Cán bộ Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận tuyên truyền pháp luật cho người dân trên địa bàn. Ảnh: Hải Thượng
Kiên trì thay đổi nhận thức từ những điều nhỏ nhất
Tranh thủ lúc bà con nghỉ tay sau giờ lao động sản xuất, cán bộ Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận bắt đầu buổi tuyên truyền bằng những câu chuyện rất gần gũi. Từ việc sử dụng súng hơi bắn chim trên bãi triều đến những vụ tai nạn do súng tự chế gây ra ở một số địa phương ven biển đều được các anh phân tích dễ hiểu. Không khí buổi tuyên truyền vì thế không nặng tính phổ biến pháp luật mà giống một cuộc trao đổi thân tình giữa cán bộ với nhân dân.
Giữa buổi trò chuyện, ông Hồ Nghĩa Trung, người dân thôn Phú Đông băn khoăn: “Súng hơi có giá trị, nhiều người mua mất nhiều tiền, giờ giao nộp thì có được hỗ trợ gì không?”. Câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng lại phản ánh tâm lý chung của nhiều người dân lâu nay vẫn giữ thói quen cất giữ súng trong nhà.
Không né tránh, cán bộ Biên phòng giải thích rõ quy định của pháp luật, đồng thời phân tích cho bà con thấy nguy cơ tiềm ẩn khi tàng trữ vũ khí tự chế, nhất là tại những gia đình có trẻ nhỏ. Điều các anh nhấn mạnh không phải chuyện hỗ trợ vật chất, mà là sự an toàn cho chính người dân và cộng đồng. Nghe xong, ông Trung gật gù: “Bà con ta hiểu rồi thì phải nói lại cho con cháu, người dân xung quanh”.
Sau buổi tuyên truyền hôm ấy, nhiều người vẫn nán lại để hỏi thêm về các loại vũ khí bị cấm, thủ tục giao nộp hay mức xử lý vi phạm. Ngay trong chiều cùng ngày, đã có người chủ động mang súng đến giao nộp cho lực lượng Biên phòng, trong số đó có anh Hồ Công Khai. Cẩn thận đặt khẩu súng hơi được bọc kỹ xuống bàn tiếp nhận, anh chia sẻ chân thành: “Trước đây, tôi giữ làm kỷ niệm, nay hiểu rõ các quy định nên đem giao nộp cho yên tâm”.
Những khẩu súng được tiếp nhận, kiểm tra và lập biên bản công khai ngay tại chỗ. Cán bộ trực tiếp nhận bàn giao, đồng thời tranh thủ giải thích thêm cho người dân xung quanh về mức độ nguy hiểm của các loại vũ khí tự chế. Mọi quy trình đều rõ ràng, minh bạch nên tạo được sự tin tưởng, đồng thuận từ nhân dân.
Đó cũng là cách làm mà Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận kiên trì thực hiện trong thời gian qua: Không nóng vội, không áp đặt hành chính, mà lấy tuyên truyền, vận động làm trọng tâm để người dân tự giác chấp hành pháp luật.
Gần dân để giữ bình yên ở vùng biển
Không chỉ tuyên truyền trong khu dân cư, các cán bộ Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận còn thường xuyên xuống tận các bến cá, khu neo đậu tàu thuyền để gặp gỡ ngư dân. Những lúc tàu vừa cập bến hay chuẩn bị vươn khơi, cán bộ Biên phòng lại tranh thủ phát tờ rơi, tuyên truyền trực tiếp về tác hại của việc sử dụng chất nổ, xung điện trong khai thác thủy sản. Nội dung tuyên truyền ngắn gọn, sát thực tế, đi thẳng vào những vấn đề người dân quan tâm như mức xử phạt, nguy cơ mất an toàn tính mạng hay hệ lụy đối với nguồn lợi thủy sản.
Tại Trạm Kiểm soát Biên phòng Lạch Thơi, hình ảnh cán bộ Biên phòng vừa làm thủ tục xuất bến, vừa tranh thủ nhắc nhở chủ tàu chấp hành quy định pháp luật đã trở nên quen thuộc. Cùng với tuyên truyền về quản lý vũ khí, vật liệu nổ, đơn vị còn lồng ghép phổ biến các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU). Qua đó giúp ngư dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật khi hoạt động trên biển.
Đại úy Mai Trần Phong, Đội phó Đội Vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận cho biết: “Muốn tuyên truyền hiệu quả thì phải sát thực tế đời sống người dân. Chúng tôi kết hợp nhiều hình thức như họp dân, tuyên truyền trên loa truyền thanh, lồng ghép trong các buổi sinh hoạt cộng đồng, tuyên truyền tại trường học...”.
Người dân tự giác mang súng đến giao, nộp tại tổ công tác của Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận. Ảnh: Hải Thượng
Thực tế cho thấy, khó nhất vẫn là thay đổi nhận thức của người dân. Không chỉ trong việc tàng trữ vũ khí trái phép, mà trong khai thác hải sản vẫn còn một số trường hợp vì lợi ích trước mắt mà sử dụng xung điện hoặc các hình thức khai thác theo kiểu "tận diệt" nguồn lợi thủy sản. Trong khi đó, chỉ một lần bất cẩn cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, không chỉ đe dọa tính mạng con người, mà còn gây tổn hại lâu dài đến môi trường biển. Bởi vậy, các cán bộ Bộ đội Biên phòng xác định công tác tuyên truyền phải được tiến hành thường xuyên, liên tục. Có những nội dung phải nhắc đi nhắc lại nhiều lần để người dân hiểu, nhớ và tự giác thực hiện.
Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận hiện quản lý địa bàn gồm 132 thôn, xóm thuộc 2 xã Quỳnh Anh và Quỳnh Phú, nơi có hàng trăm hộ dân sống chủ yếu bằng nghề biển. Trung bình mỗi tháng, đơn vị phối hợp tổ chức từ 3-4 buổi tuyên truyền pháp luật, đồng thời duy trì các tổ công tác bám địa bàn để vận động nhân dân giao nộp vũ khí ngay tại cơ sở. Từ đầu năm đến nay, đơn vị đã tiếp nhận 7 khẩu súng do người dân tự giác giao nộp; nhiều chủ tàu, thuyền viên ký cam kết không sử dụng chất nổ, xung điện trong khai thác thủy sản. Điều đó cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của người dân địa phương. Trung tá Trần Văn Long, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận chia sẻ: “Phải kiên trì, làm nhiều lần để người dân hiểu. Khi họ đã tự giác thì hiệu quả mới bền vững”.
Ở các làng chài ven biển hôm nay, chuyện giữ súng trong nhà đã không còn được xem là điều bình thường như trước. Những câu chuyện về hậu quả của vũ khí tự chế, về nguy cơ từ việc khai thác "tận diệt" nguồn lợi thủy sản đang dần được người dân nhắc lại trong mỗi buổi họp thôn, trên bến cá hay trong những chuyến ra khơi.
Giữ bình yên địa bàn vì thế không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà từ chính sự thay đổi trong nhận thức của mỗi người dân. Khi bà con hiểu pháp luật, tự giác từ bỏ những thói quen tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cũng là lúc thế trận biên phòng toàn dân ở ven biển được củng cố vững chắc hơn.
Những bước chân bền bỉ của cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng trên các làng chài ven biển đã gieo vào lòng dân ý thức chấp hành pháp luật, trách nhiệm giữ gìn sự bình yên của quê hương. Sự kiên trì ấy đang từng ngày góp phần xây dựng vùng biển bình yên, an toàn, phát triển bền vững.
Hải Thượng - Dân Chủ