Xây dựng ngành dừa Việt Nam: Từ đột phá công nghệ giống đến kinh tế tuần hoàn

5 giờ trướcBài gốc

‘Cuộc cách mạng’ từ tế bào cây dừa

Nếu như trước đây, nông dân trồng dừa sáp thường phải ‘cầu may’ với tỷ lệ trái sáp chỉ đạt 20-30% ở các giống tự nhiên, thì nay câu chuyện đã khác. Thành công của Đại học Trà Vinh (TVU) trong việc nghiên cứu giống dừa sáp cấy phôi đã nâng tỷ lệ trái sáp lên đến trên 85%.

Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, TS. Nguyễn Thị Cẩm Phương, Phó Viện trưởng Viện Dừa ĐBSCL (Đại học Trà Vinh) cho biết, đơn vị đang dồn lực cho trụ cột đầu tiên là nâng cao chất lượng giống bằng công nghệ nuôi cấy mô. Hiện nay, Đại học Trà Vinh đang thực hiện đề tài cấp tỉnh và dự kiến hoàn thiện quy trình chuẩn vào cuối năm nay. ‘Nếu thành công, công nghệ này không chỉ áp dụng cho dừa sáp mà còn mở rộng sang các giống dừa thường. Điều này sẽ giúp nhân nhanh số lượng cây giống chất lượng cao, duy trì ổn định các đặc tính tốt từ cây mẹ như năng suất, khả năng chống chịu sâu bệnh và quan trọng nhất là giảm giá thành đầu vào cho bà con nông dân’, TS. Phương chia sẻ.

Đại học Trà Vinh nghiên cứu giống dừa sáp cấy phôi đã nâng tỷ lệ trái sáp lên đến trên 85%.

Việc làm chủ công nghệ giống được xem là ‘chìa khóa’ để tái thiết lại những vườn dừa đang dần lão hóa tại Vĩnh Long và các tỉnh ĐBSCL. Định hướng này gắn liền với quy trình sản xuất hữu cơ và có thể truy xuất nguồn gốc từ vườn ươm đến khi thành phẩm xuất khẩu.

Hướng đến kinh tế tuần hoàn

Bên cạnh đột phá về giống, chiến lược thứ hai mà Viện Dừa ĐBSCL theo đuổi là xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn, xanh và bền vững. TS. Phương nhấn mạnh, cây dừa có tiềm năng vô cùng lớn vì hầu như không có bộ phận nào bị bỏ phí.

Viện Dừa ĐBSCL hiện đang hướng đến xây dựng sổ tay hướng dẫn nông dân thực hành canh tác tuần hoàn. Theo đó, các phụ phẩm từ cây dừa sẽ được tận dụng tối đa để sản xuất thành những sản phẩm mới, qua đó nâng cao giá trị và giảm chất thải (chẳng hạn, sản xuất phân hữu cơ và quay lại bón cho chính vườn dừa). Quy trình khép kín này không chỉ giúp giảm chi phí phân bón hóa học mà còn bảo vệ hệ sinh thái đất. Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam nỗ lực thực hiện cam kết Net Zero, ngành dừa đang đứng trước cơ hội lớn là thị trường tín chỉ carbon. “Giá trị hấp thụ carbon từ hệ sinh thái dừa hoàn toàn có thể trở thành nguồn lợi tài chính bổ sung cho người dân. Các doanh nghiệp phát thải vượt ngưỡng có thể mua lại tín chỉ này để bù đắp, mở ra một chương mới cho nông nghiệp xanh", Phó Viện trưởng Viện Dừa ĐBSCL phân tích.

Bên trong phòng thí nghiệm nghiên cứu giống dừa sáp cấy phôi.

Hướng tới tiêu chuẩn toàn cầu

Để ‘xem hộ chiếu’ cho trái dừa Việt vươn ra thế giới, Viện Dừa ĐBSCL đang hướng tới bộ tiêu chuẩn SCP (Sustainable Coconut Partnership) – một chuẩn mực quốc tế dành riêng cho cây dừa, bao gồm sự tham gia của nhiều bên liên quan trong việc bảo vệ môi trường, canh tác dừa bền vững, giảm phát thải và đảm bảo tính minh bạch. Dự kiến, các khóa đào tạo chuyên sâu về kiểm kê khí nhà kính và lộ trình Net Zero sẽ được Viện dừa ĐBSCL tổ chức, nhằm chuẩn bị cho đội ngũ nông dân, doanh nghiệp sẵn sàng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Với hai trụ cột là công nghệ giống hiện đại và tư duy kinh tế tuần hoàn, câu chuyện của Viện Dừa ĐBSCL (Đại học Trà Vinh) không chỉ dừng lại ở việc nâng cao giá trị một loại cây trồng, mà còn là lời giải cho bài toán sinh kế bền vững của hàng triệu hộ nông dân ĐBSCL trước thách thức của biến đổi khí hậu. “Đây sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao giá trị cây dừa, gia tăng sức cạnh tranh của ngành dừa Việt Nam trên thị trường quốc tế”, TS Phương chia sẻ.

Hòa Hội

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/xay-dung-nganh-dua-viet-nam-tu-dot-pha-cong-nghe-giong-den-kinh-te-tuan-hoan-post1837915.tpo