Sau khi bài báo được công bố, giá dầu Brent đã tăng 5,5%, lên 90,13 USD/thùng vào ngày 6/3 - mức cao nhất kể từ khi xung đột bùng phát. Giá khí đốt tại châu Âu cũng tăng khoảng 5%, dù vẫn thấp hơn mức đỉnh ghi nhận đầu tuần.

“Điều này có thể làm suy yếu nền kinh tế toàn cầu”, ông Kaabi cảnh báo. “Nếu chiến sự kéo dài vài tuần, tăng trưởng GDP trên toàn thế giới sẽ bị ảnh hưởng. Giá năng lượng ở mọi nơi sẽ tăng vọt. Một số mặt hàng sẽ rơi vào tình trạng khan hiếm, kéo theo phản ứng dây chuyền khi các nhà máy không còn đủ nguyên liệu để sản xuất”.

Ông cho biết các cơ sở khai thác ngoài khơi của Qatar hiện chưa bị hư hại, song mức độ thiệt hại tại các cơ sở trên đất liền vẫn đang được đánh giá.

“Chúng tôi vẫn chưa biết chính xác quy mô thiệt hại vì quá trình đánh giá vẫn đang diễn ra. Hiện cũng chưa rõ cần bao lâu để sửa chữa,” ông nói.

Dự án trị giá 30 tỷ USD nhằm mở rộng sản lượng tại mỏ khí North Field, dự kiến nâng công suất từ 77 triệu tấn lên 126 triệu tấn mỗi năm vào năm 2027, cũng có nguy cơ bị trì hoãn. Theo kế hoạch, lô sản lượng đầu tiên của dự án sẽ được khai thác từ quý III năm nay.

“Chắc chắn kế hoạch mở rộng của chúng tôi sẽ bị chậm lại”, ông Kaabi nói. “Nếu hoạt động được khôi phục trong một tuần, tác động có thể không lớn, nhưng nếu kéo dài một hoặc hai tháng thì câu chuyện hoàn toàn khác”.

Ông Kaabi, đồng thời là giám đốc điều hành QatarEnergy, cho biết công ty không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tuyên bố bất khả kháng sau khi tổ hợp Ras Laffan bị máy bay không người lái Iran tấn công hôm 2/3.

Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi. Ảnh: Reuters.

Ông cho biết quyết định này được đưa ra vì lý do an toàn, trong bối cảnh các cơ sở ngoài khơi cũng đối mặt nguy cơ bị tấn công, dù chưa bị thiệt hại.

“Chúng tôi nhận được cảnh báo từ quân đội rằng các cơ sở ngoài khơi có nguy cơ bị tấn công ngay lập tức. Vì vậy, chúng tôi buộc phải dừng hoạt động một cách an toàn nhất có thể, đồng thời huy động khoảng 9.000 nhân viên rời khỏi khu vực chỉ trong 24 giờ”, ông nói.

“Khi con người của chúng tôi gặp nguy hiểm và cơ sở đang nằm trong khu vực chiến sự, chúng tôi không thể tiếp tục vận hành. Chúng tôi không thể đặt nhân viên vào rủi ro, vì thế phải tuyên bố bất khả kháng”, ông nhấn mạnh.

Giá dầu có thể tăng đến 150 USD/thùng

Ông Kaabi dự báo giá dầu có thể vọt lên 150 USD/thùng chỉ trong 2-3 tuần nếu tàu chở dầu và tàu thương mại không thể đi qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược nơi khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu được vận chuyển.

Theo ông, giá khí đốt cũng có thể tăng lên 40 USD mỗi triệu đơn vị nhiệt Anh (MMBtu) - tương đương khoảng 117 euro/MWh - gần gấp bốn lần mức trước khi chiến sự nổ ra.

Ông cũng cảnh báo việc gián đoạn giao thương qua eo biển Hormuz sẽ tác động vượt xa thị trường năng lượng, bởi khu vực này là trung tâm sản xuất nhiều nguyên liệu hóa dầu và phân bón quan trọng của thế giới.

Dù Saudi Arabia và UAE đều có các đường ống cho phép chuyển hướng một phần dầu xuất khẩu sang các cảng nằm ngoài eo biển Hormuz, nhưng phần lớn sản lượng vẫn phụ thuộc vào tuyến đường này.

Hoạt động vận tải qua tuyến đường biển này gần như tê liệt kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công Iran hôm 28/2. Ít nhất 10 tàu đã bị tấn công, phí bảo hiểm hàng hải tăng vọt và nhiều chủ tàu không còn sẵn sàng mạo hiểm đưa tàu và thủy thủ đoàn vào khu vực.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và các quan chức Israel cho biết chiến dịch quân sự có thể kéo dài nhiều tuần trong nỗ lực đánh bại chính quyền Hồi giáo tại Tehran. Ông Trump cũng tuyên bố hải quân Mỹ sẽ hộ tống tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz và sẵn sàng hỗ trợ thêm về bảo hiểm cho các hãng vận tải.

Tuy nhiên, theo ông Kaabi, việc đi qua eo biển rộng chỉ khoảng 24 dặm ở điểm hẹp nhất - chạy sát bờ biển Iran - vẫn quá nguy hiểm khi chiến sự chưa chấm dứt.

“Với cách các cuộc tấn công đang diễn ra, việc đưa tàu vào eo biển là cực kỳ rủi ro,” ông nói. “Tuyến đường quá gần bờ. Sẽ rất khó thuyết phục các chủ tàu đưa tàu vào đó. Họ có thể trở thành mục tiêu lớn hơn khi Iran nhắm vào các tàu quân sự”.

Ông cũng cảnh báo: “Không chỉ năng lượng, toàn bộ hoạt động thương mại giữa vùng Vịnh và thế giới có thể bị đình trệ, gây tác động nghiêm trọng tới kinh tế khu vực và các đối tác thương mại toàn cầu”.

Những đòn tấn công và đáp trả của Mỹ, Israel và Iran đang làm gián đoạn hoạt động giao thương tại eo biển Hormuz. Biểu đồ: Reuters.

Qatar - nơi đặt căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ tại Trung Đông - từ lâu duy trì quan hệ tương đối tốt với Iran. Tuy nhiên, Tehran đã phóng nhiều loạt tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Qatar và các quốc gia vùng Vịnh khác, trong nỗ lực gây sức ép lên Mỹ bằng cách nhắm vào các cơ sở năng lượng, sân bay, căn cứ quân sự và đại sứ quán.

Ông khẳng định hoạt động sản xuất tại Qatar sẽ chỉ được khôi phục khi chiến sự hoàn toàn chấm dứt.

“Tín hiệu duy nhất là khi quân đội xác nhận mọi hành động thù địch đã dừng lại và chúng tôi không còn bị tấn công nữa,” ông Kaabi nói. “Chúng tôi sẽ không đặt con người của mình vào nguy hiểm.”

Ngay cả khi hoạt động được nối lại, việc khôi phục chuỗi cung ứng cũng sẽ đối mặt với những thách thức lớn về hậu cần, bên cạnh việc sửa chữa hệ thống làm lạnh và nén khí để hóa lỏng LNG.

“Các tàu chở LNG của chúng tôi đang phân tán khắp nơi”, ông cho biết. Trong tổng số 128 tàu chở LNG của Qatar, hiện chỉ có khoảng 6-7 chiếc ở gần khu vực. “Mỗi tàu cần một đến hai ngày để bốc hàng và mỗi lần chỉ có thể xử lý khoảng 6-7 tàu”, ông nói, cho thấy quá trình khôi phục hoàn toàn sẽ mất nhiều thời gian.

Lâm Phương

Nguồn Znews : https://znews.vn/vung-vinh-co-the-khoa-van-nang-luong-dau-co-nguy-co-150-usdthung-post1632929.html