Xây dựng cơ chế thu hút và sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao trong giải quyết tranh chấp quốc tế

2 giờ trướcBài gốc

Thiếu khung pháp lý thống nhất về giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế

Góp ý vào dự thảo Nghị quyết, ĐBQH Nguyễn Văn Quảng (Lâm Đồng) cho rằng trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc phát sinh các tranh chấp đầu tư quốc tế là tất yếu, với diễn biến ngày càng phức tạp, quy mô lớn, tác động trực tiếp đến uy tín quốc gia và môi trường đầu tư.

Theo đại biểu, thực tiễn cho thấy môi trường đầu tư đang có nhiều khó khăn, đồng thời Việt Nam cũng đang mở rộng hoạt động đầu tư ra nước ngoài, dẫn đến nguy cơ phát sinh tranh chấp quốc tế ngày càng gia tăng. Từ năm 2023 đến nay, Việt Nam đã tham gia 32 vụ tranh chấp đầu tư quốc tế, trong đó đã giải quyết 19 vụ, còn lại 13 vụ đang tiếp tục xử lý. Nhiều vụ việc có giá trị lớn, tính chất phức tạp, đòi hỏi cơ chế xử lý hiệu quả, kịp thời.

ĐBQH Nguyễn Văn Quảng (Lâm Đồng) phát biểu

Chỉ ra những hạn chế, đại biểu cho rằng, đến nay chưa có văn bản quy phạm pháp luật mang tính hệ thống, đầy đủ để điều chỉnh cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, mà chủ yếu mới dừng ở các quy định về phân công, phối hợp... Bên cạnh đó, trình tự, thủ tục và nguồn lực phục vụ giải quyết tranh chấp còn hạn chế; đội ngũ chuyên gia, luật sư có uy tín quốc tế chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Đại biểu cũng cho biết, cơ chế huy động nguồn lực, đặc biệt là việc thuê các hãng luật quốc tế, hiện vẫn thực hiện theo quy định chung, chưa có cơ chế đặc thù phù hợp với tính chất riêng của các vụ việc, ảnh hưởng đến tính chủ động và hiệu quả triển khai.

Từ thực tế này, đại biểu Nguyễn Văn Quảng đề xuất, dự thảo cần hoàn thiện quy định về phạm vi điều chỉnh theo hướng đầy đủ hơn. Theo đó, không chỉ dừng ở việc xử lý tranh chấp khi nhà đầu tư nước ngoài khởi kiện Việt Nam, mà cần bổ sung cơ chế để Việt Nam chủ động thực hiện quyền phản tố, khởi kiện đối với các chủ thể nước ngoài khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm hại.

Toàn cảnh phiên thảo luận

Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế phù hợp để lựa chọn tổ chức, cá nhân tham gia bảo vệ quyền lợi của Việt Nam tại các cơ quan tài phán quốc tế, bảo đảm tính linh hoạt, hiệu quả, phù hợp với đặc thù của từng vụ việc.

Đại biểu cũng đề xuất xây dựng cơ chế thu hút và sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước tham gia giải quyết tranh chấp theo nhiều hình thức như làm việc toàn thời gian, theo hợp đồng vụ việc hoặc tư vấn chuyên sâu... "Việc có đội ngũ chuyên gia tư vấn ngay từ đầu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả xử lý các vụ việc", đại biểu nhấn mạnh.

Bổ sung cơ chế để Việt Nam chủ động khởi kiện

Bày tỏ nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết, ĐBQH Lương Đình Hưng (Nghệ An) cho rằng: Nghị quyết nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời, đồng bộ các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về thu hút đầu tư nước ngoài, hội nhập quốc tế và bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh mới; đồng thời bám sát chỉ đạo về nâng cao hiệu quả phòng ngừa, giải quyết tranh chấp quốc tế.

ĐBQH Lương Đình Hưng (Nghệ An) phát biểu

Theo đại biểu, dự thảo Nghị quyết đã bám sát các định hướng lớn của Bộ Chính trị như Nghị quyết số 50-NQ/TW về hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030; Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới...; cùng các chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ trong lĩnh vực này.

Đại biểu nhấn mạnh, trong điều kiện hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Việt Nam đã tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và các cam kết về bảo hộ đầu tư. Cùng với đó, nguy cơ phát sinh tranh chấp đầu tư quốc tế ngày càng gia tăng về số lượng, quy mô và mức độ phức tạp.

Thời gian qua, công tác giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế đã nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp, các ngành và đạt được một số kết quả tích cực... Tuy nhiên, các tranh chấp vẫn tiếp tục gia tăng, tiềm ẩn rủi ro đối với kinh tế, uy tín và môi trường đầu tư nếu thiếu sự phối hợp hiệu quả và nguồn lực đủ mạnh để giải quyết.

Đại biểu cho biết, hiện nay cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế chủ yếu đang được thực hiện trên cơ sở một quyết định của Thủ tướng Chính phủ, trong khi khuôn khổ này chưa bao quát hết các tình huống phát sinh trong thực tiễn. Do đó, việc ban hành Nghị quyết của Quốc hội là cần thiết nhằm tạo hành lang pháp lý đầy đủ, thống nhất hơn.

Các ĐBQH dự phiên thảo luận

Theo đại biểu, dự thảo hiện mới tiếp cận theo một chiều, chủ yếu xử lý tình huống Việt Nam là bên bị khởi kiện... Trong khi đó, cần bổ sung cơ chế để Việt Nam chủ động khởi kiện, yêu cầu bồi thường khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm hại.

Về giải thích từ ngữ tại Điều 3, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ hơn một số khái niệm trong dự thảo. Theo đó, dự thảo đã quy định về cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan đại diện pháp lý (trong đó cơ quan đại diện pháp lý là Bộ Tư pháp), tuy nhiên khái niệm “cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư” chưa được định nghĩa cụ thể, rõ ràng. Vì vậy, cần tiếp tục rà soát, làm rõ nội hàm khái niệm này, bảo đảm thống nhất trong áp dụng tại Điều 3 và các điều khoản có liên quan như Điều 10.

Liên quan đến khoản 10, Điều 13, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị bổ sung quy định cụ thể về thành phần “cứng” của Ban Chỉ đạo trong trường hợp thành lập để giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế... Theo đó, cần quy định rõ sự tham gia của đại diện Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao, cùng các cơ quan liên quan, nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp trong xử lý các vụ việc.

Diệp Anh; Ảnh: Khánh Duy

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/xay-dung-co-che-thu-hut-va-su-dung-nguon-nhan-luc-chat-luong-cao-trong-giai-quyet-tranh-chap-quoc-te-10413161.html