Xây dựng thế hệ 'nông dân số' làm chủ chuyển đổi xanh

2 giờ trướcBài gốc

Phát biểu tham luận tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra sáng 8/6, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cho rằng phát huy vai trò của nông dân là yêu cầu có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tới.

Chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp

Theo Thứ trưởng Hoàng Trung, nông nghiệp, nông dân và nông thôn luôn giữ vị trí chiến lược đối với sự phát triển của đất nước. Đây không chỉ là khu vực bảo đảm an ninh lương thực, ổn định xã hội mà còn là không gian phát triển rộng lớn, nguồn lực quan trọng để thực hiện các mục tiêu tăng trưởng trong thời gian tới.

Khai mạc trọng thể Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX. Ảnh: Khổng Chí

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt trên 70 tỷ USD; hơn 80% số xã trên cả nước đạt chuẩn nông thôn mới; đời sống vật chất, tinh thần của người dân không ngừng được cải thiện. Những kết quả này có sự đóng góp quan trọng của hàng triệu nông dân và sự đồng hành của các cấp Hội Nông dân Việt Nam.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, ngành nông nghiệp đang đối mặt với nhiều thách thức từ biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên, già hóa lao động nông thôn và yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Trong khi đó, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, kinh tế xanh và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới lại mở ra nhiều cơ hội phát triển.

Trước thực tế đó, Thứ trưởng Hoàng Trung cho rằng cần thay đổi mạnh mẽ tư duy phát triển, chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp; từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang dựa vào năng suất, chất lượng, khoa học, công nghệ và giá trị gia tăng; từ khai thác tài nguyên sang phát triển xanh, tuần hoàn và bền vững. “Trung tâm của quá trình chuyển đổi này chính là người nông dân”, ông Hoàng Trung nhấn mạnh.

Theo đó, người nông dân trong giai đoạn mới không chỉ sản xuất những gì mình có mà phải sản xuất những gì thị trường cần; từ bán sản phẩm sang bán giá trị; từ cạnh tranh bằng giá rẻ sang cạnh tranh bằng chất lượng, thương hiệu và sự khác biệt. Nông dân cần từng bước trở thành những chủ thể kinh tế thực thụ, có tư duy kinh doanh, hiểu thị trường, tiêu chuẩn chất lượng, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Làm chủ công nghệ, tham gia chuỗi giá trị

Một trong những động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp hiện đại là khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo Thứ trưởng Hoàng Trung, khoa học, công nghệ là chìa khóa giải quyết những điểm nghẽn về năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, hiệu quả sử dụng tài nguyên và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung khẳng định, phát huy vai trò chủ thể của nông dân phải được xác định là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của ngành Nông nghiệp và Môi trường trong giai đoạn tới. Ảnh: Khổng Chí

Do đó, cần tạo điều kiện để nông dân tiếp cận nhanh hơn với các tiến bộ kỹ thuật, giống cây trồng, vật nuôi năng suất cao, quy trình canh tác tiên tiến, thiết bị tự động hóa và công nghệ sinh học hiện đại. Đồng thời, cần có cơ chế khuyến khích, hỗ trợ và nhân rộng các sáng kiến xuất phát từ thực tiễn sản xuất của nông dân.

Thứ trưởng Hoàng Trung cũng cho rằng, để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, cần tổ chức lại sản xuất theo hướng hợp tác, liên kết và chuyển đổi số. Người nông dân phải trở thành lực lượng nòng cốt trong phát triển các tổ hợp tác, hợp tác xã kiểu mới và các mô hình liên kết theo chuỗi giá trị.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất và tiêu dùng trên toàn cầu, nông dân không thể đứng ngoài cuộc. Việc đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số”, nâng cao kỹ năng số cho nông dân, xây dựng cơ sở dữ liệu nông nghiệp và các nền tảng số phục vụ sản xuất, tiêu thụ nông sản là yêu cầu cấp thiết hiện nay. “Mục tiêu không chỉ là đưa công nghệ đến với nông dân mà phải giúp nông dân làm chủ công nghệ và khai thác hiệu quả những giá trị mà công nghệ mang lại”, ông Hoàng Trung nhấn mạnh.

Bên cạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cũng được xác định là yêu cầu tất yếu khi Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Theo đó, ngành nông nghiệp cần tiếp tục thúc đẩy các mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp phát thải thấp; khuyến khích sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học, tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp và tiết kiệm tài nguyên.

Để phát huy vai trò chủ thể của nông dân trong giai đoạn tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn theo hướng hiện đại, đồng bộ; thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân trong nông nghiệp; phát triển các vùng nguyên liệu quy mô lớn và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nông dân tiếp cận đất đai, tín dụng, khoa học, công nghệ và thị trường.

Cùng với đó là ưu tiên đầu tư phát triển nguồn nhân lực nông thôn, chuyển mạnh từ hỗ trợ sản xuất sang nâng cao năng lực người sản xuất; từ hỗ trợ đầu vào sang đầu tư cho tri thức, kỹ năng và đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, cần xây dựng đội ngũ nông dân chuyên nghiệp, có trình độ, có khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của thị trường và công nghệ; đồng thời thu hút trí thức trẻ, thanh niên và lao động chất lượng cao tham gia phát triển nông nghiệp.

Đối với Hội Nông dân Việt Nam, Thứ trưởng Hoàng Trung đề nghị tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động; thực sự trở thành trung tâm hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất, kinh doanh, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế. “Hội cần phát huy tốt hơn vai trò đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của hội viên; là cầu nối hiệu quả giữa nông dân với Đảng, Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và các tổ chức xã hội”, Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung, mục tiêu cuối cùng là hình thành thế hệ “nông dân số”, có tri thức, kỹ năng, khả năng đổi mới sáng tạo và khát vọng làm giàu chính đáng, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nguyễn Hạnh

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/xay-dung-the-he-nong-dan-so-lam-chu-chuyen-doi-xanh-460331.html