Xe bán tải: Sửa quy chuẩn, thông tư hay điều chỉnh quyết định của địa phương?

3 giờ trướcBài gốc

LTS: Gần 20 năm làm việc trong lĩnh vực truyền thông và sự kiện ô tô, anh Phạm Thành Lê (admin diễn đàn cộng đồng Otofun) cho rằng, để gỡ khó cho xe bán tải, việc sửa quy chuẩn, thông tư của bộ hay điều chỉnh quyết định của địa phương là cần thiết và cần ưu tiên giải pháp trước mắt, có hiệu quả tức thì.

Dưới đây là góc nhìn của anh Phạm Thành Lê gửi tới diễn đàn "Có nên cấm xe bán tải vào nội đô như xe tải" của VietNamNet:

Xe bán tải lưu thông trên phố Hà Nội. Ảnh: Phạm Huyền

Vừa qua, nhiều người kiến nghị Cục Đăng kiểm và Bộ Xây dựng cần sửa đổi Thông tư 53 về phân loại phương tiện theo hướng đưa xe bán tải ra khỏi danh mục ô tô tải bị siết chặt trong quản lý lưu thông. Nhưng muốn sửa vấn đề này thì phải sửa từ gốc, đó là sửa Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ QCVN 41: 2024.

Cần hiểu rằng, quy chuẩn QCVN 41:2024 là “gốc” để từ đó Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) ban hành Thông tư 53/2024 phân loại phương tiện giao thông đường bộ.

Cục Cảnh sát giao thông sẽ dựa vào Thông tư 53 để tiến hành xử phạt các xe lưu thông sai quy định. Mức phạt hành chính ra sao sẽ phải căn cứ vào Nghị định 168/2024.

Tại thời điểm này, lực lượng cảnh sát giao thông chưa phạt người đi xe bán tải nếu lưu thông vào phần đường dành cho xe con hay lưu thông vào nội đô Hà Nội ban ngày, nhưng không có nghĩa, sự “nới lỏng” ấy sẽ là mãi mãi.

Trong lúc này, những người sử dụng xe bán tải tại Hà Nội có hai điều lo lắng: Thứ nhất, họ bị cấm đường đối với khu vực nội đô từ 6h đến 21h hôm sau (và có thể tới đây sẽ có ở một số địa phương khác); Thứ hai, họ bị cấm ở những tuyến đường, làn đường nói chung đang áp dụng đối với các dòng xe tải cỡ lớn (vướng mắc chung với người đi xe bán tải toàn quốc, trừ một số cực ít được xếp loại xe con).

Tuy nhiên, sửa Quy chuẩn 41/2024 là quá trình phức tạp, mất thời gian, liên quan đến nhiều cấp quản lý và khó có thể thực hiện trong ngắn hạn.

Vì vậy, hướng ưu tiên ngay lúc này là cần điều chỉnh ở cấp địa phương, điển hình là điều chỉnh trực tiếp Quyết định 01/2026 của UBND TP Hà Nội về hoạt động của phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn. Đây là cách tiếp cận linh hoạt hơn, có thể triển khai nhanh và mang lại hiệu quả tức thì cho cả chính quyền lẫn người dân.

Thực tế, một số địa phương đã áp dụng cách làm này. TP.HCM hiện chưa cấm xe bán tải vào nội đô nhưng lãnh đạo Sở Xây dựng mới đây cũng lưu ý, tài xế điều khiển "ô tô tải pickup" vẫn phải tuân thủ các quy định phân làn cho xe tải và tuyệt đối không được phép lưu thông khi gặp biển cấm xe tải.

Biển báo chỉ dẫn giao thông trên một tuyến phố ở Hải Phòng. Ảnh: Otofun

Tại Hải Phòng, khi cắm biển cấm xe tải trên một số tuyến đường, cơ quan chức năng gắn kèm biển phụ, chỉ dẫn chú thích rõ không áp dụng với xe bán tải. Trước đó, Cục CSGT cũng từng đề xuất cấm xe tải đi làn trái trên một số tuyến cao tốc, nhưng vẫn loại trừ ô tô tải pickup cabin đơn, cabin kép và xe tải van.

Những cách làm này cho thấy, ngay cả trong khuôn khổ quy chuẩn mới, vẫn có dư địa để điều chỉnh linh hoạt nhằm phù hợp với thực tiễn.

Tuy nhiên, nếu chỉ tập trung vào xe bán tải, có thể sẽ bỏ qua một nhóm phương tiện khác chịu tác động không kém, thậm chí còn lớn hơn: xe tải van.

Theo ước tính, thị trường hiện có khoảng 300.000 xe bán tải, trong khi xe tải van vào khoảng 200.000 chiếc. Đây là lực lượng phương tiện phục vụ trực tiếp cho hoạt động vận chuyển hàng hóa trong đô thị.

Theo Quyết định 01/2026 của Hà Nội, một phần xe tải van bị hạn chế giờ cao điểm, và một phần lớn – đặc biệt là xe trên hai tấn – chỉ được phép hoạt động từ sau 21h đến trước 6h sáng, tương tự xe tải cỡ lớn. Điều này có thể gây ra những xáo trộn đáng kể đối với hoạt động logistics đô thị, làm tăng chi phí vận chuyển và cuối cùng là chi phí hàng hóa.

Do đó, nếu chỉ “nới” cho xe bán tải mà không xem xét đồng thời xe tải van, chính sách sẽ thiếu tính công bằng và có thể tạo ra những hệ lụy lớn hơn cho đời sống dân sinh.

Có thể thấy, vấn đề hiện nay không đơn thuần nằm ở một dòng xe cụ thể, mà ở cách tiếp cận trong quản lý phương tiện. Quy chuẩn đã thay đổi theo hướng chặt chẽ hơn, nhưng thực tiễn sử dụng lại đa dạng và linh hoạt hơn nhiều.

Trong ngắn hạn, việc điều chỉnh ở cấp địa phương là giải pháp khả thi để giảm xung đột chính sách và lợi ích của người dân. Về dài hạn, tôi cho rằng, có thể cân nhắc sửa đổi quy chuẩn QCVN 41:2024 để phản ánh đầy đủ hơn thực tế sử dụng phương tiện.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn rộng hơn: các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM đều đang hướng tới việc thiết lập vùng phát thải thấp. Khi đó, việc hạn chế phương tiện sẽ không chỉ dừng ở xe bán tải hay xe tải van, mà sẽ mở rộng sang toàn bộ xe sử dụng động cơ đốt trong.

Mời tham gia diễn đàn "Có nên cấm xe bán tải vào nội đô như xe tải?"

Theo Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội, từ 15/1/2026, trong phạm vi các tuyến đường nội đô, ô tô tải thông dụng có khối lượng toàn bộ của xe dưới 2 tấn chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm; xe trên 2 tấn chỉ được phép hoạt động từ 21h00 đến 06h00 sáng hôm sau.

Trong khi đó, theo Thông tư 53/2024/BGTVT, hầu hết các mẫu xe bán tải hiện nay như Ford Ranger, Mitsubishi Triton, Toyota Hilux, Isuzu D-Max, Mazda BT-50, Nissan Navara đều thuộc phân loại là "xe tải pickup cabin kép", thuộc nhóm "xe tải thông dụng". Các mẫu xe này đều có khối lượng toàn bộ của xe trên 2 tấn.

VietNamNet mở diễn đàn "Có nên cấm xe bán tải vào nội đô như xe tải?" để ghi nhận đa chiều ý kiến bạn đọc và các chuyên gia về vấn đề này.

Bài viết xin gửi về email: otoxemay@vietnamnet.vn. Nội dung phù hợp sẽ được đăng tải. Xin cảm ơn!

Thành Lê

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/xe-ban-tai-sua-quy-chuan-thong-tu-hay-dieu-chinh-quyet-dinh-cua-dia-phuong-2502192.html