Xây dựng và phát triển 'Không gian văn hóa Hồ Chí Minh' tại xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng gắn với sự kiện Hội nghị lần thứ Tám, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa I (5/1941)

19 phút trướcBài gốc

Xây dựng và phát triển Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh tại xã Trường Hà không chỉ là nhiệm vụ bảo tồn di sản lịch sử cách mạng mà còn là giải pháp quan trọng nhằm lan tỏa sâu rộng những giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống xã hội; góp phần xây dựng nền tảng tinh thần vững chắc, khơi dậy khát vọng phát triển quê hương, đất nước trong giai đoạn mới.

Ths Đào Văn Mùi, Giám đốc Ban Quản lý các di tích Quốc gia đặc biệt tỉnh Cao Bằng, tham luận tại Hội thảo khoa học “Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa I (tháng 5/1941), tầm nhìn chiến lược của Đảng trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước”, tổ chức tại tỉnh Cao Bằng, ngày 18/5/2026.

Giá trị lịch sử Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh gắn với Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa I)

Ngay sau khi về nước, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã bắt tay xây dựng phong trào cách mạng tại Cao Bằng, trực tiếp chỉ đạo thí điểm xây dựng Mặt trận Việt Minh tại ba châu Hà Quảng, Hòa An và Nguyên Bình. Dưới sự lãnh đạo, hướng dẫn trực tiếp của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, phong trào Việt Minh nhanh chóng phát triển sâu rộng, trở thành phong trào quần chúng mạnh mẽ, tạo nền tảng quan trọng cho việc xây dựng căn cứ địa cách mạng.

Tháng 4/1941, tại Goọc Mu (Pác Bó, xã Trường Hà), Hội nghị đánh giá kết quả thí điểm Việt Minh được tổ chức nhằm tổng kết thực tiễn, rút kinh nghiệm và chuẩn bị mở rộng phong trào trên phạm vi cả nước. Hội nghị khẳng định tính đúng đắn, phù hợp của mô hình các hội cứu quốc, khả năng tập hợp đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia cách mạng. Đồng thời khẳng định, trong hoàn cảnh lịch sử mới, các tổ chức cứu quốc này là rất cần thiết, cần được mở rộng.

Với thành công lớn của việc xây dựng thí điểm Mặt trận Việt Minh, sau một thời gian khẩn trương chuẩn bị, với tư cách là đại diện Quốc tế Cộng sản, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập và chủ trì Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa I, họp tại lán Khuổi Nặm (Pác Bó, xã Trường Hà) từ ngày 10 đến ngày 19/5/1941. Trên cơ sở phân tích sâu sắc những diễn biến mới của tình hình thế giới và trong nước, Hội nghị đã nhận định “nhiệm vụ giải phóng dân tộc, giành độc lập cho đất nước là một nhiệm vụ trước tiên của Đảng ta”, “trong lúc này quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc. Trong lúc này nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được”.

Nhằm tập hợp và động viên các tầng lớp nhân dân đứng lên làm cách mạng giải phóng dân tộc, Hội nghị đã tìm ra hình thức tổ chức mặt trận phù hợp với sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược. Theo đề nghị của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh, gọi tắt là Việt Minh. Trên cơ sở dựa vào khối liên minh công - nông, Việt Minh tập hợp mọi tầng lớp nhân dân, không phân biệt giai cấp, dân tộc, tôn giáo, phú nông, địa chủ, tư bản, bản xứ miễn là có tinh thần yêu nước thương nòi sẽ cùng nhau thống nhất trong Mặt trận, thu góp toàn lực đem tất cả ra phục vụ công cuộc đấu tranh giành quyền độc lập, tự do cho dân tộc đánh tan giặc Pháp - Nhật xâm chiếm nước ta. Hội nghị nêu rõ: Các đoàn thể yêu nước đều lấy tên mới là các hội cứu quốc thay cho các hội phản đế trước đây; tình hình thế giới, Đông Dương, đặc biệt là ở nước ta có sự diễn biến mau lẹ, thay đổi thì công tác vận động của Đảng cũng phải thay đổi. Hội nghị chỉ rõ: Chuẩn bị khởi nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của Đảng và nhân dân ta trong giai đoạn hiện tại: “Cuộc cách mạng Đông Dương phải kết liễu bằng một cuộc khởi nghĩa võ trang”.

Hội nghị lần thứ Tám nhất trí thông qua nhiều văn kiện quan trọng: Điều lệ tóm tắt của Đảng, Vấn đề Đảng, Chương trình Việt Minh, Điều lệ Việt Nam Nông dân cứu quốc hội, Điều lệ của Việt Nam tiểu tổ du kích cứu quốc…

Hội nghị đã kiện toàn Ban lãnh đạo của Đảng, cử ra Ban Chấp hành Trung ương, đồng chí Trường Chinh được bầu làm Tổng Bí thư, Ban Thường vụ gồm các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Văn Thụ, Hoàng Quốc Việt. Không ai nghĩ rằng, giữa đại ngàn Pác Bó trùng điệp, trong một chiếc lán đơn sơ bên dòng Khuổi Nặm lại diễn ra một Hội nghị quan trọng, mang tầm ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng nước ta.

Xét một cách tổng thể, Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa I đã phát triển, hoàn chỉnh những chủ trương được đề ra ở hai Hội nghị Trung ương trước (tháng 11/1939 và tháng 11/1940). Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ Tám (khóa I) đã phát triển sáng tạo lý luận về cách mạng vô sản ở một số thuộc địa, tiến hành công cuộc giải phóng dân tộc như nước ta, có tác dụng quyết định trong việc vận động toàn Đảng, toàn dân tích cực chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền. Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ Tám và những chủ trương sáng suốt của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã được toàn Đảng, toàn dân ra sức thực hiện. Thành công to lớn của Hội nghị có sự đóng góp quan trọng của Đảng bộ và quần chúng cách mạng Cao Bằng với tính chất là một căn cứ địa cách mạng, Cao Bằng đã tạo mọi điều kiện để Hội nghị diễn ra thuận lợi; bảo vệ, bảo đảm tuyệt đối bí mật địa điểm tổ chức Hội nghị, đưa đón an toàn các Lãnh tụ của Đảng, các đồng chí lãnh đạo ở Trung ương từ các địa phương khác đến dự Hội nghị và “ủng hộ vật chất, sự ủng hộ thể hiện trình độ giác ngộ, niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, vào sự tất thắng của cách mạng, của nhân dân Cao Bằng, trước hết là của nhân dân vùng Pác Bó”.

Những quyết sách đúng đắn của Hội nghị Trung ương lần thứ Tám đã tạo nền tảng vững chắc cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng thời để lại nhiều bài học quý báu có giá trị lâu dài đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Xây dựng và phát triển Không gian văn hóa Hồ Chí Minh gắn với Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa I

Trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu đổi mới công tác giáo dục truyền thống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, đặt ra ngày càng cấp thiết. Đồng thời, yêu cầu phát triển văn hóa gắn với phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù, có chiều sâu, mang bản sắc riêng của địa phương cũng đòi hỏi phải có cách tiếp cận mới, đồng bộ và hiện đại hơn trong việc khai thác các giá trị di sản. Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh chính là quá trình đưa những giá trị đó thấm sâu vào đời sống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, góp phần xây dựng con người mới, xã hội mới.

Không gian văn hóa Hồ Chí Minh là tổng thể các giá trị vật thể và phi vật thể gắn với cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức và phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh được bảo tồn, phát huy và lan tỏa trong đời sống xã hội. Không gian đó không chỉ bao gồm hệ thống di tích, hiện vật, tài liệu lịch sử mà còn bao gồm môi trường văn hóa, các hoạt động giáo dục truyền thống, sinh hoạt chính trị, văn hóa cộng đồng và những giá trị tinh thần được cộng đồng tiếp nhận, thực hành và gìn giữ.

Đối với Cao Bằng, đặc biệt là xã Trường Hà, định hướng xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh có ý nghĩa rất quan trọng bởi đây là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp trở về lãnh đạo cách mạng, mở ra giai đoạn phát triển mới của cách mạng Việt Nam.

Lịch sử đã trao cho Trường Hà một vị thế đặc biệt, vừa là phên giậu nơi địa đầu Tổ quốc, vừa là nơi khởi nguồn của những quyết sách chiến lược làm thay đổi vận mệnh dân tộc. Những địa danh như Cột mốc 108, hang Cốc Bó, suối Lênin, núi Các Mác, lán Khuổi Nặm… không chỉ là di tích lịch sử đơn thuần mà còn là biểu tượng thiêng liêng của tinh thần yêu nước, ý chí độc lập dân tộc và khát vọng giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam. Những giá trị lịch sử đó tạo nên nền tảng quan trọng để xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh mang đậm bản sắc riêng của quê hương “cội nguồn” cách mạng.

Giáo dục truyền thống, xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, phát huy sức mạnh văn hóa trong phát triển đất nước đang đặt ra ngày càng cấp thiết. Vì vậy, xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại xã Trường Hà cần được triển khai đồng bộ, hiện đại, có chiều sâu, bảo đảm gắn kết hài hòa giữa bảo tồn di sản với phát triển văn hóa, du lịch và kinh tế - xã hội.

Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài nhằm khẳng định vị trí, vai trò của Trường Hà, Cao Bằng trong hệ thống di sản Hồ Chí Minh của cả nước. Trong đó, tập trung một số nội dung:

Sưu tầm, số hóa, phục dựng tư liệu và biên tập tài liệu tuyên truyền liên quan đến thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh hoạt động ở xã Trường Hà: Hình ảnh, bản thảo, ghi chép, hiện vật, mô phỏng hoàn cảnh lịch sử phục vụ tuyên truyền sâu rộng tới các buổi sinh hoạt chuyên đề tại các cơ sở Đảng, trường học, lực lượng vũ trang, nhà sinh hoạt cộng đồng của nhân dân trong xã và các xã lân cận.

Thiết kế khu trưng bày/phòng trưng bày chuyên đề giới thiệu các tư liệu, hình ảnh, hiện vật liên quan về sự nghiệp và cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trọng điểm hành trình Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước trực tiếp chỉ đạo Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa I.

Mở tour du lịch “Hành trình về nguồn, kết nối di sản”; tour “Du lịch đỏ”; tour “Theo dấu chân Bác Hồ”, “Hành trình theo chân Bác”.

Đầu tư xây dựng mở rộng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh từ ngã tư Đôn Chương đến trung tâm Khu di tích Pác Bó, cải tạo tuyến đường đi bộ của Bác thành tuyến trải nghiệm du lịch. Hình thành các làng văn hóa cộng đồng phục vụ trình diễn không gian văn hóa các dân tộc đặc sắc tỉnh Cao Bằng gắn với Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Xây dựng, cải tạo tuyến các đường tham quan tại khu vực đầu nguồn, chú trọng tuyến đường từ lán Khuổi Nặm lên mốc 108 nhằm liên kết vùng với các điểm du lịch, không gian di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc).

Tu bổ, phục dựng, tôn tạo các điểm di tích gốc: lán Khuổi Nặm I (nơi diễn ra hội nghị); lán Khuổi Nặm II (là nơi nghỉ và làm việc của Bác và các đồng chí đến làm việc với Bác, đặc biệt là các đại biểu đến dự Hội nghị Trung ương lần thứ Tám); địa điểm bếp nấu ăn phục vụ các đại biểu đến dự Hội nghị, di tích nhà đồng chí La Thanh nơi đón tiếp các đại biểu đến dự Hội nghị, đường mòn mà các cán bộ cách mạng tiền bối đã đi qua. Đồng thời, tiếp tục đầu tư tôn tạo cảnh quan, bảo đảm giữ gìn yếu tố gốc của di tích. Tránh việc “hiện đại hóa” làm mất đi vẻ giản dị, tôn nghiêm vốn có.

Số hóa tư liệu di tích, xây dựng cơ sở dữ liệu số bao gồm bản đồ 3D, phim tư liệu và các bài phỏng vấn nhân chứng lịch sử, đổi mới hình thức tuyên truyền, giáo dục, sử dụng Infographic hoặc sơ đồ tư duy để khái quát hóa diễn biến Hội nghị Trung ương lần thứ Tám (khóa I). Xây dựng các chương trình “Học tập trải nghiệm” dành cho học sinh, sinh viên ngay tại di tích (Ví dụ: Một ngày làm chiến sĩ Việt Minh).

Ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR/AR): Tái hiện không gian Hội nghị lần thứ Tám (khóa I) qua kính thực tế ảo, giúp người xem chứng kiến khoảnh khắc cụ thể khi Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì cuộc họp.

Gắn kết di tích với du lịch cộng đồng mang đậm bản sắc văn hóa địa phương (Tày, Nùng...) xung quanh khu di tích. Điều này vừa tạo sinh kế cho người dân, vừa giúp họ trở thành những người gìn giữ di sản cho di tích.

Một số định hướng xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh gắn với Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa I)

Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại xã Trường Hà phải quán triệt sâu sắc các quan điểm, mục tiêu, định hướng phát triển của tỉnh, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa phát triển văn hóa với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và đối ngoại; lấy con người làm trung tâm, vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu của phát triển; phát huy sức mạnh đại đoàn kết các dân tộc, khơi dậy nội lực, xây dựng Cao Bằng phát triển nhanh và bền vững, hạn chế đầu tư dàn trải, bảo đảm thiết thực, hiệu quả.

Xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh được xác định không chỉ là hình thành một thiết chế văn hóa, mà là xây dựng một hệ giá trị, môi trường văn hóa sống động, gắn với đời sống xã hội, góp phần chuyển hóa tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thành chuẩn mực hành vi, thành nguồn lực tinh thần và động lực phát triển.

Phát huy truyền thống quê hương cội nguồn cách mạng, với đặc trưng “thế núi, tình người”, việc xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh phải trở thành động lực khơi dậy mạnh mẽ tinh thần tự lực, tự cường, ý chí vươn lên của cán bộ, đảng viên và Nhân dân các dân tộc trong xã; biến các giá trị lịch sử, văn hóa thành nguồn lực nội sinh quan trọng, thúc đẩy phát triển kinh tế cửa khẩu, du lịch, dịch vụ và các ngành kinh tế mũi nhọn theo định hướng của tỉnh.

Gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản, bản sắc văn hóa dân tộc, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa không gian vật thể và phi vật thể, không gian số, không gian giáo dục và không gian cộng đồng; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, tạo sức lan tỏa sâu rộng, nhất là đối với thế hệ trẻ. Ứng dụng công nghệ số là giải pháp xuyên suốt trong xây dựng và vận hành Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của cấp ủy, sự quản lý điều hành của chính quyền, sự phối hợp đồng bộ của các ngành, địa phương và sự tham gia của toàn xã hội; gắn phát triển văn hóa với tăng cường quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia.

Bảo tồn, tôn tạo và phát huy bền vững các giá trị di sản văn hóa, lịch sử trên địa bàn xã, đặc biệt là các di tích, địa điểm gắn với cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, giá trị di tích lán Khuổi Nặm, nơi diễn ra Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa I); đồng thời khai thác hiệu quả giá trị di sản phục vụ giáo dục truyền thống và phát triển du lịch văn hóa, góp phần hình thành các sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Rà soát, hoàn thiện quy hoạch Di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, quy hoạch các di tích liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, di tích liên quan đến Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa I), kết nối giao thông, phát triển đồng bộ hệ thống thiết chế văn hóa liên xã theo hướng hiện đại, có trọng tâm, trọng điểm; ưu tiên đầu tư các công trình văn hóa, nghệ thuật tiêu biểu, mang bản sắc riêng, từng bước nâng cao chất lượng phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân.

Đổi mới nội dung, phương thức tổ chức hoạt động và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong truyền thông, lan tỏa giá trị di sản văn hóa Hồ Chí Minh trên không gian số; phát triển các sản phẩm truyền thông hiện đại, phù hợp với xu hướng, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục và quảng bá hình ảnh địa phương.

Khuyến khích sáng tạo văn học, nghệ thuật gắn với chủ đề về Chủ tịch Hồ Chí Minh; tạo điều kiện thuận lợi để các hoạt động văn hóa, văn học nghệ thuật phát triển, từng bước hình thành nhiều sản phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật, có sức lan tỏa trong xã hội.

Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh gắn với phát triển xã hội học tập; đẩy mạnh các hoạt động học tập, trải nghiệm và thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong cộng đồng, góp phần hình thành con người phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Xây dựng và phát triển Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại xã Trường Hà gắn với các di tích liên quan đến Hội nghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa I (tháng 5/1941), không chỉ là giữ gìn những mái lán hay hang đá, mà là bảo tồn ngọn lửa khát vọng độc lập đã được thắp lên từ núi rừng Pác Bó. Mỗi con người, hòn đá, gốc cây nơi đây đều phải trở thành một sứ giả kể chuyện lịch sử. Đây không chỉ là nhiệm vụ bảo tồn di sản lịch sử cách mạng mà còn là quá trình lan tỏa những giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống xã hội; là nhiệm vụ có ý nghĩa chính trị, lịch sử, văn hóa sâu sắc; góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, khơi dậy khát vọng phát triển quê hương, đất nước trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Với truyền thống cách mạng vẻ vang, cùng sự quan tâm của tỉnh và sự đồng lòng của Nhân dân, xã Trường Hà sẽ từng bước xây dựng thành công Không gian văn hóa Hồ Chí Minh mang đậm bản sắc quê hương cội nguồn cách mạng; xứng đáng với vị trí đặc biệt trong hành trình hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và trong lịch sử cách mạng Việt Nam.

Đào Văn Mùi, Giám đốc Ban Quản lý các di tích Quốc gia đặc biệt tỉnh

Nguồn Cao Bằng : https://baocaobang.vn/xay-dung-va-phat-trien-khong-gian-van-hoa-ho-chi-minh-tai-xa-truong-ha-tinh-cao-bang-gan-voi-su-kien-3188266.html