Xây dựng thương hiệu cho dược liệu Việt

3 giờ trướcBài gốc

Tại nhiều địa phương cây dược liệu là cây chủ lực góp phần xóa đói giảm nghèo. Ảnh: L.H.

Chưa khai thác hết lợi thế

Những năm gần đây, nhu cầu về dược liệu và các sản phẩm có nguồn gốc từ dược liệu ngày càng gia tăng, mở ra cơ hội lớn cho ngành dược liệu Việt Nam. Nhiều vùng trồng dược liệu đã được hình thành tại các tỉnh miền núi và trung du như Lào Cai, Lai Châu, Cao Bằng, Quảng Nam, Kon Tum… Một số doanh nghiệp (DN), hợp tác xã đã chủ động đầu tư vào khâu sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, từng bước đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

Một số loài dược liệu quý như đinh lăng, sâm Ngọc Linh, nghệ, trà hoa vàng… đã có chỗ đứng nhất định trên thị trường. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy hiệu quả kinh tế đem lại từ ngành dược liệu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tập quán canh tác còn lạc hậu, manh mún và tự phát. Việc khai thác dược liệu chủ yếu dựa vào tự nhiên hoặc trồng trọt theo kinh nghiệm truyền thống mà thiếu sự can thiệp của quy trình kỹ thuật, dẫn đến năng suất thấp, chất lượng không đồng đều và khó đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường dược phẩm hiện đại.

Đề cập đến những vấn đề khiến ngành dược liệu phát triển chưa tương xứng với tiềm năng tại tọa đàm “Thị trường dược liệu Việt Nam – Thực trạng và giải pháp” tổ chức gần đây, nhiều chuyên gia chỉ ra nguyên nhân sâu xa không nằm ở thiếu cây thuốc, mà là thiếu một chuỗi giá trị hoàn chỉnh và minh bạch.

TS Phan Thúy Hiền - Phó Viện trưởng Viện Dược liệu, cho biết: Mỗi năm chúng ta cần khoảng 60.000 tấn dược liệu, nhưng mới chỉ đáp ứng được khoảng 25%, còn lại chủ yếu phải nhập từ Trung Quốc. Trong khi đó, số lượng vùng trồng đạt chuẩn GACP (Thực hành tốt trồng trọt và thu hái dược liệu) ở Việt Nam vẫn còn quá ít và phân bố không đồng đều.

Việc xuất khẩu dược liệu cũng gặp nhiều rào cản lớn. TS Trần Quang Đại - Tổng Giám đốc Tập đoàn Đông y Dược Việt Nam dẫn chứng: Thị trường thuốc của Nhật Bản lên tới 120 tỷ USD, nhưng dược liệu nhập từ Việt Nam chỉ chiếm khoảng 11 triệu USD.

Với lợi thế thiên nhiên ưu đãi, nền tảng y học cổ truyền lâu đời và sự đồng hành của khoa học công nghệ, dược liệu Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước - nhà khoa học - DN, cùng chiến lược đầu tư dài hạn và cơ chế bảo vệ thương hiệu hiệu quả.

Phát triển vùng chuyên canh

Nhận thấy tiềm năng của ngành dược liệu, nhiều địa phương cũng đã ban hành Đề án, kế hoạch về đẩy mạnh phát triển cây dược liệu gắn với giảm nghèo, phát triển kinh tế. Đơn cử như tỉnh Lào Cai vừa ban hành Nghị quyết số 48-NQ/TU ngày 3/2/2026 về phát triển dược liệu chiến lược tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2050. Nêu rõ mục tiêu cụ thể đến năm 2030, đó là: Phát triển dược liệu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn theo hướng sản xuất tập trung, bền vững, gắn với chế biến sâu, chuỗi giá trị khép kín và thị trường tiêu thụ ổn định; xây dựng thương hiệu dược liệu Lào Cai...

Trong đó, hình thành các vùng sản xuất dược liệu tập trung gắn với chế biến và tiêu thụ bền vững, diện tích đạt trên 8.500ha, sản lượng 40.000 tấn; tổng giá trị ngành hàng dược liệu sau chế biến đạt trên 2.000 tỷ đồng, tăng 2-2,5 lần so với năm 2025. Riêng năm 2026, triển khai thành công 2 dự án phát triển dược liệu làm nền tảng mở rộng vùng nguyên liệu, từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín từ giống, trồng trọt, thu hái, chế biến đến tiêu thụ có tính lan tỏa và khả năng nhân rộng, qua đó đưa dược liệu trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh.

Cùng với Lào Cai nhiều địa phương cũng đã ban hành chính sách để thúc đẩy phát triển cây dược liệu. Đây được xem là nhân tố quan trọng để ngành bứt phá.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia để khai thác tiềm năng, ngành dược liệu cần có sự liên kết chặt chẽ giữa DN và người sản xuất. Việc sản xuất cây dược liệu đòi hỏi các tiêu chuẩn và quy định khắt khe, nếu người dân trồng cây dược liệu theo hướng tự phát sẽ khó đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật. Thay vào đó, cần xác định phát triển các vùng chuyên canh trồng cây dược liệu kết hợp hình thành các chuỗi liên kết sản xuất, bảo quản, chế biến dược liệu, đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

Cục Quản lý Y dược cổ truyền và Viện Dược liệu (Bộ Y tế) cũng nhấn mạnh, nếu không sớm chuẩn hóa quy trình trồng, thu hái, bảo quản theo tiêu chuẩn quốc tế, ngành dược liệu Việt Nam khó có thể phát triển bền vững. Đây chính là rào cản lớn khiến tiềm năng phong phú chưa được khai thác đúng mức.

Khanh Lê

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/xay-dung-thuong-hieu-cho-duoc-lieu-viet.html