Hãng xe điện BYD của Trung Quốc đã vượt qua Tesla để trở thành nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới về doanh thu vào năm 2024.(Nguồn: CNBC)
Tỷ phú Elon Musk, Giám đốc điều hành hãng xe điện Tesla là một trong những người từng đánh giá thấp tiềm năng của các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc.
Năm 2011, khi trả lời phỏng vấn với Bloomberg về hãng xe điện BYD của Trung Quốc, ông Elon Musk nói: "Tôi không nghĩ nó đặc biệt hấp dẫn, công nghệ của họ không mạnh lắm".
Tuy nhiên, BYD đã phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Công ty này đã đi đầu trong nỗ lực thúc đẩy ngành công nghiệp xe điện của Trung Quốc, nhanh chóng mở rộng thị trường nội địa và vượt qua Tesla để trở thành nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới về doanh thu vào năm 2024.
Các công ty khởi nghiệp Trung Quốc như Nio và Li Auto, cùng với các nhà sản xuất ô tô lâu đời hơn như Geely và SAIC Motor, cũng là những nhà sản xuất hàng đầu trong lĩnh vực này. Trong khi đó, gã khổng lồ pin CATL là nhân tố chủ chốt trong việc cung cấp năng lượng cho những chiếc xe này.
Củng cố vị thế thống trị
Ông Henner Lehne tại S&P Global Mobility nhận thấy, ngành công nghiệp xe điện của Trung Quốc đã trở thành một động lực quan trọng trong việc định hình lại thị trường ô tô toàn cầu.
Ông nói: "Chỉ vài năm trước, các nhà sản xuất ô tô nội địa Trung Quốc không được coi là đối thủ cạnh tranh thực sự của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Nhưng điều đó đã thay đổi nhanh chóng chỉ sau vài năm. Chỉ riêng BYD đã tăng trưởng khoảng 1 triệu xe mỗi năm trong ba năm liên tiếp. Và sự cạnh tranh không chỉ dừng lại ở nền kinh tế lớn thứ hai thế giới".
Năm 2023, Trung Quốc đã vượt qua Nhật Bản để trở thành nước xuất khẩu xe lớn nhất thế giới. Doanh số bán ô tô nội địa của nước này sau đó đã tăng vọt lên mức kỷ lục 31,4 triệu chiếc vào năm ngoái, trong đó xe điện chiếm khoảng 41%.
Ngành ô tô Trung Quốc tăng trưởng nhờ trợ cấp, ưu đãi thuế và khoản đầu tư phát triển xe điện khoảng 230 tỷ USD giai đoạn 2009-2023. Các lợi thế chính của Bắc Kinh là chi phí lao động thấp, đồng Nhân dân tệ yếu, công nghệ tiên tiến và chuỗi cung ứng pin mạnh.
Sự trỗi dậy này khiến Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) áp thuế với xe điện Trung Quốc nhằm bảo vệ các thương hiệu trong nước.
Ông Michael Dunne, CEO Dunne Insights và chuyên gia về thị trường ô tô Trung Quốc, nhận định nền kinh tế lớn thứ hai thế giới sẽ củng cố vị thế thống trị trong sản xuất ô tô, tương tự cách họ đã làm với pin mặt trời, đóng tàu, máy bay không người lái và thép.
Theo dự báo của ông, đến năm 2030 Trung Quốc sẽ sản xuất 36 triệu xe mỗi năm, chiếm 40% sản lượng toàn cầu và xuất khẩu khoảng 9 triệu xe, so với 1 triệu xe năm 2020.
“Các quốc gia có ngành sản xuất nhỏ như Thái Lan, Nam Phi và Tây Ban Nha đang chịu áp lực từ xe nhập khẩu Trung Quốc”, ông Dunne nói.
Xe điện tại một trạm sạc trên đường phố ở Phụ Dương, Trung Quốc. (Nguồn: Getty Images)
Ngành công nghiệp xe điện đang "chuyển mình"
Tại Anh, doanh số bán xe điện của Trung Quốc đã tăng vọt. Các thương hiệu ô tô của đất nước tỷ dân chiếm khoảng 10% tổng doanh số bán xe mới trong tháng 6/2025, tăng đáng kể so với những năm trước.
Các thương hiệu xe điện Trung Quốc cũng nhanh chóng thâm nhập vào thị trường xe điện Na Uy. Kể từ khi chiếc xe MG đầu tiên được giao đến quốc gia Bắc Âu này vào tháng 1/2020, các thương hiệu xe điện của Bắc Kinh đã chiếm lĩnh tổng thị phần khoảng 10%.
Nhà phân tích Rella Suskin tại Morningstar cho biết, sức cạnh tranh ngày càng tăng của xe điện Trung Quốc ở nhiều nơi trên thế giới chỉ mới bắt đầu.
Bà Rella Suskin nhấn mạnh: “Tình hình ở Trung Quốc đã quá bão hòa và các nhà sản xuất phải tìm kiếm điểm dừng chân mới".
Theo hướng đó, kể từ năm 2024, các hãng sản xuất xe điện Trung Quốc đã chi nhiều tiền hơn cho các nhà máy ở nước ngoài so với trong nước.
Đối thủ cạnh tranh khốc liệt
Báo cáo từ Jato Dynamics cho biết, trong tháng 6/2025, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã tăng gấp đôi thị phần tại châu Âu so với tháng 5/2025, với doanh số tăng 111%.
Trong khi đó, tại Đan Mạch, ông Jorn Gronkjaer, Chủ tịch Hiệp hội Xe điện Đan Mạch đang ghi nhận thái độ ngày càng tích cực đối với các thương hiệu xe điện Trung Quốc.
Theo trang web mua bán xe trực tuyến Bilbasen của Đan Mạch, thị phần xe hơi Bắc Kinh tại Copenhagen đạt 5,5% vào tháng 6/2025, tăng từ mức 4,4% vào cuối năm 2024.
Ông Jorn Gronkjaer thông tin: "Người Đan Mạch có truyền thống ủng hộ mạnh mẽ các hãng xe châu Âu như Volvo và Volkswagen, nhưng sự sẵn có của các dòng xe điện giá rẻ, đặc biệt là từ các thương hiệu như BYD, Xpeng và MG, đóng vai trò quan trọng trong việc giúp mọi gia đình ở Đan Mạch đều có thể tiếp cận xe điện".
Ông Sigrid de Vries, Tổng Giám đốc Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA), một nhóm vận động hành lang cho ngành ô tô mô tả, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới là "đối thủ cạnh tranh khốc liệt" trên thị trường toàn cầu.
Ông khẳng định "Tôi nghĩ ngành công nghiệp ô tô châu Âu có truyền thống là những đối thủ cạnh tranh mạnh mẽ. Vì vậy, tôi chắc chắn không muốn bỏ cuộc trước các đối thủ châu Âu, hay Nhật Bản, Hàn Quốc hay Mỹ".
ACEA đại diện cho 16 nhà sản xuất ô tô lớn có trụ sở tại châu Âu, bao gồm cả Volkswagen, BMW, Stellantis, Renault và Volvo. Tổ chức này thường xuyên kêu gọi EU hành động để đảm bảo khả năng cạnh tranh của khối trên con đường điện khí hóa hoàn toàn.
Ông Sigrid de Vries thông tin, để giúp các nhà sản xuất ô tô châu Âu cạnh tranh với gã khổng lồ xe điện Trung Quốc, việc cân bằng "sân chơi" chính sách sẽ tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa.
Dù khó có thể tạo ảnh hưởng lớn đến Trung Quốc hay Mỹ nhưng khu vực này hoàn toàn có thể điều chỉnh khuôn khổ pháp lý để “tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi nhất có thể ngay tại châu Âu.
(theo CNBC)
Việt An