Xăng sinh học: Vì sao 'xanh' nhưng vẫn ế?

4 giờ trướcBài gốc

Tại nhiều địa phương, loại nhiên liệu này vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận người tiêu dùng, đặt ra bài toán khó về chính sách và cơ chế thị trường.

Dù Chính phủ đã có lộ trình cụ thể cho việc sử dụng nhiên liệu thân thiện với môi trường, thực tế mức tiêu thụ xăng sinh học hiện nay vẫn chưa đạt mục tiêu đề ra. Sự e ngại của người tiêu dùng và những khó khăn trong khâu phân phối đang tạo ra một lực cản lớn đối với mục tiêu "xanh hóa" ngành giao thông.

Theo lộ trình mới nhất, ngành năng lượng Việt Nam đang chuẩn bị cho một sự thay đổi lớn. Kể từ ngày 1.6.2026, toàn bộ xăng không chì trên thị trường sẽ được phối trộn thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc. Đây là loại xăng có tỷ lệ 10% ethanol sinh học, gấp đôi tỷ lệ của xăng E5 hiện hành, hứa hẹn sẽ giúp cắt giảm mạnh mẽ hơn lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính.

Tiêu thụ xăng sinh học vẫn chưa thực sự phổ biến như mong đợi.

Bên cạnh đó, nhằm tạo ra một giai đoạn chuyển đổi hài hòa, việc phối trộn và lưu thông xăng E5 RON 92 vẫn sẽ được tiếp tục thực hiện cho đến hết tháng 12.2030. Điều này giúp người dân có thêm thời gian thích nghi và đảm bảo sự phù hợp với các dòng phương tiện đời cũ chưa tương thích hoàn toàn với tỷ lệ cồn cao hơn.

Dù chính sách đã rõ ràng, nhưng Chỉ thị 07 đã chỉ ra một thực tế đáng quan ngại: mức tiêu thụ nhiên liệu sinh học thời gian qua vẫn chưa đạt mục tiêu đề ra. Có 4 nhóm nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng "ì ạch" này. Tại nhiều địa phương, người tiêu dùng vẫn giữ tâm lý e ngại khi tiếp cận xăng sinh học. Nguyên nhân cốt lõi là do công tác truyền thông chưa thường xuyên và thiếu các nguồn thông tin chính thống, khách quan về tác động của xăng E5/E10 đối với động cơ.

"Tôi thường nghe đồn xăng sinh học dễ làm hỏng các chi tiết cao su và gây khó nổ máy vào buổi sáng. Khi không có cơ quan chức năng nào khẳng định chắc chắn 100% với chúng tôi, tôi chọn phương án an toàn là dùng xăng khoáng truyền thống”, ông Nguyễn Văn Bình, một người dân tại TP. Hà Nội chia sẻ.

Người dân vẫn còn nghi ngờ về chất lượng và độ an toàn của xăng E5 đối với động cơ. Nhiều người lo ngại ethanol (cồn) có thể làm ăn mòn các chi tiết cao su, nhựa trong động cơ hoặc gây ra tình trạng "đóng cặn" nếu xe ít sử dụng.

Một bộ phận người dùng cảm thấy xe chạy không "bốc" hoặc nhanh hao xăng hơn so với khi dùng xăng RON 95. “Tôi luôn chọn xăng RON 95 dù giá cao hơn. Tôi cảm giác xe máy của mình chạy êm và đi được xa hơn. Với xăng E5, tôi sợ về lâu dài sẽ ảnh hưởng đến máy móc”, anh Nguyễn Văn Hùng, tài xế xe công nghệ tại Hà Nội, chia sẻ.

Không chỉ người dân, chính các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu cũng chưa thực sự mặn mà. Chỉ thị 07 đánh giá một số đơn vị triển khai chưa quyết liệt, thậm chí có tình trạng "vừa làm vừa ngóng".

Các trạm phối trộn và hạ tầng kho chứa xăng sinh học chưa đồng bộ, gây khó khăn cho việc cung ứng liên tục. Việc duy trì song song nhiều loại bồn chứa cho các dòng xăng khác nhau làm tăng chi phí quản lý cho doanh nghiệp.

Việc kiểm tra và giám sát quá trình phối trộn, lưu thông xăng sinh học tại các địa phương còn thiếu tính liên tục. Điều này làm dấy lên lo ngại về tính đồng nhất của chất lượng sản phẩm tại các cột bơm khác nhau, gián tiếp làm xói mòn niềm tin của khách hàng.

Đây được coi là nguyên nhân then chốt ảnh hưởng đến sức mua. Hiện nay, các chính sách thuế, phí và cơ chế tài chính chưa đủ mạnh để tạo ra sự khác biệt rõ rệt về giá giữa xăng sinh học và xăng khoáng. Khi lợi ích kinh tế chưa đủ hấp dẫn, rất khó để thay đổi thói quen tiêu dùng đã hình thành hàng thập kỷ của người dân.

Tiến sĩ Trần Duy Anh, một chuyên gia độc lập về năng lượng xanh, nhận định: "Phát triển xăng E5 không thể chỉ dừng lại ở mệnh lệnh hành chính mà cần một hệ sinh thái chính sách hỗ trợ. Nếu không xử lý được vấn đề giá cả và truyền thông, E5 sẽ mãi là sự lựa chọn thứ yếu”.

Để xăng E10 thành công và xăng E5 đạt mục tiêu vào năm 2030, vị chuyên gia này cho rằng cơ quan quản lý cần một chiến lược tổng thể thay vì những giải pháp tình thế. Cụ thể là cần nghiên cứu áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường thấp hơn nữa cho xăng E10 và E5 so với xăng khoáng nguyên chất. Mục tiêu là tạo ra khoảng cách giá đủ lớn (ít nhất từ 1.000 - 2.000 đồng/lít) để "kích cầu" tiêu dùng một cách tự nhiên.

Chính phủ cần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp hệ thống trạm trộn và bồn bể. Đồng thời, các hãng xe cần tham gia vào quá trình truyền thông, khẳng định tính tương thích của động cơ với xăng E10 để người dân an tâm sử dụng.

Việc chuyển đổi sang xăng E10 từ ngày 1.6 tới đây là bước đi tất yếu để bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Tuy nhiên, để không lặp lại kịch bản "chưa đạt mục tiêu" của xăng E5, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn từ phía các bộ, ngành trong việc hoàn thiện cơ chế tài chính và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Quan trọng nhất, mỗi người dân cần được trang bị đầy đủ thông tin để thấy rằng: Sử dụng xăng sinh học không chỉ là bảo vệ chiếc xe, mà còn là bảo vệ hơi thở của chính chúng ta.

Trong bối cảnh Chính phủ đang chuẩn bị lộ trình chuyển đổi từ E5 sang E10 (10% ethanol) vào năm 2026, việc giải quyết triệt để những vướng mắc của xăng E5 hiện nay là bài học kinh nghiệm quý giá. Nếu không, tham vọng "xanh hóa" ngành giao thông sẽ còn gặp nhiều thách thức trên con đường hiện thực hóa.

Tuyết Nhung

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/xang-sinh-hoc-vi-sao-xanh-nhung-van-e-246922.html