Xác định công nghệ chiến lược từ bài toán lớn của quốc gia, ngành, địa phương

8 giờ trướcBài gốc

Tại họp báo thường kỳ của Bộ KH&CN sáng 1/4, ông Hoàng Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ, Bộ KH&CN đã chia sẻ chi tiết về kế hoạch điều chỉnh, bổ sung danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược. Động thái này nhằm đáp ứng yêu cầu mới từ Trung ương, đặc biệt là mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bứt phá.

Tháng 6/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 1131 về Danh mục các nhóm công nghệ và sản phẩm chiến lược, bao trùm các xu hướng công nghệ mới nổi. Tuy nhiên, bối cảnh hiện tại đòi hỏi sự tinh chỉnh sâu hơn.

Ông Hoàng Anh Tú cho biết: "Yêu cầu của Trung ương đặt ra rất lớn, đặc biệt với việc là tăng trưởng kinh tế và cụ thể là bài toán tăng trưởng kinh tế hai con số".

Ông Hoàng Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ, Bộ KH&CN thông tin về việc điều chỉnh danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược. Ảnh: Mạnh Hưng

Theo ông Tú, quá trình này cần sự tính toán kỹ lưỡng: "Làm công nghệ, nhất là công nghệ chiến lược cần nghiên cứu lâu dài". Bộ KH&CN được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế cùng khối Quốc phòng - An ninh nhằm đưa ra cách tiếp cận mới, xác định những sản phẩm thực sự mang lại tác động đến kinh tế.

Để tìm ra đúng sản phẩm công nghệ mà Việt Nam cần và có khả năng làm được, Bộ KH&CN đề xuất quy trình 4 bước.Đầu tiên là chọn ra các bài toán lớn.

Sau đó là xác định các chỉ tiêu tác động, rồi đến các khâu giá trị tạo tác động lớn nhất và từ đó bóc tách ra sản phẩm công nghệ chiến lược và công nghệ chiến lược, đối chiếu với các tiêu chí trong Luật Công nghệ cao năm 2025.

Giải thích rõ hơn về quy trình, ông Tú định nghĩa "bài toán lớn" là các vấn đề cấp bách của quốc gia, địa phương hay của từng ngành, từng lĩnh vực.

Khi giải quyết được, nó sẽ mang lại tác động rõ ràng, đo lường được đối với sự tăng trưởng. Kế tiếp là phân tích "khâu giá trị" (các bước tạo ra giá trị gia tăng trong sản xuất), đóng vai trò như một mắt xích của chuỗi giá trị tổng thể.

"Khâu giá trị nào tạo ra tác động lớn, chúng ta sẽ nhắm vào đấy để bóc tách công nghệ và sản phẩm", ông Tú nhấn mạnh. Từ đây, cơ quan quản lý sẽ xác định công nghệ và công nghệ nào cần ưu tiên đầu tư tập trung và tìm ra công nghệ lõi tương ứng.

Quá trình này sẽ được soi chiếu trực tiếp vào các lĩnh vực có tỷ trọng đóng góp GDP cao như nông lâm thủy sản, gỗ, da giày hay dệt may. Lấy ví dụ với ngành da giày, chuỗi giá trị bao gồm các khâu nguyên liệu, cắt, may, hoàn thiện, gò, gắn.

Doanh nghiệp Việt Nam cần xác định sẽ tham gia vào khâu nào, khâu nào có thể tự làm được và khâu nào quốc tế vẫn đang nắm giữ để cần thời gian "nghiên cứu, giải mã và làm dần".

Nhìn nhận về những thách thức trên thực tế, đại diện Bộ KH&CN thẳng thắn chia sẻ: "Làm công nghệ thì không làm chủ ngay mà phải có lộ trình. Thêm nữa, các doanh nghiệp nước ngoài cũng nắm giữ bí quyết công nghệ trong chuỗi”.

Ông chỉ ra, không phải cứ làm ra một công nghệ rồi mang vào dây chuyền của doanh nghiệp là được chấp nhận.

Để giải quyết bài toán này, chiến lược cốt lõi là phải chia công nghệ thành các nhóm chuyên biệt: nhóm có thể làm chủ sớm với tác động ngay đến kinh tế xã hội và nhóm nền tảng đòi hỏi sự đầu tư dài hạn.

Thậm chí, việc ứng dụng đổi mới sáng tạo, cải tiến kỹ thuật, quy trình để tăng năng suất của công nghệ hiện tại cũng được xem là một khâu mang lại giá trị rất lớn.

Việc phân nhóm khoa học sẽ giúp định vị lộ trình rõ ràng, hỗ trợ Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ và phục vụ hiệu quả cho mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số.

Du Lam

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/xac-dinh-cong-nghe-chien-luoc-tu-bai-toan-lon-cua-quoc-gia-nganh-dia-phuong-2502377.html