Xây dựng con người xã hội chủ nghĩa mới - cốt lõi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng - Bài 1: Hải Phòng, ngọn cờ tiên phong trong kiến tạo mô hình CNXH thời đại mới

39 phút trướcBài gốc

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đòi hỏi ngày càng cao hơn. Không chỉ dừng ở đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng mà còn gắn chặt với việc xây dựng con người xã hội chủ nghĩa (XHCN) - những chủ thể mang trong mình bản lĩnh chính trị vững vàng, trí tuệ hiện đại và khát vọng phát triển đất nước.

Từ thực tiễn Hải Phòng, địa phương được Trung ương giao trọng trách tiên phong xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội (CNXH) trong kỷ nguyên mới, có thể thấy rõ một chân lý: muốn bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, trước hết phải xây dựng được những con người mang hệ giá trị XHCN, sống và hành động vì lý tưởng chung của dân tộc…

Kiến tạo mô hình CNXH thời đại mới: Sứ mệnh tiên phong của thành phố Cảng

Theo đó, tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết Hội nghị Trung ương 10 khóa XIII (20/10/2024), Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm) đã nhấn mạnh, yêu cầu mỗi địa phương cần cụ thể hóa mô hình CNXH phù hợp thực tiễn, trong đó Hải Phòng và Đà Nẵng phải đi đầu, tạo cơ sở tổng kết, nhân rộng. Tiếp đó, Thông báo số 110-TB/VPTW ngày 20/11/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng tiếp tục khẳng định: Hải Phòng được giao chủ động xây dựng mô hình CNXH gắn với xây dựng con người XHCN tại TP Cảng. Đây không chỉ là một nhiệm vụ chính trị, mà còn là sự tin tưởng sâu sắc của Trung ương đối với một địa phương giàu truyền thống cách mạng, luôn đi trước trong đổi mới. Hải Phòng xác định rõ: trọng tâm của mô hình CNXH không chỉ nằm ở tăng trưởng kinh tế, mà cốt lõi là xây dựng con người, chủ thể, động lực và mục tiêu của phát triển.

Nhìn lại lịch sử, Hải Phòng luôn là một trong những “cái nôi” của những mô hình đột phá mang tính dẫn dắt. Ngay từ đầu những năm 1980, mô hình khoán sản phẩm trong nông nghiệp tại địa phương đã tạo tiền đề quan trọng để Trung ương ban hành Chỉ thị 100 và sau đó là Nghị quyết 10, những quyết sách mang tính lịch sử, mở đường cho công cuộc Đổi mới.

Không dừng lại ở đó, Hải Phòng tiếp tục đi đầu trong việc xây dựng tổ chức đảng trong doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp FDI; triển khai đề án đào tạo cán bộ trình độ cao ở nước ngoài bằng ngân sách TP. Đặc biệt, phương châm dân chủ cơ sở “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” được đúc kết từ thực tiễn Hải Phòng đã đóng góp quan trọng vào việc hoàn thiện lý luận về dân chủ XHCN tại Đại hội XIII của Đảng.

Trong giai đoạn hiện nay, TP tiếp tục khẳng định tầm nhìn nhân văn khi lựa chọn hướng đi: “Đầu tư cho an sinh, phúc lợi xã hội đi trước một bước so với phát triển kinh tế”. Chính sách hỗ trợ học phí cho toàn bộ học sinh từ mầm non đến THPT công lập, xóa hộ nghèo theo chuẩn quốc gia trước thời hạn, hay chương trình bảo tồn di tích, xây dựng nông thôn mới… là những minh chứng sinh động cho một mô hình phát triển lấy con người làm trung tâm.

Về kinh tế, Hải Phòng hiện là địa phương có quy mô kinh tế lớn thứ ba cả nước, duy trì tăng trưởng GRDP hai con số suốt 11 năm liên tiếp. Sau khi sáp nhập, quy mô GRDP của TP Cảng năm 2025 ước đạt 734.420 tỷ đồng (tương đương khoảng 29,4 tỷ USD). Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn TP năm 2025 ước đạt 196.151 tỷ đồng, bằng 133% dự toán Trung ương giao. Nhưng quan trọng hơn, TP lựa chọn một hướng đi mang tính bản chất của CNXH: đầu tư cho an sinh, phúc lợi xã hội đi trước một bước. Những con số này cho thấy nền tảng vật chất - kỹ thuật của TP đã đạt trình độ hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi để hiện thực hóa các mục tiêu CNXH trong thực tiễn.

Theo đó, hệ tiêu chí CNXH và con người XHCN được xác định đây là nhiệm vụ trung tâm và cơ hội lịch sử, Đảng bộ Hải Phòng đã triển khai xây dựng Đề án với quy trình khoa học, bài bản. Thành phố phối hợp với Tạp chí Cộng sản tổ chức nhiều hội thảo khoa học cấp Trung ương, quy tụ gần 100 nhà lý luận, chuyên gia đầu ngành; đồng thời lấy ý kiến rộng rãi từ các tầng lớp Nhân dân, trí thức và cộng đồng doanh nghiệp.

Toàn bộ nội dung cốt lõi của Đề án đã được tích hợp vào dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội Đảng bộ TP nhiệm kỳ 2025 - 2030, bảo đảm sự đồng thuận cao trong toàn hệ thống chính trị. Điều này thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ: không chỉ “làm thử”, mà phải làm thật, làm đến cùng và làm thành công.

Mục tiêu tổng quát của Hải Phòng là xây dựng TP trở thành hình mẫu CNXH trong kỷ nguyên mới - nơi hội tụ kinh tế phát triển cao, xã hội dân chủ, công bằng và chính quyền phục vụ.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Hải Phòng đã cụ thể hóa 8 đặc trưng của CNXH, từ “dân giàu, thành phố vững mạnh”, “Nhân dân làm chủ”, đến “chính quyền kiến tạo, liêm chính” và “quốc phòng, an ninh vững mạnh”.

Song hành với đó là 6 tiêu chí xây dựng con người XHCN Hải Phòng: yêu nước, trung thực, khát vọng cống hiến, bản lĩnh đổi mới, đoàn kết kỷ cương và tự chủ hội nhập. Đây chính là “hệ giá trị mềm” nhưng mang ý nghĩa quyết định, bảo đảm cho sự phát triển bền vững của mô hình.

Ngay sau khi ban hành Nghị quyết, Thành ủy Hải Phòng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Công tác tuyên truyền được thực hiện sâu rộng, tạo nhận thức thống nhất trong toàn xã hội. Đáng chú ý, TP đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan triển khai 11 mô hình trọng điểm đến năm 2030, như: “Chính quyền thân thiện”, “Thành phố đổi mới sáng tạo”, “Cụm công nghiệp sinh thái”, “Nhà ở xã hội chủ nghĩa”, “Thành phố âm nhạc”, “Trường học xã hội chủ nghĩa”…

Một số kết quả bước đầu đã cho thấy hướng đi đúng đắn: Mô hình “Chính quyền thân thiện” triển khai dịch vụ công giải quyết trong ngày, thí điểm trả kết quả tại nhà. Ngành Giáo dục lựa chọn 9 trường học kiểu mẫu với quản trị dân chủ. Ngành Y tế tiến tới số hóa 100% hồ sơ sức khỏe điện tử. 31 dự án nhà ở xã hội với hơn 36.000 căn đang được triển khai. Các khu du lịch như Cát Bà và Đồ Sơn thí điểm mô hình không sử dụng nhựa dùng một lần. Cùng với đó, TP đẩy mạnh truyền thông với bộ nhận diện “Thành phố Văn minh - Hạnh phúc”, lan tỏa giá trị CNXH đến từng người dân.

Khái niệm “Văn minh” được hiểu không chỉ ở hạ tầng hiện đại, mà còn là chuẩn mực văn hóa, môi trường sống trong lành và trật tự xã hội được bảo đảm. Trong khi đó, “Hạnh phúc” được xác định là thước đo cuối cùng của phát triển, thể hiện qua sự hài lòng, chất lượng sống và cơ hội phát triển công bằng của mỗi người dân.

Việc Hải Phòng được lựa chọn đi đầu không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của cả một quá trình tích lũy về thực tiễn, tư duy đổi mới và năng lực tổ chức thực hiện. Với nền tảng kinh tế vững mạnh, hệ thống chính trị đồng bộ và con người năng động, thành phố hội tụ đầy đủ điều kiện để thử nghiệm và hoàn thiện mô hình CNXH trong bối cảnh mới.

Chặng đường phía trước chắc chắn còn nhiều khó khăn, thách thức. Nhưng với quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận xã hội và sự chỉ đạo sát sao của Trung ương, Hải Phòng đang từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành một trong những hình mẫu tiêu biểu của CNXH Việt Nam.

Không chỉ vì sự phát triển của riêng mình, mà hơn thế, TP Cảng đang góp phần làm sáng rõ mô hình CNXH trong kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ.

Khát vọng xây dựng TP Cảng hiện đại, văn minh, đi đầu trong xây dựng mô hình CNXH thời đại mới

Theo Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hải Phòng Đỗ Mạnh Hiến, việc thành lập Đảng bộ TP Hải Phòng mới trên cơ sở hợp nhất với Đảng bộ tỉnh Hải Dương theo Quyết định số 312-QĐ/TW (ngày 1/7/2025) là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tầm nhìn chiến lược lâu dài. Đây không chỉ là bước tinh gọn tổ chức bộ máy mà còn nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Phường Lê Chân (TP Hải Phòng) đi đầu xây dựng Trường học XHCN trong kỷ nguyên mới. (Ảnh trong bài: Quốc An)

Ngay sau hợp nhất, Đảng bộ TP với Ban Chấp hành gồm 77 đồng chí, Ban Thường vụ 20 đồng chí đã nhanh chóng phát huy vai trò là trung tâm đoàn kết, thống nhất ý chí và hành động. Tinh thần đồng thuận giữa cán bộ, đảng viên và Nhân dân hai địa phương được củng cố, tạo nên sức mạnh lan tỏa mạnh mẽ từ thành phố đến cơ sở. Nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách được thực hiện nghiêm túc, gắn với phát huy dân chủ, quyết đoán trong hành động, qua đó tăng cường sự thống nhất về tư tưởng, chính trị và tổ chức.

Trong nhiệm kỳ, công tác xây dựng Đảng đạt nhiều kết quả toàn diện. Việc học tập, quán triệt nghị quyết được triển khai bài bản, hiệu quả. Phong trào “Dân vận khéo” tiếp tục lan tỏa với hơn 7.300 mô hình, cùng hơn 5.000 cuộc đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu với Nhân dân, góp phần tháo gỡ kịp thời nhiều khó khăn từ cơ sở. Công tác phát triển Đảng được chú trọng, với gần 30.000 đảng viên mới được kết nạp từ hai địa phương trước hợp nhất, cùng gần 400 tổ chức cơ sở đảng mới được thành lập, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng.

Công tác kiểm tra, giám sát được tăng cường mạnh mẽ, với hàng vạn lượt tổ chức đảng và hơn 20.000 đảng viên được kiểm tra, giám sát; xử lý nghiêm các vi phạm, thể hiện quyết tâm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng…

Bên cạnh đó, việc sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính được triển khai quyết liệt, giảm từ 15 - 20% đầu mối, vượt chỉ tiêu Trung ương giao. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp với 114 xã, phường, đặc khu đi vào vận hành ổn định từ ngày 1/7/2025, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Theo ông Đỗ Mạnh Hiến, chính nền tảng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh đã tạo động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Hải Phòng sau hợp nhất không chỉ duy trì tăng trưởng hai con số suốt một thập kỷ mà còn vươn lên trở thành địa phương có quy mô kinh tế lớn thứ ba cả nước, đời sống Nhân dân ngày càng được nâng cao.

Về định hướng thời gian tới, Đảng bộ TP xác định mục tiêu chiến lược: tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo; phát huy truyền thống “TP Cảng Anh hùng” và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân; đẩy mạnh đổi mới, sáng tạo; xây dựng Hải Phòng trở thành TP Cảng hiện đại, văn minh, đi đầu trong xây dựng CNXH.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, TP tập trung xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và đạo đức; đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh theo hướng thực chất; phát huy dân chủ gắn với kỷ luật, kỷ cương; đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Đồng thời, triển khai hiệu quả Đề án xây dựng mô hình CNXH gắn với con người XHCN; tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; nâng cao chất lượng dự báo dư luận xã hội; xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, năng lực, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm…

Con người CNXH mới sẽ là “lá chắn mềm” nhưng vững chãi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Chấp hành Đảng bộ TP Hải Phòng ngày 16/3/2026 với định hướng chiến lược cho giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến 2045 và xa hơn, không chỉ dừng lại ở việc đánh giá thành tựu, chỉ ra hạn chế hay định hướng phát triển kinh tế - xã hội. Ẩn sâu trong toàn bộ hệ thống luận điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là một tư tưởng xuyên suốt, mang tính nền tảng: phát triển con người, xây dựng con người mới XHCN chính là mục tiêu cao nhất, đồng thời là động lực quyết định của quá trình phát triển đất nước.

Hải Phòng tiên phong xây dựng mô hình CNXH trong kỷ nguyên mới.

Trong nhiều năm qua, khi nói đến Hải Phòng, người ta thường nhắc đến một TP Cảng năng động, tăng trưởng hai con số, trung tâm công nghiệp và logistics quan trọng của cả nước. Nhưng trong cách tiếp cận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, những con số ấn tượng ấy chưa phải là đích đến cuối cùng. Điều quan trọng hơn là: sự phát triển ấy đã và sẽ mang lại điều gì cho con người và có góp phần hình thành con người mới, phù hợp với kỷ nguyên phát triển mới của đất nước hay chưa?

Thông điệp “phát triển không chỉ đo bằng GRDP mà trước hết bằng chất lượng sống và sự phát triển toàn diện của con người” chính là sự khẳng định rõ ràng cho định hướng đó. Đây không phải là một nhận định mang tính nguyên tắc chung, mà là sự cụ thể hóa sâu sắc bản chất của con đường phát triển theo định hướng XHCN: con người vừa là mục tiêu, vừa là chủ thể, vừa là động lực của mọi chính sách.

Điều đáng chú ý là, trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, “con người mới XHCN” không được định nghĩa bằng những khái niệm trừu tượng, mà được phác họa rất cụ thể qua các chính sách và định hướng phát triển. Đó là một con người có tri thức, có kỹ năng, có khả năng thích ứng với nền kinh tế số, làm chủ khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh Hải Phòng được định vị trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics quốc tế và kinh tế biển hiện đại, yêu cầu này không còn là lựa chọn, mà là tất yếu.

Song, tri thức thôi là chưa đủ. Con người mới mà Tổng Bí thư hướng tới còn phải là con người có kỷ luật, có trách nhiệm, tôn trọng pháp luật, vận hành trong một xã hội hiện đại, minh bạch và hiệu quả. Đó là lực lượng lao động không chỉ “làm việc” mà còn “làm việc có chuẩn mực”, có khả năng hội nhập và cạnh tranh trong môi trường toàn cầu.

Ở một tầng sâu hơn, đó còn phải là con người có bản lĩnh chính trị, có niềm tin, có ý thức công dân và tinh thần gắn bó với cộng đồng, với quốc gia. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, khi không gian mạng trở thành một mặt trận mới, thì chính con người, với bản lĩnh và nhận thức đúng đắn, sẽ là “lá chắn mềm” nhưng bền vững nhất để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Không phải ngẫu nhiên mà cùng với các mục tiêu phát triển kinh tế, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dành dung lượng đáng kể để nói về nhà ở xã hội, đời sống công nhân, giáo dục, y tế, an sinh và môi trường sống. Bởi lẽ, không thể nói đến con người mới nếu người lao động còn thiếu chỗ ở ổn định; không thể nói đến phát triển toàn diện nếu giáo dục chưa nuôi dưỡng được tư duy độc lập và khát vọng vươn lên; và càng không thể nói đến chất lượng sống nếu môi trường bị suy giảm.

Chính vì vậy, việc phát triển nhà ở cho công nhân, xây dựng các thiết chế văn hóa - xã hội, nâng cao chất lượng giáo dục, hiện đại hóa hệ thống y tế hay xây dựng đô thị xanh… không chỉ là chính sách an sinh, mà thực chất là những “viên gạch nền” để hình thành con người mới XHCN trong điều kiện cụ thể của một TP công nghiệp - cảng biển…

Đặt trong tổng thể, định hướng xây dựng con người mới XHCN tại Hải Phòng không chỉ mang ý nghĩa riêng đối với một địa phương, mà còn có giá trị gợi mở cho mô hình phát triển của cả nước. Khi một TP không chỉ lớn mạnh về kinh tế mà còn hình thành được một cộng đồng công dân có tri thức, có trách nhiệm, có khát vọng và có bản lĩnh, thì đó chính là nền tảng vững chắc nhất cho sự phát triển bền vững và lâu dài.

Và ở góc độ sâu xa hơn, đó cũng chính là cách thiết thực, hiệu quả nhất để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, không phải bằng những khẩu hiệu khô cứng, mà bằng chính đời sống, niềm tin và sự trưởng thành của con người trong một xã hội ngày càng tốt đẹp hơn.

Trong tầm nhìn ấy, Hải Phòng không chỉ được kỳ vọng trở thành một trung tâm kinh tế biển hiện đại, mà còn là nơi lan tỏa những giá trị của con người mới XHCN, những con người đủ năng lực, đủ bản lĩnh và đủ khát vọng để đưa đất nước vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới…

(Còn tiếp)

N.Thương - Q.An - V.Huy - V.Quang - V.Hùng

Nguồn Pháp Luật VN : https://baophapluat.vn/xay-dung-con-nguoi-xa-hoi-chu-nghia-moi-cot-loi-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-bai-1-hai-phong-ngon-co-tien-phong-trong-kien-tao-mo-hinh-cnxh-thoi-dai-moi.html