Xã Chiềng Mung (Sơn La) từ chối làm việc với phóng viên: Cần hiểu đúng quyền tác nghiệp báo chí

2 giờ trướcBài gốc

Theo phản ánh của người dân, trên địa bàn xã Chiềng Mung hiện có nhiều xưởng sản xuất, chế biến cà phê có dấu hiệu xây dựng trái phép. Sau quá trình tìm hiểu và thu thập thông tin, phóng viên đã báo cáo Ban Biên tập và được Tòa soạn cho phép, cấp giấy giới thiệu (GGT) đến làm việc với UBND xã Chiềng Mung, tỉnh Sơn La về việc “Công ty Cổ phần Phúc Sinh Sơn La (địa chỉ bản Mạt, xã Chiềng Mung, tỉnh Sơn La) có dấu hiệu xây dựng nhà nghỉ và quầy bán cà phê trái phép khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép”.

Phóng viên liên hệ xã Chiềng Mung để tìm hiểu thông tin liên quan đến việc xây dựng tại cơ sở chế biến cà phê Phúc Sinh nhưng bị xã từ chối làm việc.

Để tiếp cận thông tin một cách chính xác, khách quan nhất theo quy định và rộng đường thông tin đến bạn đọc, trong các buổi chiều ngày 21/5 và sáng ngày 22/5/2026, phóng viên đã đến đặt lịch làm việc với UBND xã Chiềng Mung, tỉnh Sơn La nhưng đều bị từ chối với lý do xã “áp dụng luật mới”.

Cụ thể: Vào chiều 21/5, khi phóng viên đến liên hệ và đặt lịch làm việc tại phòng văn phòng UBND xã, tiếp nhận giấy tờ là nữ cán bộ văn phòng UBND xã tên Nguyễn Thị Luyến. Sau khi tiếp nhận GGT, kèm theo nội dung làm việc, vị cán bộ này đi xin ý kiến của ông Trần Xuân Hiệp - Chủ tịch UBND xã Chiềng Mung.

Khoảng 10 phút sau, vị này quay lại và nói “thủ trưởng” không tiếp nhận với lý do: Phóng viên không cung cấp được Thẻ Nhà báo. Lúc này, phóng viên đã giải thích rằng, dù chưa có thẻ nhà báo thì phóng viên vẫn được quyền tiếp cận thông tin khi có GGT hợp lệ của cơ quan báo chí và giấy tờ tùy thân kèm theo.

Thế nhưng vị này vẫn khăng khăng cho rằng, “thủ trưởng” yêu cầu phải có Thẻ Nhà báo mới tiếp. Đồng thời, vị cán bộ này lại giải thích lý do từ chối tiếp nhận vì cho rằng: Trong GGT có đính kèm nơi được cử đến của phóng viên là “cấp trên”, do vậy nên để “cấp trên” trả lời…

Trụ sở UBND xã Chiềng Mung, tỉnh Sơn La.

Lúc này, phóng viên đã cố gắng giải thích với bà Nguyễn Thị Luyến rằng, trong nội dung đề nghị phối hợp cung cấp thông tin này thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND xã Chiềng Mung, còn nội dung liên quan đến các sở, ban ngành khác thì phóng viên đã và sẽ đặt lịch làm việc theo những nội dung cung cấp thông tin theo thẩm quyền… nhưng vẫn bị từ chối và yêu cầu chỉ ghi nơi đến làm việc là UBND xã Chiềng Mung.

Đến sáng 22/5, phóng viên tiếp tục đến trụ sở UBND xã để đặt lịch làm việc lại theo các yêu cầu mà vị cán bộ này nói do “thủ trưởng” yêu cầu. Nữ cán bộ văn phòng UBND xã Chiềng Mung lại tiếp tục cầm các giấy tờ đi “xin ý kiến thủ trưởng” và lại tiếp tục từ chối, vì “thủ trưởng” vẫn yêu cầu phải có Thẻ nhà báo mới tiếp nhận nội dung.

Vị này nói: “Chị đã báo cáo thủ trưởng rồi và có ý kiến là, theo Luật Báo chí mới 10/12/2025, thì các em phải xuất trình Thẻ nhà báo thì xã mới tiếp nhận nội dung làm việc. Trong luật mới bây giờ là phải có thẻ… không có Thẻ nhà báo thì xã sẽ không tiếp nhận nội dung làm việc. Mình áp dụng theo luật, cứ đúng luật mà làm… Em cứ cung cấp cho chị theo đúng Điều 27, của Luật Báo chí 10/12/2025”.

Thế nhưng, khi phóng viên đặt câu hỏi “thế chị và thủ trưởng chị có nắm được rằng là Luật Báo chí 2025, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 hay không?”, trong khi hôm nay là ngày 22/5/2026. Và trong Khoản 4, Điều 27 Luật Báo chí 2025, quy định: “Người chưa được cấp thẻ nhà báo khi hoạt động nghiệp vụ báo chí phải có giấy giới thiệu do cơ quan báo chí nơi công tác cấp và được thực hiện quyền, nghĩa vụ như nhà báo”... Thì vị cán bộ này tiếp tục quanh co cho rằng, “thủ trưởng bên chị yêu cầu phải có thẻ mới tiếp nhận thông tin, khi nào em cung cấp được thẻ nhà báo thì xã sẽ tiếp nhận thông tin” và từ chối tiếp nhận nội dung đề nghị cung cấp thông tin theo “luật mới”.

Khu vực quầy cà phê và nhà nghỉ được phản ánh là có dấu hiệu xây dựng trái phép.

Ngay sau đó, PV đã trao đổi với bà Đinh Thị Bích Thảo - Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh Sơn La về vấn đề này. Bà Thảo cho biết: “Đơn vị rất mong muốn cơ quan báo chí đóng trên địa bàn, nên liên hệ với các cơ quan liên quan trước khi đăng tải bài viết phản ánh, để nội dung được khách quan, chính xác hơn. Tôi đã cho phòng chuyên môn tra lại văn bản thì là đúng… khi đến liên hệ làm việc, phóng viên chỉ cần cung cấp giấy tờ tùy thân và giấy giới thiệu của cơ quan là được, không có văn bản nào yêu cầu là phải có thẻ nhà báo”.

Đồng thời, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh Sơn La cũng cho biết thêm, đã liên hệ với đồng chí Bí thư Đảng ủy xã để trao đổi vấn đề này và nếu phóng viên quay lại UBND xã, thì đồng chí Bí thư Đảng ủy xã chỉ đạo là sẽ tiếp nhận nội dung phóng viên đến liên hệ làm việc.

Liên quan sự việc này, luật sư Trương Anh Tú - Chủ tịch TAT Law Firm cho rằng: Điều đầu tiên cần khẳng định là tại thời điểm ngày 21-22/5/2026, Luật Báo chí năm 2025 vẫn chưa có hiệu lực thi hành. Trong khi đó, việc UBND xã Chiềng Mung viện dẫn “Luật Báo chí mới” để yêu cầu phóng viên phải xuất trình thẻ nhà báo mới tiếp nhận nội dung làm việc là cách áp dụng pháp luật chưa thật sự phù hợp về mặt thời điểm hiệu lực văn bản quy phạm pháp luật.

Tuy nhiên, theo ông Tú vấn đề đáng lưu ý hơn không chỉ nằm ở chuyện “áp dụng nhầm luật”, mà nằm ở cách hiểu về quyền tác nghiệp báo chí và trách nhiệm cung cấp thông tin của cơ quan công quyền.

“Pháp luật không trao cho bất kỳ cơ quan nào quyền từ chối làm việc với người hoạt động báo chí chỉ vì họ chưa có thẻ nhà báo, nếu người đó có giấy giới thiệu hợp lệ và thực hiện hoạt động nghiệp vụ theo quy định”, luật sư Trương Anh Tú nêu rõ.

Theo phân tích của luật sư, khoản 4 Điều 27 Luật Báo chí 2025 cũng quy định rất rõ: Người chưa được cấp thẻ nhà báo khi hoạt động nghiệp vụ báo chí phải có giấy giới thiệu do cơ quan báo chí cấp và được thực hiện quyền, nghĩa vụ như nhà báo.

Điều này phản ánh đúng thực tế hoạt động báo chí hiện nay, khi nhiều phóng viên, cộng tác viên, biên tập viên hoặc người được cơ quan báo chí giao nhiệm vụ xác minh thông tin, chưa đủ điều kiện cấp thẻ nhà báo nhưng vẫn được pháp luật bảo vệ quyền tác nghiệp hợp pháp nếu có giấy giới thiệu và giấy tờ tùy thân theo quy định.

Luật sư Trương Anh Tú - Chủ tịch TAT Law Firm trao đổi với PV.

“Thẻ nhà báo là phương thức xác nhận nghề nghiệp thuận lợi nhất khi tác nghiệp, nhưng không phải là điều kiện pháp lý duy nhất để tiếp cận thông tin phục vụ hoạt động báo chí”, ông Tú nói.

Luật sư Trương Anh Tú cũng cho rằng, cần tách bạch rõ giữa “quyền kiểm tra, xác minh tư cách người đến làm việc” với “việc từ chối tiếp nhận hoàn toàn nội dung làm việc”. Theo ông, cơ quan nhà nước hoàn toàn có quyền kiểm tra giấy giới thiệu, xác minh cơ quan báo chí, bố trí lịch làm việc phù hợp hoặc đề nghị bổ sung thông tin cần thiết để bảo đảm tính chính danh của hoạt động tác nghiệp.

Tuy nhiên, nếu lấy lý do “không có Thẻ nhà báo” để từ chối hoàn toàn việc tiếp nhận nội dung đề nghị cung cấp thông tin, trong khi người đến làm việc có giấy giới thiệu hợp lệ của cơ quan báo chí và nội dung phản ánh thuộc phạm vi quản lý của địa phương, thì cách xử lý này có thể dẫn tới cách hiểu chưa đầy đủ về quyền tác nghiệp báo chí theo quy định của pháp luật.

Theo Chủ tịch TAT Law Firm, điều đáng suy nghĩ hơn là hiện tượng một số cơ quan cơ sở đang có tâm lý “an toàn hành chính” cao hơn “trách nhiệm giải trình”.

“Trong thực tế hiện nay, không ít cán bộ địa phương có xu hướng hạn chế tiếp xúc báo chí khi nội dung phản ánh liên quan đất đai, xây dựng hoặc quản lý hành chính. Tâm lý thận trọng là điều có thể hiểu được. Nhưng càng trong những tình huống như vậy, sự minh bạch và chủ động cung cấp thông tin càng quan trọng”, ông Tú bày tỏ.

Ngoài ra, theo luật sư Tú, trong quản trị hiện đại, báo chí không chỉ là chủ thể giám sát, mà còn là kênh để chính quyền giải trình, cung cấp thông tin chính thức và giảm thiểu suy diễn trong dư luận xã hội. “Một địa phương càng chủ động đối thoại và cung cấp thông tin, rủi ro khủng hoảng truyền thông càng thấp. Ngược lại, việc né tránh hoặc từ chối tiếp xúc ngay từ đầu đôi khi lại tạo ra cảm giác thiếu minh bạch và khiến sự việc đi xa hơn mức cần thiết”, ông Tú nói.

Cũng theo ông, báo chí và chính quyền về bản chất không phải hai phía đối lập. Một bên thực hiện quyền giám sát xã hội theo quy định pháp luật; bên còn lại thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước và giải trình công vụ. Nếu hai bên phối hợp đúng tinh thần pháp luật, minh bạch và thiện chí, thì lợi ích cuối cùng vẫn là bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người dân và nâng cao chất lượng quản trị công.

Luật sư Trương Anh Tú đánh giá việc Ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh Sơn La kịp thời trao đổi lại với địa phương, đồng thời khẳng định phóng viên chỉ cần giấy giới thiệu và giấy tờ tùy thân để liên hệ công tác là hướng xử lý phù hợp, cầu thị và đúng tinh thần phối hợp giữa cơ quan quản lý với báo chí.

“Khi có khác biệt trong cách hiểu quy định pháp luật, điều quan trọng nhất không phải là đẩy căng thẳng đi xa hơn, mà là cần rà soát lại căn cứ pháp lý và lựa chọn đối thoại. Một chính quyền tự tin và minh bạch sẽ không e ngại báo chí, bởi báo chí đúng nghĩa không nhằm tạo áp lực vô lý, mà nhằm làm rõ thông tin để xã hội hiểu đúng sự việc”, luật sư Trương Anh Tú nhấn mạnh.

Văn Lịnh

Nguồn Bảo Vệ Công Lý : https://baove.congly.vn/xa-chieng-mung-son-la-tu-choi-lam-viec-voi-phong-vien-can-hieu-dung-quyen-tac-nghiep-bao-chi-524328.html