Xăng E10 và bài toán chuyển đổi xanh: Cần chiến lược đồng bộ từ sản xuất đến tiêu dùng

3 giờ trướcBài gốc

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh lộ trình chuyển đổi năng lượng, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, việc triển khai xăng sinh học E10 đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận và cộng đồng doanh nghiệp. Không chỉ là giải pháp kỹ thuật thay thế một phần nhiên liệu hóa thạch, E10 còn được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng xanh và tự chủ nguồn cung trong dài hạn.

Xung quanh định hướng này, những bài học từ thực tiễn triển khai xăng E5, cũng như các giải pháp để E10 đi vào cuộc sống một cách hiệu quả, bền vững, đang đặt ra nhiều vấn đề cần làm rõ. Phóng viên PetroTimes đã có cuộc trao đổi với TS Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) để hiểu rõ hơn về vai trò của xăng sinh học E10 trong tổng thể chiến lược năng lượng quốc gia, cũng như các giải pháp mà Bộ Công Thương đang triển khai nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi này.

TS Đào Duy Anh tại Tọa đàm “Xăng sinh học E10 - lợi ích hài hòa cho người dân, Nhà nước và doanh nghiệp” do Tạp chí Năng lượng Mới - PetroTimes tổ chức.

PV: Thưa ông, xăng sinh học E10 đang được đặt ở vị trí nào trong chiến lược chuyển đổi năng lượng của ngành Công Thương? Mục tiêu dài hạn mà Bộ hướng tới là gì?

TS Đào Duy Anh: Xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phát thải carbon thấp và phát triển bền vững là chủ trương xuyên suốt, nhất quán của Đảng và Chính phủ trong nhiều năm qua. Định hướng này được cụ thể hóa qua hàng loạt chiến lược, quy hoạch và chương trình hành động về phát triển năng lượng, tăng trưởng xanh và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Trong đó, một trong những trụ cột quan trọng là phát triển nhiên liệu sinh học - nguồn năng lượng tái tạo có khả năng góp phần đa dạng hóa cơ cấu năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Trên cơ sở đó, xăng E10 được xác định là một trong những giải pháp cụ thể để hiện thực hóa các mục tiêu nêu trên. Tuy nhiên, định hướng dài hạn của Bộ Công Thương không chỉ dừng ở việc triển khai E10 mà là phát triển đồng bộ ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học, hướng tới tự chủ tối đa nguồn cung ethanol phục vụ phối trộn xăng E5, E10 và các tỷ lệ cao hơn trong tương lai.

Song song với đó là phát triển diesel sinh học, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), cũng như các dạng năng lượng có khả năng tái tạo mà Việt Nam có tiềm năng về nguyên liệu và điều kiện thích hợp cho sản xuất, nhằm từng bước thay thế nhiên liệu truyền thống, hướng tới nền kinh tế phát triển bền vững, xanh, tự chủ về năng lượng và cân bằng phát thải ròng carbon.

PV: Bộ Công Thương sẽ có những giải pháp gì để hỗ trợ doanh nghiệp và hệ thống phân phối trong quá trình chuyển đổi sang xăng E10, đặc biệt ở giai đoạn đầu hình thành thị trường?

TS Đào Duy Anh: Các yếu tố về kỹ thuật, sự tin tưởng và ủng hộ của người tiêu dùng quyết định sự thành công của quá trình chuyển đổi sang sử dụng xăng sinh học. Để đưa ra lộ trình và quyết tâm triển khai, Bộ Công Thương đã tiến hành khảo sát, đánh giá kỹ lưỡng tình hình sử dụng xăng E5 trên toàn quốc từ năm 2018; đồng thời tham khảo kinh nghiệm của quốc tế và kết quả thử nghiệm phân phối xăng E10 của Tập đoàn xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) từ tháng 8/2025 tại Hà Nội, Hải Phòng và TP Hồ Chí Minh.

Kết quả thử nghiệm, khảo sát và thực tế đã chứng minh, xăng sinh học E5, E10 không ghi nhận phản hồi tiêu cực từ người tiêu dùng; các tác động tiêu cực đến hiệu suất hoạt động và tuổi thọ các chi tiết động cơ (nếu có) là không đáng kể.

Do vậy, nhiệm vụ của Bộ Công Thương là cùng với các bộ, ngành, địa phương, các cơ quan truyền thông và cộng đồng doanh nghiệp xăng dầu thông tin thường xuyên, đúng, đủ về ý nghĩa của việc sử dụng xăng sinh học đối với bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế, xã hội và an ninh năng lượng… để tạo sự đồng thuận trong toàn xã hội đối với sự chuyển đổi.

Song song với công tác truyền thông, Bộ Công Thương với vai trò chủ trì sẽ phối hợp cùng các bộ, ngành, địa phương kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp từ cơ chế, chính sách cho tới các giải pháp kỹ thuật, tài chính và công tác quản lý… nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp chuyển đổi sang sản xuất, phối trộn, phân phối xăng E10 thuận lợi, với chi phí thấp nhất.

Người dân đổ xăng sinh học E10 tại cửa hàng xăng dầu Thái Thịnh, Hà Nội (Ảnh: Mạnh Tưởng).

PV: Từ kinh nghiệm triển khai E5 trước đây, Bộ Công Thương sẽ điều chỉnh chính sách và cách tiếp cận như thế nào để E10 đạt hiệu quả cao hơn, thưa ông?

TS Đào Duy Anh: Việc triển khai xăng E5 trước đây chưa đạt kết quả như mong muốn là do nhiều nguyên nhân, Bộ Công Thương đã có các nghiên cứu, khảo sát để đánh giá cụ thể các nguyên nhân đó, rút ra các bài học kinh nghiệm để thực hiện lộ trình chuyển đổi sử dụng xăng sinh học mới. Để thực hiện lộ trình chuyển đổi sang sử dụng xăng sinh học E10 thành công, Bộ Công Thương tập trung vào một số giải pháp sau:

Thứ nhất, cập nhật thường xuyên về các yêu cầu nhiên liệu của động cơ sử dụng xăng, qua đó, lựa chọn các loại xăng nền phù hợp yêu cầu, đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát để đảm bảo sự tuân thủ pháp luật về chất lượng xăng, hoạt động kinh doanh xăng dầu của các Thương nhân đầu mối, bảo đảm người tiêu dùng tiếp cận xăng sinh học thuận lợi nhất.

Thứ hai, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức liên quan đồng hành cùng doanh nghiệp xăng dầu trong tháo gỡ kịp thời các khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp; đồng thời đề xuất cấp có thẩm quyền các cơ chế, chính sách khuyến khích để phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học nói chung và sản xuất, phối trộn, phân phối, sử dụng xăng sinh học nói riêng, qua đó, không làm phát sinh chi phí của người tiêu dùng so với sử dụng xăng khoáng cùng loại.

Thứ ba, phối hợp với các đơn vị truyền thông làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến về lợi ích của việc sử dụng xăng sinh học đối với môi trường, phát triển kinh tế xã hội và tự chủ năng lượng…, đồng thời cung cấp đầy đủ thông tin có hay không ảnh hưởng tiêu cực của xăng sinh học tới hiệu suất hoạt động và tuổi thọ của động cơ, để người tiêu dùng hiểu rõ về xăng sinh học; qua đó tạo sự đồng thuận và ủng hộ của toàn xã hội đối với một chủ trương có nhiều ý nghĩa của Đảng và Chính phủ.

PV: Cuối cùng, theo ông đâu là yếu tố then chốt để xăng sinh học E10 được triển khai hiệu quả, đồng thuận và bền vững trong thời gian tới?

TS Đào Duy Anh: Theo tôi yếu tố quan trọng nhất là phải có một chiến lược phát triển đồng bộ cho toàn bộ ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học, thay vì chỉ tập trung vào riêng khâu phối trộn hay phân phối. Chuỗi giá trị cần được hoàn thiện từ vùng nguyên liệu, sản xuất ethanol, đến hệ thống phối trộn, tồn trữ và phân phối xăng sinh học trên thị trường. Khi các mắt xích này vận hành thông suốt, thị trường mới có thể phát triển ổn định và lâu dài.

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật và hạ tầng, một vấn đề mang tính quyết định là cơ chế chính sách và sự hài hòa lợi ích giữa các bên. Nhà nước cần có chính sách đủ ổn định, minh bạch để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn; doanh nghiệp phải có động lực kinh tế rõ ràng để tham gia sản xuất, kinh doanh; còn người tiêu dùng cần được bảo đảm quyền lợi, cả về giá cả, chất lượng và sự thuận tiện khi sử dụng. Nếu một trong ba yếu tố này không được bảo đảm, quá trình chuyển đổi sẽ khó đạt được sự đồng thuận.

Ngoài ra, không thể thiếu vai trò của công tác truyền thông và nâng cao nhận thức xã hội. Khi người dân hiểu rõ lợi ích của xăng sinh học đối với môi trường, sức khỏe và an ninh năng lượng quốc gia, họ sẽ chủ động tham gia vào quá trình chuyển đổi.

Tóm lại, để xăng E10 triển khai thành công, cần một cách tiếp cận tổng thể, dài hạn, trong đó chuỗi giá trị đồng bộ và sự cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng chính là nền tảng cốt lõi.

PV: Xin cảm ơn ông!

Mạnh Tưởng

Nguồn PetroTimes : https://petrotimes.vn/xang-e10-va-bai-toan-chuyen-doi-xanh-can-chien-luoc-dong-bo-tu-san-xuat-den-tieu-dung-740039.html