Australia có lần thứ 6 liên tiếp dự World Cup.
Mục tiêu rất rõ ràng: tìm một con đường ổn định hơn tới World Cup sau nhiều lần ngã đau ở các trận play-off. Tới nay, Australia gần như giải quyết được bài toán dự World Cup khi liên tục xuất hiện ở sân chơi lớn nhất hành tinh.
Thế nhưng, việc đến World Cup thường xuyên hơn không đồng nghĩa với việc trở thành đội bóng mạnh hơn. World Cup 2026 với bảng đấu gồm Mỹ, Paraguay và Thổ Nhĩ Kỳ có thể trở thành bài kiểm tra quan trọng để xác định Australia đã thực sự tiến bộ sau hai thập kỷ ở châu Á hay chưa.
Từ đội bóng bị mắc kẹt ở châu Đại Dương đến khách quen của World Cup
Cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, Australia rơi vào tình thế khá đặc biệt. Họ quá mạnh so với phần còn lại của châu Đại Dương nhưng lại liên tục thất bại ở các trận play-off liên lục địa. Sau chiến dịch hướng tới World Cup 1998 và World Cup 2002 thất bại dù FIFA đã nâng World Cup lên 32 đội, Australia tỉnh ngộ.
Đội bóng xứ chuột túi thêm một lần nhận ra rằng con đường tới World Cup của họ khó khăn do "bẫy địa lý". Đó là lý do Australia quyết định rời châu Đại Dương để gia nhập châu Á. Khi ấy, quyết định này gây nhiều tranh cãi bởi không ít người cho rằng Australia tự đưa mình vào môi trường cạnh tranh khốc liệt hơn.
Điều thú vị là ngay sau khi đưa ra quyết định ấy, Australia lại giành vé dự World Cup cuối cùng với tư cách đại diện châu Đại Dương khi đánh bại Uruguay ở trận play-off lịch sử. World Cup 2006 sau đó trở thành cột mốc quan trọng của bóng đá Australia hiện đại. Với tư cách đại diện châu Đại dương, họ đánh bại đại diện mạnh nhất của... châu Á là Nhật Bản ở vòng bảng để vào vòng 1/8.
Ở vòng đấu loại trực tiếp, Australia chỉ chịu dừng bước trước Italy sau tình huống gây tranh cãi khi Fabio Grosso ngã trong vòng cấm ở cuối trận. Đáng chú ý hơn, Italy sau đó giành chức vô địch thế giới. Vì vậy, nhiều người Australia vẫn tin rằng họ từng rất gần với một kỳ tích lớn hơn.
Sau khi gia nhập AFC, lợi ích mà Australia nhận được rất rõ ràng. Họ thi đấu quốc tế thường xuyên hơn, tích lũy thêm điểm xếp hạng FIFA và từ vị trí quanh top 40 dần tiến lên nhóm khoảng top 30 thế giới. Quan trọng hơn, Australia trở thành gương mặt quen thuộc tại World Cup thay vì đội bóng luôn phải sống trong nỗi ám ảnh play-off.
Không còn cầu thủ nào của Australia thi đấu tại Premier League.
Nhưng Australia mạnh hơn hay dự World Cup nhiều hơn?
Nếu nhìn vào số lần tham dự World Cup, Australia rõ ràng thành công. Tuy nhiên, nếu xét về chất lượng đội tuyển, câu chuyện lại phức tạp hơn nhiều. Sau kỳ tích năm 2006, Australia trải qua ba kỳ World Cup liên tiếp không thể vượt qua vòng bảng.
Tại Brazil năm 2014 và Nga năm 2018, họ thậm chí không thắng nổi trận nào. Mãi tới World Cup 2022, Australia mới trở lại vòng 1/8 sau khi vượt qua bảng đấu có Pháp, Đan Mạch và Tunisia. Đó là thành tích đáng khích lệ, nhưng nó cũng cho thấy Australia chưa tạo ra bước nhảy vọt thực sự.
Một vấn đề dễ nhận thấy là sự suy giảm về chất lượng cá nhân. Hai thập kỷ trước, Australia sở hữu thế hệ vàng với những cái tên như Tim Cahill, Harry Kewell và Mark Viduka. Đó là những cầu thủ thi đấu ở các giải hàng đầu châu Âu, đặc biệt là Premier League, đồng thời có khả năng tạo khác biệt ở các trận cầu lớn.
Hiện nay, Australia không còn sở hữu ngôi sao ở đẳng cấp tương tự. Họ vẫn duy trì lối chơi giàu thể lực, tổ chức tốt và tinh thần chiến đấu cao, nhưng thiếu những ngôi sao. Hiện giờ, không có cầu thủ nào của Australia chơi tại Premier League.
World Cup 2026 vì thế sẽ trở thành phép thử rất đáng chú ý. So với bảng đấu có Pháp, Đan Mạch và Tunisia cách đây bốn năm, việc nằm cùng bảng với Mỹ, Paraguay và Thổ Nhĩ Kỳ được xem là dễ thở hơn.
Mỹ mạnh nhưng chưa ở đẳng cấp ứng viên vô địch. Paraguay luôn khó chịu nhưng không còn ở thời kỳ đỉnh cao. Thổ Nhĩ Kỳ giàu năng lượng nhưng thiếu sự ổn định. Do đó, bài test với Australia hiện giờ cũng không quá khó khăn.
Nếu Australia tiếp tục tiến sâu, đó sẽ là bằng chứng cho thấy 20 năm ở AFC đã giúp họ phát triển về chất lượng bóng đá. Còn nếu dừng bước sớm, câu hỏi cũ có lẽ sẽ lại xuất hiện: Australia có thực sự mạnh hơn, hay họ chỉ đơn giản tìm được một con đường thuận lợi hơn để tới World Cup cho đủ mâm?
Tú Anh