Xanh hóa đô thị để 'giải nhiệt' mùa khô

3 giờ trướcBài gốc

Nắng nóng đầu tháng 4 tại TP HCM đã và đang gây ra sự bất tiện cho sinh hoạt, lao động của người dân. Nhiệt độ những ngày qua thường xuyên duy trì ở mức rất cao, liên tục vượt ngưỡng 35 - 36 độ C vào giữa trưa.

Nắng nóng không chỉ do thời tiết

Sự oi bức, ngột ngạt này không chỉ do thời tiết hay chu kỳ mùa khô thông thường, mà còn là kết quả của sự tác động cộng hưởng mạnh mẽ từ hiệu ứng đảo nhiệt đô thị. Với mật độ xây dựng dày đặc, hàng loạt tòa nhà cao tầng cản trở luồng gió tự nhiên, cùng diện tích mặt đường nhựa và bê-tông khổng lồ liên tục hấp thụ, bức xạ nhiệt, nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời đã bị đẩy lên cao hơn đáng kể.

Theo Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, tình trạng nắng nóng cực đoan ở Nam Bộ sẽ tiếp tục duy trì trên diện rộng. Trong đó, khu vực chịu tác động mạnh mẽ nhất sẽ là vùng Đông Nam Bộ, khu trung tâm và phía Bắc TP HCM. Nhiệt độ cao nhất trong ngày có thể chạm ngưỡng 35 - 37 độ C, kèm độ ẩm không khí rất thấp, khoảng 35% - 45%, tạo cảm giác hanh khô.

Thời gian xảy ra nắng nóng gay gắt nhất tập trung từ 12 giờ đến 16 giờ. Đáng lưu ý, nhiệt độ cảm nhận ngoài trời có thể cao hơn dự báo từ 2 đến 4 độ C. Thậm chí, tại khu vực không bóng cây, nền nhiệt có thể vọt lên ngưỡng 39 - 41 độ C.

Ông Trần Văn Hưng, Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, nhận định TP HCM và Nam Bộ đã bước vào đợt cao điểm nắng nóng nhất của mùa khô nằm 2026. Từ cuối tháng 3 đến nay, nắng nóng diễn ra rất rõ rệt, có nơi lên tới 38 độ C. Riêng TP HCM, đợt nắng nóng diện rộng đã kéo dài hơn 10 ngày. Theo ông Hưng, nhiệt độ cảm nhận thực tế có khi lên tới 41 độ C.

Năm 2026, nắng nóng đến sớm hơn, khu vực Nam Bộ và TP HCM ghi nhận 2 đợt chính vào giữa tháng 2 và từ cuối tháng 3 đến nay. Dự báo từ giữa tháng 4, thời tiết dần có dấu hiệu chuyển mùa. Rãnh áp thấp xích đạo hoạt động mạnh kết hợp với gió Tây Nam sẽ gây mưa rào vào chiều tối, giúp hạ nhiệt đáng kể trước khi khu vực này bước vào đầu mùa mưa.

Thời tiết nắng nóng gay gắt ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống và công việc của nhiều người dân tại TP HCMẢnh: CHÍ NGUYÊN

Triển khai đồng bộ nhiều giải pháp

Để ứng phó chủ động, hiệu quả và lâu dài trước tình trạng nền nhiệt có xu hướng gia tăng vào mùa khô, TP HCM đang tích cực nghiên cứu, triển khai đồng bộ hàng loạt giải pháp mang tính chiến lược. Trong đó, phát triển không gian xanh được xem là việc ưu tiên.

Theo ông Lê Ngọc Linh, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP HCM, diện tích công viên và mảng xanh công cộng của thành phố hiện rất hạn chế. Hiện tại, diện tích cây xanh bình quân trên mỗi người dân chỉ khoảng 0,7 m2, thấp hơn rất nhiều mục tiêu chiến lược của ngành xây dựng là phải đạt từ 8 đến 10 m2/người vào năm 2030.

TP HCM đang chịu nhiều áp lực từ việc tốc độ đô thị hóa nhanh, diện tích bê-tông hóa gia tăng. Việc mất cân bằng sinh thái này mang đến nhiều hệ lụy, làm gia tăng ô nhiễm môi trường, tăng nền nhiệt; giảm khả năng thẩm thấu nước mưa tự nhiên và suy giảm nghiêm trọng mực nước ngầm.

Không gian xanh đô thị đóng vai trò then chốt trong việc điều hòa vi khí hậu, nâng cao sức khỏe cộng đồng và tăng cường khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu. Vì vậy, việc tận dụng tối đa không gian để tăng cường mảng xanh trên mái nhà, ban công và ứng dụng giải pháp kiến trúc sinh thái, vật liệu thân thiện với môi trường cũng là hướng đi cần thiết.

ThS Vương Thị Thủy, Trường ĐH Nông Lâm TP HCM, cho rằng thành phố cần ưu tiên phát triển các loại vật liệu xây dựng như tro trấu, xỉ nhẹ. Cần thay đổi tư duy từ "thiết kế công trình xong mới thêm mảng xanh" sang "thiết kế tích hợp mảng xanh đồng bộ ngay từ đầu" nhằm tối ưu hóa chi phí.

GS-TS Đặng Mậu Chiến, Chủ tịch Hội đồng Liên ngành khoa học và công nghệ vật liệu - ĐHQG TP HCM, nhấn mạnh các giải pháp mảng xanh cần được triển khai nhịp nhàng cùng hệ thống thoát nước hạ tầng và quy hoạch đô thị. Song song đó, TP HCM cần quyết liệt chuyển đổi phương tiện giao thông.

Tại hội nghị thường niên "Xây dựng để trường tồn" 2026 tổ chức mới đây, ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP HCM, khẳng định thành phố đang đẩy mạnh việc chuyển đổi xanh. Theo Quyết định 1980/2026 của UBND TP HCM, thành phố phấn đấu đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông công cộng sẽ sử dụng năng lượng sạch. Thành phố khuyến khích chuyển đổi xe buýt sang dùng năng lượng sạch; xây dựng chính sách ưu đãi tài chính để người dân đổi xe máy cũ sang xe điện; hỗ trợ miễn giảm phí cho học sinh, sinh viên đi xe buýt và mở rộng xe đạp công cộng.

TP HCM còn đặt mục tiêu đến năm 2030 có tối thiểu 500 công trình xanh. Với nhu cầu sử dụng xe máy điện tăng nhanh, thành phố dự báo đến năm 2030 sẽ có 1,2 triệu chiếc, vì vậy cần khẩn trương đầu tư hệ thống hạ tầng hơn 25.000 trụ sạc, tủ đổi pin công cộng...

Rà soát quỹ đất, đề xuất xây dựng công viên

Nhằm hiện thực hóa các mục tiêu về mảng xanh, Sở Xây dựng TP HCM vừa gửi công văn đến UBND các phường, xã và đặc khu Côn Đảo, yêu cầu tổ chức rà soát toàn diện quỹ đất, xây dựng kế hoạch phát triển hệ thống công viên, cây xanh đô thị giai đoạn 2026 - 2030. TP HCM kiên định mục tiêu đến năm 2030, chỉ tiêu diện tích cây xanh công cộng không thấp hơn 1 m2/người.

Sở Xây dựng đề nghị các địa phương rà soát thực địa, thống kê danh mục toàn bộ khu đất được quy hoạch là công viên, cây xanh công cộng, cây xanh cách ly trong các đồ án 1/500 và 1/2.000 nhưng chưa được đầu tư. Dựa trên danh mục rà soát này, các địa phương cần chủ động đề xuất kế hoạch đầu tư xây dựng công viên công cộng, ưu tiên cho giai đoạn 5 năm tới; khuyến khích mô hình kết hợp hồ nước cảnh quan, hồ điều tiết chống ngập.

Theo Sở Xây dựng TP HCM, thứ tự ưu tiên đề xuất đầu tư như sau:

- Tập trung giải quyết các khu đất có phần lớn diện tích là quỹ đất công (từ 80% trở lên), đất trống sạch không phải bồi thường giải phóng mặt bằng, hội đủ điều kiện pháp lý để đầu tư ngay.

- Các khu đất nằm trong khu vực mật độ dân cư cao nhưng bán kính tiếp cận không gian xanh hiện hữu đã vượt quá ngưỡng tiêu chuẩn phục vụ (300 m).

- Các khu đất còn lại, nhằm bảo đảm hoàn thành chỉ tiêu diện tích cây xanh công cộng tối thiểu 1 m2/người.

ÁI MY - HUYỀN TRÂN - CHÍ NGUYÊN - QUỐC ANH

Nguồn NLĐ : https://nld.com.vn/xanh-hoa-do-thi-de-giai-nhiet-mua-kho-196260412201801232.htm