Vướng tình trạng pháp lý nhà ven kênh

2 giờ trướcBài gốc

Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM đã khảo sát khoảng 42.790 căn nhà, thửa đất trên và ven sông, kênh rạch trên địa bàn TP.HCM cũ.

Đối tượng chưa đủ điều kiện bồi thường còn cao

Qua quá trình khảo sát và đối chiếu với các quy định tại Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định 88/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất cho thấy: Một bộ phận hộ gia đình, cá nhân hiện vẫn chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở hoặc các công trình xây dựng khác gắn liền với đất.

Tình trạng này dẫn đến việc chưa đủ điều kiện được bồi thường theo quy định tại Điều 85 và Điều 87 Luật Đất đai năm 2024 mà chỉ được xem xét hưởng chính sách hỗ trợ.

Giá trị hỗ trợ đối với nhóm đối tượng chưa có đầy đủ giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đất nhìn chung thấp hơn so với nhu cầu thực tế của người dân để tạo lập nơi ở mới, ảnh hưởng đến khả năng ổn định đời sống, sinh kế sau khi di dời.

Theo GS-TS Lê Thanh Hải, Viện trưởng Viện Môi trường và Tài nguyên (ĐH Quốc gia TP.HCM), là đô thị đặc biệt, có hệ thống sông, kênh rạch dày đặc. Điều này giúp TP.HCM có lợi thế lớn trong việc phát triển hệ thống giao thông đường thủy và phát triển đô thị ven sông.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng lấn sông, kênh rạch để xây dựng nhà ở TP.HCM đã và đang diễn ra. Điều này sẽ gây ra nhiều vấn đề về ô nhiễm môi trường, sức khỏe, an sinh xã hội và quản lý đô thị. Chính vì vậy, việc di dời, chỉnh trang khu vực nhà trên và ven sông, kênh rạch là điều rất cần thực hiện.

Để công tác di dời nhà ven kênh đạt hiệu quả phải thực hiện tốt chính sách bồi thường. Phải đảm bảo cho người dân có cuộc sống ổn định sau khi di dời.

Với những trường hợp có ý kiến, kiến nghị khác liên quan đến công tác bồi thường, chính quyền nên tổ chức đối thoại, tiếp nhận và xử lý kịp thời các phản ánh của người dân. Công tác này cần thực hiện theo đúng quy trình, phù hợp với quy định của pháp luật.

TP.HCM đang đẩy nhanh các dự án chỉnh trang đô thị ven kênh rạch. Ảnh: NGUYỄN CHÂU

Người dân ưu tiên chọn hình thức bồi thường bằng tiền mặt

Qua khảo sát, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM cũng cho rằng xu hướng lựa chọn hình thức bồi thường đối với nhà ở, đất ở trên và ven sông, kênh rạch khi Nhà nước thực hiện giải tỏa có mức độ phân tán tương đối lớn, thể hiện sự đa dạng trong nhu cầu và lựa chọn của người dân.

Qua khảo sát cũng cho thấy hình thức nhận bồi thường bằng tiền mặt theo giá trị thị trường chiếm 65,7%, là phương thức được lựa chọn phổ biến nhất.

Kết quả này cho thấy người dân có xu hướng ưu tiên hình thức bồi thường linh hoạt, cho phép họ chủ động quyết định phương án bố trí nơi ở mới phù hợp với điều kiện, nhu cầu và khả năng tài chính của hộ gia đình.

Việc lựa chọn hình thức nhận bồi thường bằng tiền mặt cũng được đánh giá là giải pháp giúp giảm thiểu rủi ro phát sinh trong trường hợp nơi ở tái định cư chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, mong muốn thực tế của người dân.

Theo kết quả khảo sát, tỉ lệ hộ dân có nhu cầu bồi thường theo hình thức tái định cư dưới dạng đất nền, nhà liền thổ hoặc căn hộ chung cư chiếm tỉ lệ lần lượt là 16% và 5,2%.

Kết quả này cho thấy xu hướng của người dân vẫn ưu tiên việc sở hữu nhà đất cố định hơn là căn hộ chung cư, phản ánh tâm lý gắn bó lâu dài với loại hình bất động sản truyền thống.

Căn cứ kết quả khảo sát, xu hướng được người dân ưu tiên hàng đầu là bố trí tái định cư tại chỗ hoặc gần khu vực nơi ở cũ, nhằm thuận tiện cho sinh hoạt, học tập, làm việc và duy trì các mối quan hệ cộng đồng. Việc bố trí tái định cư tại khu vực có vị trí tương đồng giúp hạn chế biến động xã hội, đồng thời tạo điều kiện để người dân ổn định đời sống sớm hơn sau khi di dời.

Việc xây dựng và triển khai chính sách tái định cư cần được thực hiện theo hướng linh hoạt, đa dạng hình thức và bảo đảm tính công khai, minh bạch. Đồng thời, cần tăng cường công tác truyền thông, tư vấn, giải thích chính sách nhằm nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận và giảm thiểu vướng mắc trong quá trình thực hiện di dời, bồi thường và bố trí tái định cư.

(Trích báo cáo từ Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM)

Bên cạnh đó, một bộ phận người dân thể hiện sự sẵn sàng di dời đến khu vực khác nếu nơi ở mới có hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội tương đương hoặc tốt hơn, bao gồm các điều kiện về giao thông, trường học, y tế, chợ và dịch vụ công cộng.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy mức độ quan tâm của người dân đối với việc lựa chọn phương án bố trí hoàn toàn theo quyết định của Nhà nước còn hạn chế. Điều này phản ánh mong muốn của người dân được tham gia, đóng góp ý kiến trong quá trình lựa chọn vị trí và hình thức bố trí tái định cư, qua đó phần nào bảo đảm được sự đồng thuận và giảm thiểu khiếu nại, kiến nghị phát sinh trong quá trình triển khai.

Đối với nhận thức về quyền lợi và phương án bồi thường, phần lớn các hộ gia đình đã có hiểu biết tương đối rõ ràng về quyền, nghĩa vụ của mình khi Nhà nước thực hiện di dời, chỉnh trang khu vực sông, kênh rạch, cụ thể:

Nhóm có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở: Có xu hướng ưu tiên nhận tiền bồi thường theo giá trị thị trường, bảo đảm tính thỏa đáng và phù hợp với quy định pháp luật.

Nhóm có giấy tờ hợp lệ nhưng chưa đầy đủ: Có xu hướng đa dạng hơn, với nhu cầu lựa chọn giữa nhận tiền bồi thường hoặc bố trí tái định cư theo phương án của Nhà nước, chủ yếu dưới hình thức căn hộ chung cư hoặc đất nền.

Nhóm chưa có giấy tờ hợp pháp: Chủ yếu lựa chọn nhận tiền bồi thường và có nhu cầu đăng ký hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội theo quy định hiện hành.

NGUYỄN CHÂU

Nguồn PLO : https://plo.vn/vuong-tinh-trang-phap-ly-nha-ven-kenh-post897518.html