WHO khuyến nghị cải thiện dinh dưỡng học đường thông qua mô hình trường học nâng cao sức khỏe

4 giờ trướcBài gốc

Dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể chất, tinh thần và khả năng học tập của trẻ em. Theo báo cáo của World Health Organization tại hội thảo tháng 5/2026, trường học được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi dinh dưỡng và xây dựng lối sống lành mạnh cho trẻ em và thanh thiếu niên.

Việt Nam đối mặt đồng thời suy dinh dưỡng và thừa cân, béo phì

Theo ThS.BS Phạm Quỳnh Nga, Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam (WHO), dinh dưỡng hợp lý là nền tảng của sức khỏe, cần thiết cho sự phát triển thể chất, tinh thần, phòng ngừa bệnh tật của trẻ em và là một quyền cơ bản của con người. Trẻ em suy dinh dưỡng hoặc sức khỏe kém không thể học tập đầy đủ, vì vậy dinh dưỡng học đường có vai trò trực tiếp trong giải quyết khủng hoảng giáo dục toàn cầu.

Dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể chất, tinh thần và khả năng học tập của trẻ em.

Trẻ được nuôi dưỡng tốt thường có khả năng tập trung, tham gia học tập, chuyên cần và đạt thành tích học tập tốt hơn. Một dân số được nuôi dưỡng tốt và có trình độ học vấn cao cũng là nền tảng cho tăng trưởng kinh tế.

Theo số liệu Điều tra dinh dưỡng quốc gia của Viện Dinh dưỡng, năm 2010, tỷ lệ nhẹ cân ở trẻ 5-10 tuổi là 24,2%, tỷ lệ thấp còi ở trẻ 5-19 tuổi là 23,4%, trong khi tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ 5-19 tuổi là 8,5%. Đến năm 2020, tỷ lệ nhẹ cân giảm còn 12,2%, thấp còi giảm còn 14,8%, nhưng tỷ lệ thừa cân, béo phì tăng lên 19%.

Ở trẻ dưới 5 tuổi, tỷ lệ thừa cân, béo phì cũng gia tăng theo thời gian. Năm 2000, tỷ lệ chung là 0,6%; đến năm 2019 tăng lên 7,4%. Khu vực thành thị có tỷ lệ cao hơn nông thôn.

WHO cũng chỉ ra nhiều yếu tố nguy cơ liên quan đến dinh dưỡng và sức khỏe học đường ở thanh thiếu niên Việt Nam. Năm 2019, tỷ lệ học sinh thừa cân là 10,62%, béo phì là 1,85%. Có 33,96% học sinh uống nước ngọt có ga hơn một lần mỗi ngày và 17,09% ăn đồ ăn nhanh trên 3 ngày mỗi tuần.

Về hoạt động thể chất, chỉ 24,1% thanh thiếu niên vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày và từ 5 ngày mỗi tuần trở lên. Tỷ lệ không đi bộ hoặc đạp xe đến trường hoặc về nhà là 40,72%. Có 43,07% dành ít nhất 3 giờ mỗi ngày cho các hoạt động ít vận động. Đối với vệ sinh cá nhân, năm 2019 có 8,35% thanh thiếu niên không bao giờ hoặc hiếm khi rửa tay trước khi ăn; 12,07% không bao giờ hoặc hiếm khi dùng xà phòng khi rửa tay.

WHO cho rằng trường học là môi trường phù hợp để triển khai các chương trình dinh dưỡng do trẻ em và thanh thiếu niên dành phần lớn thời gian tại đây. Các chương trình dinh dưỡng học đường có thể bao gồm bữa ăn học đường, bổ sung vi chất dinh dưỡng, dịch vụ tẩy giun và giáo dục dinh dưỡng tích hợp trong chương trình giảng dạy.

Theo WHO, phương pháp tiếp cận toàn trường giúp nâng cao kiến thức về dinh dưỡng, thúc đẩy lối sống lành mạnh, tăng cường sử dụng nước uống và thực phẩm lành mạnh như trái cây, rau củ và đồ ăn nhẹ tốt cho sức khỏe.

WHO cũng nhấn mạnh vai trò của trường học và cộng đồng trong thúc đẩy chế độ ăn bền vững, khuyến khích tiêu thụ thực phẩm truyền thống được trồng tại địa phương, đồng thời hỗ trợ kinh tế địa phương.

WHO khuyến nghị xây dựng môi trường thực phẩm lành mạnh trong trường học

Theo hướng dẫn của WHO, thực phẩm và đồ uống được cung cấp, phục vụ, bán hoặc tiêu thụ tại trường học phải an toàn và góp phần vào chế độ ăn uống lành mạnh. WHO khuyến nghị đảm bảo cung cấp nước uống an toàn và miễn phí trong trường học.

Tổ chức này cũng khuyến nghị sử dụng việc cung cấp thực phẩm tại trường học để tăng cường tiêu thụ các loại thực phẩm và đồ uống góp phần vào chế độ ăn uống lành mạnh.

Các loại thực phẩm và đồ uống trong chương trình dinh dưỡng học đường cần phù hợp với tiêu chuẩn dinh dưỡng do cơ quan khoa học có thẩm quyền ban hành, đồng thời xem xét bối cảnh địa phương như khả năng cung ứng, giá cả và văn hóa xã hội.

WHO khuyến nghị thiết lập và sử dụng các tiêu chuẩn hoặc quy tắc dinh dưỡng nhằm tăng cường sự sẵn có và tiêu thụ thực phẩm lành mạnh, đồng thời giảm các loại thực phẩm không lành mạnh trong trường học.

Theo WHO, chế độ ăn uống lành mạnh cần đáp ứng bốn nguyên tắc cốt lõi gồm đầy đủ, cân bằng, vừa phải và đa dạng. Ngoài ra, WHO cũng đề cập các biện pháp tác động tâm lý nhằm điều chỉnh môi trường thực phẩm tại trường học để tăng cường lựa chọn thực phẩm lành mạnh. Các biện pháp này có thể bao gồm thay đổi cách trình bày, định vị thực phẩm, điều chỉnh khẩu phần và cung cấp thông tin dinh dưỡng.

ThS.BS Phạm Quỳnh Nga giới thiệu 8 tiêu chuẩn toàn cầu về Trường học và Hệ thống Giáo dục Nâng cao Sức khỏe gồm: chính sách và nguồn lực của chính phủ; chính sách và nguồn lực của trường học; quản trị và lãnh đạo trường học; quan hệ đối tác giữa nhà trường và cộng đồng; chương trình giảng dạy; môi trường xã hội - cảm xúc; môi trường vật chất; dịch vụ y tế trường học.

Trong đó, báo cáo nhấn mạnh việc xây dựng chính sách quốc gia về trường học nâng cao sức khỏe và dinh dưỡng học đường; ban hành tiêu chuẩn bữa ăn học đường; đào tạo nhân viên; tăng cường hợp tác với cộng đồng và nông dân địa phương.

WHO cũng đề cập vai trò của chương trình giảng dạy dựa trên bằng chứng về dinh dưỡng; xây dựng môi trường trường học hòa nhập; bảo đảm cơ sở vật chất, nước uống miễn phí và các dịch vụ theo dõi tăng trưởng, bổ sung vi chất dinh dưỡng.

Theo WHO, Việt Nam cần thực hiện các can thiệp cải thiện dinh dưỡng học đường thông qua cách tiếp cận Trường học Nâng cao Sức khỏe và áp dụng các khuyến nghị "best buy" nhằm tạo môi trường thực phẩm lành mạnh.

Các khuyến nghị gồm xây dựng tiêu chuẩn quốc gia về dinh dưỡng học đường; lồng ghép giáo dục dinh dưỡng vào chương trình giảng dạy; xây dựng và thực thi quy định đối với mua bán thực phẩm, căng tin trường học, máy bán hàng tự động và các điểm bán hàng xung quanh trường học.

WHO cũng đề xuất cấm quảng cáo và tiếp thị thực phẩm, đồ uống không lành mạnh đối với trẻ em; thúc đẩy tiêu thụ thực phẩm địa phương an toàn, lành mạnh và đa dạng; triển khai nhãn dinh dưỡng mặt trước đối với thực phẩm bao gói sẵn.

Báo cáo nhấn mạnh cần tăng cường cam kết chính sách, phối hợp liên ngành và thiết lập cơ chế phối hợp hiệu quả giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế cùng các đối tác phát triển, trong đó Bộ Giáo dục và Đào tạo là cơ quan đầu mối. WHO cũng khuyến nghị xây dựng hệ thống giám sát và giải trình hiệu quả, bao gồm bộ chỉ số, đánh giá định kỳ và điều chỉnh chính sách dựa trên bằng chứng.

Lan Tường

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/who-khuyen-nghi-cai-thien-dinh-duong-hoc-duong-thong-qua-mo-hinh-truong-hoc-nang-cao-suc-khoe-169260603085527198.htm