Xây dựng thế trận văn hóa nơi biên cương

4 giờ trướcBài gốc

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên, Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang hưởng ứng Ngày Sách và văn hóa đọc Việt Nam. Ảnh: Tuấn Kiệt

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc. Trải qua hơn 4.000 năm lịch sử, cộng đồng các dân tộc Việt Nam đã không ngừng nỗ lực vươn lên, đoàn kết, yêu thương, giúp đỡ nhau, tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam. Bản sắc đó có sức sống trường tồn, trở thành diện mạo, cốt cách, tâm hồn, ý thức hệ của dân tộc; trở thành tài sản tinh thần, là “mã định danh”, “bộ nhận diện” của dân tộc Việt Nam và là một trong những động lực quan trọng để xây dựng, phát triển đất nước.

Kể từ khi đổi mới đến nay, Đảng ta đã ban hành nhiều nghị quyết, chủ trương quan trọng về văn hóa. Tiêu biểu là Nghị quyết số 03-NQ/TW ngày 16/7/1998, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII, về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 9/6/2014, Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước; và gần đây là Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Để chuẩn bị cho Đại hội Đảng lần thứ XIV, riêng trong năm 2025, Đảng đã ban hành tới 7 nghị quyết mang ý nghĩa đột phá chiến lược trên các lĩnh vực trọng yếu. Với tiền đề như vậy, việc ra đời Nghị quyết số 80 về văn hóa cho thấy Đảng có những nhận định mới và định hướng chiến lược mới về xây dựng, phát triển văn hóa gắn với con người Việt Nam trong giai đoạn mới. Sự nhất quán của các nghị quyết về văn hóa là luôn coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh, là sức mạnh mềm của quốc gia cần được gìn giữ và phát triển. Nghị quyết số 80 được xây dựng qua quá trình tổng kết thực tiễn kỹ lưỡng, kế thừa và phát triển cả về lý luận lẫn thực tiễn từ những nghị quyết trước đó.

Do đó, Nghị quyết số 80 đánh dấu một bước phát triển cao hơn, khi xác định yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, đòi hỏi phải có những chủ trương, quyết sách mang tính đột phá, chiến lược, đồng bộ nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập; chủ động nắm bắt thời cơ, vượt qua thách thức, thúc đẩy phát triển văn hóa. Một nội hàm hết sức quan trọng trong Nghị quyết số 80 là xác định xây dựng “thế trận văn hóa” gắn với củng cố quốc phòng, an ninh; bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng; kiên quyết đấu tranh, xử lý thông tin xấu độc, phản văn hóa, tin giả trên không gian mạng và các phương tiện truyền thông khác.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Quốc Bảo, giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhận định, Nghị quyết số 80 đã thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu sắc, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước. Đây chính là sự kết hợp hài hòa giữa “sức mạnh dân tộc” và “sức mạnh thời đại”; văn hóa góp phần bảo vệ Tổ quốc, đồng thời bảo vệ Tổ quốc tạo điều kiện cho văn hóa phát triển. Tư duy này hết sức phù hợp với bối cảnh thế giới biến động nhanh hiện nay, đòi hỏi cách tiếp cận khách quan, toàn diện, linh hoạt và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, các cấp, các địa phương. Việc quán triệt và thực hiện hiệu quả các nội dung, định hướng của Nghị quyết số 80 sẽ góp phần nâng cao vị thế đất nước, tạo đà bứt phá, vững bước vào giai đoạn phát triển mới.

Đặc biệt, đối với toàn lực lượng Bộ đội Biên phòng, việc xây dựng “thế trận văn hóa” theo tinh thần Nghị quyết số 80 được Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng xác định cần coi trọng sâu sắc yếu tố con người, sức mạnh chính trị-tinh thần và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; đồng thời, các nhiệm vụ này cần được tiến hành thường xuyên, hiệu quả tại khu vực biên giới. Phương châm của Bộ đội Biên phòng là kết hợp truyền thống văn hóa của con người Việt Nam, tư tưởng, văn hóa quân sự Việt Nam với sự phát triển mới về nhận thức chiến lược. Qua đó, tạo nền tảng cốt lõi, góp phần vun đắp niềm tin, sự đồng thuận, gắn bó của nhân dân với Đảng và Nhà nước; đây là nguồn sức mạnh nội sinh lớn nhất, tạo nên sức đề kháng xã hội trước mọi thách thức.

Nhất là trong điều kiện hiện nay, khi không gian mạng phát triển mạnh, thông tin xấu độc, phản văn hóa, tin giả tác động trực tiếp tới tư tưởng bộ đội và nhân dân khu vực biên giới. Đòi hỏi mỗi cán bộ, chiến sĩ cần nâng cao trí tuệ, không ngừng tự học, tự rèn, hoàn thiện nhân cách theo các giá trị chân, thiện, mỹ; giữ vững bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và chuẩn mực văn hóa của người quân nhân cách mạng. Khi mỗi quân nhân có “sức đề kháng văn hóa” tốt, không dao động trước những tác động tiêu cực từ môi trường truyền thông hiện đại, chính họ sẽ trở thành hạt nhân lan tỏa các giá trị tốt đẹp của văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, bồi đắp hình ảnh đẹp của người lính quân hàm xanh gần dân, trọng dân, vì nhân dân phục vụ. Đây là nền tảng trực tiếp để củng cố niềm tin của đồng bào biên giới đối với Đảng, Nhà nước và Quân đội, từ đó làm bền chặt hơn “thế trận lòng dân”.

Trong bối cảnh đất nước đang vươn mình với công cuộc đổi mới toàn diện và có những chiến lược mang tính “đột phá của đột phá”, công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia đang đứng trước những yêu cầu mới. Đặc biệt trên lĩnh vực văn hóa, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng hiểu rằng: “Văn hóa chính là sợi dây kết nối mạnh mẽ nhất để bảo vệ biên cương”. Đó là luận điểm được đúc rút từ cơ sở thực tiễn và cơ sở lý luận qua quá trình thực hiện chức năng nòng cốt, chuyên trách của Bộ đội Biên phòng, cũng như quá trình tham gia xây dựng đời sống văn hóa, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc và giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” ở khu vực biên giới.

Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng biểu diễn phục vụ nhân dân khu vực biên giới tỉnh Sơn La. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Theo quan điểm của Thiếu tướng Vũ Quốc Ân, Phó Chính ủy Bộ đội Biên phòng, xây dựng “thế trận văn hóa” chính là dựa vào văn hóa để vun đắp sức mạnh đại đoàn kết, tăng cường sự gắn bó quân dân máu thịt, trở thành yếu tố cốt lõi để xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, tạo sức mạnh nội sinh để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Nói cách khác, văn hóa góp phần quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia; ngược lại, việc bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia cũng tạo môi trường thuận lợi để văn hóa phát triển.

“Phương châm của chúng tôi là kết hợp truyền thống văn hóa của con người Việt Nam, tư tưởng, văn hóa quân sự Việt Nam với văn hóa vì nhân dân trong mỗi cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng và truyền thống yêu nước, bản sắc văn hóa tốt đẹp của cộng đồng các dân tộc trên biên giới. Qua đó, góp phần vun đắp niềm tin, sự đồng thuận, gắn bó của nhân dân với Đảng, Nhà nước, Quân đội và Bộ đội Biên phòng”-Thiếu tướng Vũ Quốc Ân nhấn mạnh.

Trong bối cảnh đất nước đang vươn mình với công cuộc đổi mới toàn diện, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng tiếp tục chỉ đạo các đơn vị tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai thực hiện có hiệu quả công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc theo tinh thần Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị. Đồng thời, các đơn vị cần chủ động, tích cực triển khai thực hiện có hiệu quả Kết luận số 99 của Bộ Chính trị về Đề án “Xây dựng nền biên phòng toàn dân, thế trận biên phòng toàn dân trong nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân ở khu vực biên giới”.

Cùng với đó, Bộ đội Biên phòng sẽ tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân xây dựng đời sống văn hóa mới; đầu tư, phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa trong Bộ đội Biên phòng. Đồng thời, thường xuyên đổi mới nội dung, hình thức đưa thông tin văn hóa về cơ sở và bảo tồn văn hóa bản địa phù hợp với từng địa bàn, từng dân tộc; từng bước rút ngắn khoảng cách chênh lệch về hưởng thụ đời sống văn hóa giữa khu vực biên giới và nội địa.

Bộ đội Biên phòng cũng sẽ động viên, khuyến khích cán bộ, chiến sĩ tích cực phối hợp cùng các ngành chức năng và đồng bào các dân tộc trong hoạt động bảo tồn, phát triển các giá trị văn hóa bản địa gắn với trách nhiệm tham gia quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, để mỗi người dân thực sự là một “cột mốc sống” nơi biên cương Tổ quốc.

Đặng Tuệ Lâm

Nguồn Biên Phòng : https://bienphong.com.vn/xay-dung-the-tran-van-hoa-noi-bien-cuong-post503315.html