WHO thúc đẩy Việt Nam tăng cường phòng chống tác hại thuốc lá từ y tế cơ sở

2 giờ trướcBài gốc

Ảnh minh họa

Trong chiến lược bảo vệ sức khỏe cộng đồng hiện nay, phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ được nhìn nhận đơn thuần là câu chuyện tuyên truyền thay đổi hành vi, mà đang dần trở thành một cấu phần quan trọng của chính sách y tế dự phòng và phát triển bền vững.

Tại buổi tiếp Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam Angela Pratt chiều 28/5, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định quan điểm xuyên suốt của Việt Nam là “lấy con người làm trung tâm của mọi chính sách phát triển”, trong đó bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân là yếu tố cốt lõi quyết định sự phát triển của đất nước. Trong các ưu tiên hợp tác giữa WHO và Việt Nam, phòng chống tác hại của thuốc lá tiếp tục là lĩnh vực được đặc biệt nhấn mạnh.

Từ “kiểm soát thuốc lá” đến “bảo vệ sức khỏe cộng đồng”

Trong nhiều năm, chính sách phòng chống tác hại của thuốc lá tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào các biện pháp quản lý như quy định cấm quảng cáo, in cảnh báo sức khỏe, xây dựng môi trường không khói thuốc hay kiểm soát việc sử dụng thuốc lá tại nơi công cộng. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đang đặt ra yêu cầu rộng hơn.

Theo WHO, thuốc lá không chỉ là nguyên nhân của nhiều bệnh không lây nhiễm nguy hiểm mà còn tạo áp lực lâu dài lên hệ thống y tế, chất lượng dân số và năng lực phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, kiểm soát thuốc lá cần được đặt trong tổng thể chiến lược phòng bệnh quốc gia.

Điểm đáng chú ý trong trao đổi giữa WHO và Chính phủ Việt Nam lần này là việc tăng cường y tế cơ sở được xem như nền tảng để triển khai hiệu quả các giải pháp phòng chống tác hại thuốc lá.

Bà Angela Pratt đánh giá cao Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, đồng thời cho rằng định hướng lấy phòng bệnh làm trọng tâm và đưa dịch vụ y tế đến gần người dân hơn là bước đi có ý nghĩa chiến lược.

Cách tiếp cận này cho thấy phòng chống tác hại thuốc lá đang được mở rộng từ phạm vi quản lý hành vi sang mô hình can thiệp sức khỏe cộng đồng dựa trên hệ thống y tế cơ sở.

Thị trường thuốc lá đang xuất hiện nhiều hình thức mới.

Y tế cơ sở giữ vai trò “tuyến đầu”

Trong thực tế, phần lớn các tác động của thuốc lá thường chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển nặng, đặc biệt với các bệnh lý hô hấp, tim mạch, ung thư hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Điều này khiến chi phí điều trị lớn hơn rất nhiều so với chi phí dự phòng.

Khi WHO nhấn mạnh vai trò của y tế cơ sở, điều đó đồng nghĩa với việc công tác phòng chống tác hại thuốc lá cần được triển khai ngay từ cấp gần dân nhất - nơi có khả năng tiếp cận trực tiếp với cộng đồng.

Nếu được tăng cường năng lực, hệ thống y tế cơ sở không chỉ làm nhiệm vụ khám chữa bệnh ban đầu mà còn có thể trở thành trung tâm tư vấn sức khỏe cộng đồng, hỗ trợ cai nghiện thuốc lá, truyền thông thay đổi hành vi và phát hiện sớm các nguy cơ bệnh tật liên quan đến thuốc lá. Đây cũng là mô hình phù hợp với định hướng mà WHO đang thúc đẩy tại nhiều quốc gia: Chuyển trọng tâm từ điều trị sang phòng ngừa.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, các ưu tiên của WHO hiện nay cũng chính là những định hướng lớn mà Việt Nam đang tập trung triển khai, đặc biệt là tăng cường y tế cơ sở, thúc đẩy phòng bệnh và nâng cao năng lực ứng phó với các tình huống y tế khẩn cấp.

Bài học từ đại dịch COVID-19 tiếp tục cho thấy một hệ thống y tế chỉ mạnh ở tuyến điều trị là chưa đủ. Khả năng dự phòng, quản lý nguy cơ sức khỏe trong cộng đồng và kiểm soát các yếu tố gây bệnh từ sớm mới là nền tảng giúp giảm áp lực cho toàn bộ hệ thống.

Trong bối cảnh đó, thuốc lá được xem là một trong những yếu tố nguy cơ cần được kiểm soát từ gốc.

Áp lực mới từ xu hướng trẻ hóa người sử dụng thuốc lá

Một trong những vấn đề được WHO đặc biệt quan tâm là nguy cơ gia tăng sử dụng thuốc lá trong giới trẻ. Theo bà Angela Pratt, việc hoàn thiện chính sách nhằm giảm tỷ lệ hút thuốc, đặc biệt trong thanh thiếu niên, có ý nghĩa rất quan trọng đối với sức khỏe cộng đồng.

Đây cũng là lý do việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá dự kiến được Chính phủ trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10 tới nhận được nhiều sự quan tâm.

Việc sửa luật diễn ra trong bối cảnh thị trường thuốc lá đang xuất hiện nhiều hình thức mới, trong đó có thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng - những sản phẩm được quảng bá với hình ảnh hiện đại, dễ tiếp cận giới trẻ thông qua mạng xã hội và nền tảng trực tuyến.

Trong khi đó, nhận thức của một bộ phận thanh thiếu niên về tác hại lâu dài của thuốc lá vẫn còn hạn chế. Điều này khiến công tác phòng chống tác hại thuốc lá không thể chỉ dừng ở xử phạt hay quy định hành chính, mà cần kết hợp giữa giáo dục, truyền thông và can thiệp sớm từ cộng đồng.

Theo định hướng được Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, Việt Nam sẽ kết hợp đồng bộ giữa hoàn thiện thể chế, truyền thông nâng cao nhận thức và xây dựng hành lang pháp lý chặt chẽ nhằm giảm tình trạng sử dụng thuốc lá, đặc biệt trong thanh thiếu niên.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách liên quan đến bảo vệ sức khỏe cộng đồng, từ Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Bảo hiểm y tế đến các quy định về phòng chống dịch bệnh. Tuy nhiên, với lĩnh vực phòng chống tác hại thuốc lá, khoảng cách giữa chính sách và thực thi vẫn là vấn đề lớn.

Nhiều nơi công cộng vẫn xuất hiện tình trạng hút thuốc, trong khi hoạt động hỗ trợ cai nghiện thuốc lá tại cộng đồng còn hạn chế. Công tác truyền thông ở tuyến cơ sở còn chưa đồng đều, đặc biệt tại các khu vực nông thôn hoặc nhóm lao động phổ thông.

Điều đó cho thấy hiệu quả của chính sách không chỉ phụ thuộc vào quy định pháp luật mà còn nằm ở năng lực triển khai của hệ thống y tế cơ sở.

Vì vậy, việc WHO thúc đẩy Việt Nam ưu tiên y tế cơ sở trong phòng chống tác hại thuốc lá không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ kỹ thuật, mà còn phản ánh xu hướng xây dựng hệ thống y tế dự phòng chủ động, bền vững hơn.

Trong dài hạn, đây không chỉ là câu chuyện giảm tỷ lệ hút thuốc mà còn là bước đi nhằm nâng cao chất lượng dân số, giảm gánh nặng bệnh tật và củng cố năng lực chống chịu của hệ thống y tế trước các thách thức sức khỏe mới.

Vũ Đậu

Nguồn Công Lý : https://congly.vn/who-thuc-day-viet-nam-tang-cuong-phong-chong-tac-hai-thuoc-la-tu-y-te-co-so-523890.html