Xe điện lên ngôi trong khủng hoảng năng lượng

3 giờ trướcBài gốc

Xe điện có thể trở thành xu hướng tất yếu.

Thay đổi hành vi tiêu dùng

Xung đột tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran, đang gây cú sốc lớn cho thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu Brent (giá tham chiếu của dầu thô) đã vượt 100 USD/thùng, mức cao nhất kể từ năm 2022, khi hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn. Tác động nhanh chóng lan rộng sang nền kinh tế: theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nguồn cung dầu toàn cầu đã sụt giảm hơn 12 triệu thùng và mức thiếu hụt trong tháng 4 có thể tăng gấp đôi so với tháng trước. Các nhiên liệu thiết yếu như diesel và nhiên liệu hàng không cũng bị ảnh hưởng, đe dọa trực tiếp chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Fatih Birol – Giám đốc điều hành IEA cảnh báo rằng tác động của khủng hoảng sẽ nhanh chóng phản ánh vào kinh tế vĩ mô: “Nó sẽ thể hiện qua lạm phát và sẽ làm giảm tăng trưởng kinh tế ở nhiều quốc gia”. Đồng thời, ông nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng của tình hình hiện tại khi nhận định đây có thể là “sự gián đoạn lớn nhất trong lịch sử”.

Trước áp lực gia tăng, nhiều chính phủ đã triển khai các biện pháp khẩn cấp như khuyến khích làm việc từ xa, hạn chế di chuyển và rút ngắn tuần làm việc để giảm tiêu thụ năng lượng, chuyển sang mô hình quản lý nhu cầu. Tuy nhiên, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), các giải pháp này chỉ mang tính ngắn hạn và không đủ bù đắp thiếu hụt nguồn cung, cho thấy sự phụ thuộc sâu sắc vào nhiên liệu hóa thạch. Trong bối cảnh đó, hành vi tiêu dùng đang thay đổi nhanh chóng: tại châu Âu, giá xăng tăng khoảng 12%, lên trung bình 1,84 euro/lít, kéo theo nhu cầu xe điện tăng mạnh.

Tại nhiều quốc gia châu Âu, số lượt người tìm kiếm và quan tâm đến xe điện trên các nền tảng trực tuyến đã tăng mạnh từ 40% đến hơn 50%, trong khi tỷ lệ mua xe chạy xăng và diesel có xu hướng giảm. Đáng chú ý, thị trường xe điện đã qua sử dụng tăng nhanh hơn cả xe mới do giá rẻ hơn tới 40%, giúp người tiêu dùng dễ tiếp cận hơn trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng cao. Theo ông Christian Gisy – Giám đốc điều hành nền tảng thương mại điện tử ô tô OLX, “sự bất ổn đã đẩy nhanh một xu hướng vốn đã tồn tại”.

Từ xu hướng đến giải pháp

Trong bối cảnh giá dầu biến động và nguồn cung thiếu ổn định, nhiều quốc gia đang xem xe điện như giải pháp thực tế để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Khác với năng lượng tái tạo cần thời gian triển khai, xe điện có thể sử dụng ngay và giúp giảm trực tiếp nhu cầu sử dụng xăng, diesel. Xu hướng này đã được chuẩn bị từ trước, khi doanh số xe điện toàn cầu năm 2025 vượt 20 triệu xe và dự báo có thể vượt 25 triệu xe trong năm 2026.

Về hạ tầng, sạc xoay chiều (AC) vẫn là giải pháp chủ đạo nhờ chi phí thấp hơn 5-10 lần so với sạc nhanh DC. Tại Mỹ, 78% điểm sạc công cộng là AC, còn ở các thị trường mới nổi, tỷ lệ này chiếm khoảng 85-95%.

Sự chuyển dịch diễn ra rõ nét nhất tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi chịu tác động mạnh từ cú sốc dầu do phụ thuộc lớn vào nguồn cung qua eo biển Hormuz. Tại Australia, lượng vay mua xe điện trong tháng 3 tăng 100%, trong khi nhu cầu vay từ phía doanh nghiệp tăng 88%. Ông Shane Ditcham – Đại diện Ngân hàng Quốc gia Australia (NAB) cho biết các doanh nghiệp đang xem xe điện là cách kiểm soát chi phí và giảm rủi ro trước biến động giá nhiên liệu.

Tại Nhật Bản, chính phủ đã nâng trợ cấp xe điện lên tới 1,3 triệu yen mỗi xe từ đầu năm 2026, đồng thời các doanh nghiệp như Tesla mở rộng đầu tư vào hạ tầng sạc. Việc kết hợp trợ giá và mở rộng hạ tầng cho thấy các quốc gia đang tập trung giải quyết những rào cản thực tế trong quá trình sử dụng.

Một số thị trường khác cũng ghi nhận sự thay đổi nhanh chóng chỉ trong thời gian ngắn. Tại New Zealand, hơn 1.000 xe điện được đăng ký chỉ trong một tuần, gần gấp đôi tuần trước đó. Tại Hàn Quốc, lượng đăng ký xe điện trong tháng 3 tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.

Ở châu Âu, giải pháp nổi bật là thúc đẩy thị trường xe điện đã qua sử dụng nhằm giúp người dân chuyển đổi nhanh hơn với chi phí thấp. Giá xăng tăng khoảng 12%, lên trung bình 1,84 euro/lít, kéo theo làn sóng tìm kiếm xe điện tại nhiều quốc gia. Xe điện cũ có giá thấp hơn tới 40% so với xe mới, trở thành lựa chọn dễ tiếp cận trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng cao.

Không chỉ các nền kinh tế phát triển, nhiều quốc gia đang phát triển cũng triển khai các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế. Tại Pakistan, sau khi giá xăng tăng hơn 20%, thị trường xe 2 bánh điện tăng mạnh và có thể đạt 10-15% thị phần trong năm 2026. Tại Ethiopia, chính phủ tiếp tục thúc đẩy sử dụng xe điện sau khi đã cấm nhập khẩu xe chạy nhiên liệu hóa thạch từ năm 2024. Nigeria cũng bắt đầu triển khai xe buýt điện cho khu vực công.

Tại Mỹ, thị trường cũng ghi nhận dấu hiệu chuyển dịch khi giá xăng tăng khoảng 30%, trong khi chi phí điện tương đối ổn định. Tỷ lệ người tìm hiểu xe điện tăng từ 21% lên 24% chỉ trong một tháng. Dù xe điện mới vẫn có giá cao hơn xe xăng, thị trường xe điện cũ đang trở nên cạnh tranh hơn, với doanh số tăng 29% so với cùng kỳ năm trước.

Cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay đang bộc lộ rõ giới hạn của nền kinh tế phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Trong bối cảnh đó, xe điện nổi lên như giải pháp thực tế, với quá trình chuyển đổi được dự báo sẽ diễn ra nhanh hơn và ngày càng tất yếu.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/xe-dien-len-ngoi-trong-khung-hoang-nang-luong.html