Xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật về giao thông

3 giờ trướcBài gốc

Nhiều vi phạm vẫn diễn ra...

Thực tế cho thấy, mặc dù hệ thống pháp luật về giao thông ngày càng hoàn thiện, chế tài xử phạt không ngừng được siết chặt nhưng nhiều hành vi vi phạm vẫn diễn ra phổ biến trên địa bàn TP Hà Nội. Những lỗi quen thuộc như đi sai làn, đi vào đường cấm, vượt đèn đỏ, không đội mũ bảo hiểm, không thắt dây an toàn, giao xe cho người chưa đủ tuổi… vẫn lặp lại hàng ngày trên nhiều tuyến đường và không khó để bắt gặp.

Điều đáng nói, phần lớn các hành vi vi phạm không xuất phát từ việc thiếu hiểu biết pháp luật, mà đến từ tâm lý chủ quan, tùy tiện, thậm chí coi nhẹ quy định. Không ít người tham gia giao thông sẵn sàng “linh hoạt” theo hoàn cảnh, miễn sao thuận tiện cho bản thân, bất chấp nguy cơ mất an toàn cho cộng đồng.

Cảnh sát giao thông kiểm tra trường hợp phụ huynh chở học sinh không đội muc bảo hiểm. (Ảnh:CAHN)

Việc ứng dụng công nghệ trong giám sát, xử lý vi phạm như hệ thống camera phạt nguội cũng góp phần nâng cao hiệu quả thực thi. Nhiều địa phương đã ghi nhận sự chuyển biến tích cực, nhất là ở các hành vi dễ kiểm soát. Song, không ít trường hợp chỉ chấp hành ở những khu vực có camera giám sát hoặc khi có lực lượng chức năng, còn khi “vắng bóng” kiểm tra thì sẵn sàng vi phạm. Tâm lý “né phạt” thay vì “tuân thủ” cho thấy khoảng cách giữa quy định pháp luật và hành vi thực tế vẫn còn khá lớn.

Theo Công an Hà Nội, trong quý I/2026, toàn thành phố xảy ra 241 vụ tai nạn giao thông, làm 164 người chết, 118 người bị thương. Lực lượng chức năng đã xử lý 69.286 trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông, phạt tiền hơn 181,8 tỷ đồng .

Tuy nhiên, chế tài dù nghiêm đến đâu cũng khó bao quát hết mọi hành vi nếu thiếu sự tự giác của người dân. Pháp luật chỉ phát huy hiệu quả khi được tuân thủ từ bên trong, chứ không chỉ bằng sự răn đe bên ngoài. Nếu mỗi người vẫn giữ tâm lý “đối phó”, thì vi phạm sẽ chỉ chuyển từ hình thức này sang hình thức khác, khó có thể triệt để.

Nhấn mạnh vấn đề này, Luật sư Hoàng Văn Chiển, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng: “Hiện nay, Việt Nam đã có nền tảng pháp luật khá tốt và đang từng bước nâng cao hiệu quả thực thi. Tuy nhiên, cần tập trung quyết liệt vào việc xây dựng văn hóa giao thông – nơi việc chấp hành pháp luật trở thành phản xạ tự nhiên, là chuẩn mực xã hội được mọi người tôn trọng”.

Vì "Cộng đồng an toàn giao thông"

Một trong những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến thực trạng đáng báo động này chính là ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân khi tham gia giao thông còn hạn chế. Khi việc tuân thủ luật chưa trở thành nhu cầu tự thân, mà vẫn mang tính đối phó, thì các giải pháp quản lý dù quyết liệt đến đâu cũng khó đạt hiệu quả bền vững.

Trong bối cảnh đó, công tác tuyên truyền, giáo dục giữ vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức và từng bước hình thành thói quen ứng xử đúng đắn khi tham gia giao thông. Tuy nhiên, tuyên truyền chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng với việc tổ chức thực thi pháp luật nghiêm minh, công bằng và nhất quán. Mỗi hành vi vi phạm cần được phát hiện, xử lý kịp thời, không có ngoại lệ, qua đó tạo sức răn đe và củng cố niềm tin của người dân vào tính thượng tôn pháp luật.

Dù vậy, yếu tố mang tính quyết định vẫn là sự tự giác của mỗi cá nhân. Khi ý thức chấp hành được hình thành và duy trì một cách bền bỉ, những quy định tưởng chừng khô khan sẽ dần trở thành nếp sống tự nhiên, chi phối hành vi một cách tích cực và ổn định.

Tình trạng nhiều người dừng, đỗ xe không đúng quy định vẫn diễn ra khá phổ biến. (Ảnh: Nguyễn Ngân)

Xây dựng văn hóa giao thông, vì thế, không thể là nhiệm vụ của riêng một cá nhân hay cơ quan nào, mà đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội. Từ gia đình, nhà trường đến các tổ chức, đoàn thể và cơ quan quản lý, tất cả đều có vai trò trong việc định hình chuẩn mực ứng xử nơi công cộng. Khi ý thức trở thành thói quen, khi sự tôn trọng luật lệ trở thành giá trị chung, thì những tuyến đường không chỉ thông suốt hơn mà còn an toàn, văn minh hơn.

Theo Phó Vụ trưởng Vụ Văn hóa và Xã hội - Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Hồng Ngọc, “Xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật giao thông là quá trình rèn luyện ý thức, ứng xử văn minh và tuân thủ các quy định an toàn khi tham gia giao thông. Điều này hình thành từ những hành động rất nhỏ như: Đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy. Không vượt đèn đỏ, không đi ngược chiều. Đi đúng phần đường, làn đường quy định. Tuân thủ tốc độ quy định. Sang đường an toàn, quan sát hai phía. Giữ bình tĩnh, không tranh cãi khi gặp sự cố, nhường đường và giúp đỡ người khác khi cần thiết... Khi mỗi người biết đặt sự an toàn và tôn trọng lên trên sự tiện lợi cá nhân, giao thông sẽ trở nên trật tự và dễ chịu hơn.”.

Một xã hội giao thông an toàn không phải là nơi không còn vi phạm, mà là nơi mỗi người luôn có ý thức điều chỉnh hành vi theo hướng đúng đắn. Văn hóa giao thông cũng không thể hình thành trong ngày một ngày hai, mà là kết quả của quá trình tích lũy lâu dài từ những hành động nhỏ, lặp đi lặp lại trong đời sống hằng ngày.

Phó Vụ trưởng Nguyễn Hồng Ngọc khẳng định, “Xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật không phải là nhiệm vụ có thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Đây là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự kiên trì và quyết tâm của cả hệ thống chính trị cũng như toàn xã hội. Việc tuân thủ pháp luật giao thông không chỉ bảo vệ bản thân mà còn thể hiện sự tôn trọng đối với người khác, góp phần xây dựng một xã hội văn minh.”.

Bởi vậy, khi văn hóa tuân thủ được hình thành, pháp luật sẽ không còn là những quy định mang tính cưỡng chế đơn thuần, mà trở thành chuẩn mực ứng xử tự nhiên. Đó cũng chính là nền tảng để xây dựng một xã hội trật tự, kỷ cương, minh bạch và phát triển bền vững.

Theo Công an TP Hà Nội, trong quý I/2026, toàn thành phố xảy ra 241 vụ tai nạn giao thông, làm 164 người chết, 118 người bị thương. Lực lượng chức năng đã xử lý 69.286 trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông, phạt tiền hơn 181,8 tỷ đồng.

Thái Yến - Nguyễn Ngân

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/xay-dung-van-hoa-tuan-thu-phap-luat-ve-giao-thong-10414404.html