Xây dựng 'xã, phường xã hội chủ nghĩa': Nền tảng vững chắc để đất nước bước vào kỷ nguyên mới

3 giờ trướcBài gốc

PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc

Xác định rõ tiêu chí xã xã hội chủ nghĩa, phường xã hội chủ nghĩa

PV: Thưa ông, hiện đã có một số địa phương đang nghiên cứu, chuẩn bị triển khai thực hiện thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa như Hà Nội, Hải Phòng và Lào Cai. Trong đó, Hà Nội cho biết sẽ chọn 2 xã cạnh nhau với quy mô dân số khoảng 700.000 để thí điểm mô hình xã xã hội chủ nghĩa với 54 tiêu chí. Tuy nhiên vấn đề đang được đặt ra là định hình tiêu chí xã, phường xã hội chủ nghĩa như thế nào. Cá nhân ông có suy nghĩ gì về vấn đề này?

PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc: Xây dựng chủ nghĩa xã hội phải dựa trên tổng thể của cả quốc gia. Nhưng từng địa phương, thậm chí từng gia đình phải hướng theo mục tiêu xã hội chủ nghĩa. Hiện một số địa phương đang triển khai và sẽ thực hiện thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa, trong đó có Hà Nội.

Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa việc đầu tiên là phải định hình được các tiêu chí. Bởi phường gắn với đô thị, còn xã lại gắn với nông thôn, do đó có những nét riêng, và có những yêu cầu riêng. Đặc biệt xã cần phải gắn với chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Bây giờ chương trình nông thôn mới đã có sự thay đổi, sắp xếp lại.

Trước đây có 19 tiêu chí, bây giờ chỉ còn 10 tiêu chí. Vì vậy làm thế nào để vừa kết hợp được tiêu chí nông thôn mới với mô hình xã xã hội chủ nghĩa. Còn ở đô thị phải gắn với đô thị thông minh, đô thị văn minh để xây dựng phường xã hội chủ nghĩa. Nói vậy để thấy chúng ta phải có những cái cụ thể, những đặc điểm riêng. Phải định ra được những tiêu chí, giống như các tiêu chí trong thực hiện chương trình nông thôn mới vậy, để từ đó mới có mục tiêu để phấn đấu.

Việc thí điểm ở cấp cơ sở là xã, phường là nơi kiểm chứng mọi chủ trương, chính sách, nơi gần dân nhất. Người dân vừa là đối tượng thụ hưởng, cũng là người kiểm chứng hiệu quả của mô hình để từ đó sau thí điểm chúng ta có thể rút ra được những bài học và có sự điều chỉnh sau này, thưa ông?

Mô hình chính trị bây giờ gắn với chính quyền địa phương 2 cấp. Vai trò của xã, phường bây giờ rất quan trọng. Phường xã hội chủ nghĩa, hay xã xã hội chủ nghĩa thì mô hình chính trị đều phải gắn với chính quyền địa phương 2 cấp. Vậy về mặt đặc trưng chính trị như thế nào là chuẩn để hướng tới người dân, hướng tới doanh nghiệp, hướng tới phục vụ. Bởi bây giờ không phải “quản lý”, “quản trị” mà là phục vụ người dân, phục vụ doanh nghiệp, phục vụ lợi ích chung của cộng đồng.

Về mặt kinh tế, đặc trưng về kinh tế xã hội chủ nghĩa cần xác định như thế nào để đáp ứng được cuộc sống và sự phát triển. Trong kinh tế có quan hệ sản xuất, lực lượng sản xuất, mô hình kinh tế, tăng trưởng, lợi ích kinh tế của mỗi thành viên trong cộng đồng. Do vậy phải đi vào từng lĩnh vực.

Vấn đề xã hội thì vấn đề công bằng xã hội, văn hóa, nhân văn như thế nào, an ninh quốc phòng ở từng xã, phường xã hội chủ nghĩa sẽ như thế nào? Nhưng theo tôi điều quan trọng nhất vẫn là con người.

Khi nói tới xã hội chủ nghĩa, trước hết phải là con người xã hội chủ nghĩa. Năm 1962, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng đề cập muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì trước hết phải có con người xã hội chủ nghĩa. Do đó chúng ta phải chú ý đến nhân tố con người. Nếu con người vẫn không hướng tới mục tiêu giải phóng, mục tiêu nhân văn, nhân ái, sống vì cộng đồng, sống vì tập thể thì khó có thể xây dựng xã hội chủ nghĩa.

Điều này cũng đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập trước đây với câu nói: “Mỗi người vì mọi người, mọi người vì mỗi người”. Như vậy khi xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa thì phải đặc biệt chú trọng đến yếu tố con người, yếu tố nhân văn, yếu tố chuẩn mực của con người xã hội chủ nghĩa. Nếu con người tốt thì mọi tiêu chí khác sẽ tốt.

Tiến tới có thể có tỉnh, thành phố xã hội chủ nghĩa

Thưa ông, mục tiêu cuối cùng của chủ nghĩa xã hội không chỉ là tăng trưởng kinh tế hay hiện đại hóa xã hội, mà là làm cho con người được sống hạnh phúc hơn, an toàn hơn, nhân văn hơn và có điều kiện phát triển toàn diện hơn?

Chúng ta tăng trưởng kinh tế nhưng tăng trưởng kinh tế không phải để phục vụ cho một vài người, làm giàu cho một nhóm người. Tăng trưởng kinh tế phải vì lợi ích, vì cuộc sống ấm no hạnh phúc của nhân dân. Kinh tế xã hội chủ nghĩa khác với kinh tế tư bản. Kinh tế tư bản làm cho một bộ phận con người giàu lên. Còn kinh tế xã hội chủ nghĩa phải là tất cả đều phải giàu.

Mọi người dân đều phải giàu có, đều phải sung sướng, đều phải hạnh phúc. Như vậy tăng trưởng kinh tế mới có ý nghĩa. Tất cả mục tiêu cuối cùng của chủ nghĩa xã hội đều hướng tới người dân. Nghĩa là chính trị, kinh tế, xã hội cũng phải hướng tới người dân. Trật tự an toàn xã hội ở nông thôn, ở phường xã cũng phải hướng tới người dân, bảo vệ cuộc sống yên bình của dân.

Chúng ta cứ làm sau đó sẽ toát lên nội dung xã hội chủ nghĩa của xã, phường xã hội chủ nghĩa là gì. Từ đó đóng góp chung vào xã hội chủ nghĩa của một đất nước. Vì thế bây giờ chưa nên áp đặt bao nhiêu tiêu chí, như vậy sẽ khó thực hiện và mang ý chủ quan duy ý chí. Có thể có sự gợi ý, nghiên cứu nhưng bây giờ chưa nên áp đặt một mô hình xã hội chủ nghĩa ở phường, ở xã gồm bao nhiêu điểm, cứ làm trên từng lĩnh vực. Sau đó tổng kết, khái quát thì sẽ có giá trị khoa học và tính hiện thực tốt hơn.

Khi thực hiện thí điểm xã phường xã hội chủ nghĩa tại một vài nơi thành công, chúng ta có thể nhân rộng ra những tỉnh, thành phố xã hội chủ nghĩa, thưa ông?

Khi thực hiện thành công, mọi người thấy chủ nghĩa xã hội mang lại tốt đẹp cho con người, tự nhiên sẽ tạo ra sự lan tỏa. Sau xã, phường xã hội chủ nghĩa thì tiến tới tỉnh, thành phố xã hội chủ nghĩa. Cũng giống như mô hình nông thôn mới vậy, khi mô hình tốt thì sẽ được cuộc sống chấp nhận. Bởi cái gì hợp lý thì tồn tại, phát triển. Ở thành phố sẽ là đô thị thông minh, văn minh. Còn ở nông thôn sẽ là xanh, sạch, đẹp.

Trung Quốc từng có những mô hình công xã. Ở Liên Xô cũng từng xây dựng những nông trang tập thể, những nông trường quốc doanh. Nhưng những mô hình đó thiên về kinh tế, và thời điểm đó chưa đề cập nhiều đến yếu tố xã hội. Nếu việc thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa thành công thì sẽ rất tốt đẹp, và tôi tin là chúng ta sẽ thành công.

Chủ nghĩa xã hội là chủ nhân văn, cao cả vì con người. Tất cả đều hướng tới con người thì đấy chính là điều tốt đẹp. Từ việc thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa thành công, có thể phát triển những tỉnh, thành phố xã hội chủ nghĩa.

Trân trọng cảm ơn ông!

Ngày 21/5, tại hội thảo khoa học với chủ đề “Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - những vấn đề lý luận và thực tiễn”, PGS. TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh, xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam cần được nhận thức như một đột phá chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu xã hội xã hội chủ nghĩa; đưa chủ nghĩa xã hội từ lý tưởng trở thành mô hình hiện thực tại địa bàn cấp xã mà người dân có thể được chứng thực, đo lường, cảm nhận trong cuộc sống hằng ngày. Thí điểm quy mô xã, phường là cách làm phù hợp thực tiễn. Điều này xuất phát từ vai trò của cơ sở là nơi kiểm chứng mọi chủ trương, chính sách, nơi gần dân nhất. Chính người dân vừa là đối tượng thụ hưởng, cũng là người kiểm chứng của mô hình.

Vừa qua, tại Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI nhiệm kỳ 2026 – 2031, bà Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch – Tổng Thư ký UBTƯ MTTQ Việt Nam cho biết, về chương trình hành động nhiệm kỳ 2026 – 2031, MTTQ Việt Nam xây dựng 7 chương trình. Trong đó chương trình 5 là: Phát huy vai trò làm chủ, tinh thần tự quản của nhân dân, xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn, ấm no, hạnh phúc. Trong đó, sẽ sớm cụ thể hóa danh mục mô hình tự quản phù hợp thực tế phong phú ở cơ sở, gắn với trách nhiệm và tiêu chí thi đua. MTTQ sẽ phát huy vai trò nòng cốt trong xây dựng thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa ở các địa phương trong cả nước.

Việt Thắng

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/xay-dung-xa-phuong-xa-hoi-chu-nghia-nen-tang-vung-chac-de-dat-nuoc-buoc-vao-ky-nguyen-moi.html