Từ năm 2023, Ukraine bắt đầu tiếp nhận hàng trăm xe chiến đấu bộ binh M2 Bradley trong các gói viện trợ của Mỹ.
Khác với xe tăng chiến đấu chủ lực vốn được thiết kế để đột phá bằng hỏa lực mạnh, M2 Bradley thuộc nhóm phương tiện bọc thép chở bộ binh, đóng vai trò cầu nối giữa bộ binh và lực lượng thiết giáp.
Trong thực tế chiến trường Ukraine, phương tiện này nhanh chóng chứng minh giá trị vượt ngoài khái niệm “xe chở quân”.
M2 Bradley được phát triển từ thập niên 1970 và liên tục nâng cấp qua nhiều thế hệ. Phiên bản Ukraine sử dụng chủ yếu là M2A2 ODS.
Xe có khối lượng khoảng 27.000 kg, dài gần 6,5 m, rộng hơn 3 m và cao khoảng 3 m. Kíp xe gồm 3 người, gồm trưởng xe, pháo thủ và lái xe, phía sau có khoang chở 6 binh sĩ bộ binh cơ giới.
Hỏa lực chính của M2 Bradley là pháo tự động M242 Bushmaster cỡ 25 mm, đặt trên tháp pháo xoay 360 độ.
Khẩu pháo này sử dụng nhiều loại đạn khác nhau, trong đó có đạn xuyên giáp và đạn nổ mạnh, tốc độ bắn tối đa khoảng 200 viên/phút, tầm bắn hiệu quả gần 2.000 m.
Đây là loại vũ khí đủ mạnh để tiêu diệt phương tiện bọc giáp hạng nhẹ, công sự dã chiến và bộ binh đối phương.
Trên tháp pháo còn có bệ phóng tên lửa chống tăng dẫn đường bằng dây TOW-2. Loại tên lửa này có tầm bắn hơn 3.700 m, đầu đạn xuyên giáp mạnh, đủ sức tiêu diệt xe tăng hiện đại khi đánh trúng các khu vực yếu.
Nhờ đó, M2 Bradley không chỉ hỗ trợ bộ binh mà còn có khả năng tham gia tiêu diệt mục tiêu bọc giáp hạng nặng ở cự ly xa.
Về bảo vệ, M2 Bradley được gia cường bằng giáp composite nhiều lớp kết hợp các khối giáp phản ứng nổ.
Cấu hình này cho phép xe chống chịu mảnh pháo, đạn súng máy hạng nặng và một phần tác động của mìn chống tăng. Trong điều kiện chiến trường Ukraine, nơi mìn và máy bay không người lái là mối đe dọa thường trực, khả năng bảo vệ kíp lái trở thành ưu thế then chốt.
Nhiều trường hợp M2 Bradley trúng mìn hoặc hỏa lực chống tăng nhưng binh sĩ bên trong vẫn sống sót đã được ghi nhận.
Hệ thống quan sát và điều khiển hỏa lực của M2 Bradley cũng là một điểm mạnh. Xe được trang bị kính ngắm ngày đêm, cảm biến ảnh nhiệt và máy đo xa laser, cho phép tác chiến trong điều kiện tầm nhìn hạn chế. Trưởng xe có thể quan sát toàn cảnh trong khi pháo thủ tập trung điều khiển vũ khí, giúp phản ứng nhanh trước các mối đe dọa từ nhiều hướng.
Trong biên chế Ukraine, M2 Bradley thường hoạt động cùng bộ binh cơ giới và xe tăng, tạo thành một cụm tác chiến hỗn hợp. Phương tiện này đảm nhiệm việc chở bộ binh tiếp cận tuyến đầu, yểm trợ hỏa lực trực tiếp, đồng thời bảo vệ binh sĩ trước mảnh pháo và hỏa lực bắn thẳng. Khi bộ binh xuống xe, Bradley tiếp tục đóng vai trò “lá chắn di động”, che chắn và hỗ trợ tiến công.
Chiến trường Ukraine cho thấy chiến tranh cơ giới đang thay đổi sâu sắc. Xe tăng không còn hoạt động đơn lẻ mà phải gắn với mạng lưới trinh sát và bảo vệ.
Trong môi trường đó, một phương tiện như M2 Bradley phát huy giá trị nhờ sự cân bằng giữa hỏa lực, cơ động và khả năng sống sót. Nó không cạnh tranh trực tiếp với xe tăng, nhưng bổ sung những gì xe tăng thiếu, đặc biệt trong tác chiến đô thị và địa hình phức tạp.
So với các dòng xe chiến đấu bộ binh kiểu Liên Xô như BMP-1 hay BMP-2, M2 Bradley có khoang chở quân rộng rãi và an toàn hơn, giáp dày hơn và hệ thống điện tử hiện đại hơn. Điều này tác động trực tiếp tới tâm lý binh sĩ.
Khi tin rằng phương tiện có thể bảo vệ mình, bộ binh sẵn sàng bám trụ và cơ động linh hoạt hơn, từ đó nâng cao hiệu quả chiến đấu toàn đơn vị.
Ở cấp độ chiến lược, việc Ukraine sở hữu số lượng lớn M2 Bradley giúp tái cấu trúc lực lượng cơ giới theo hướng hiện đại.
Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào xe tăng, các lữ đoàn có thêm một nền tảng trung gian, đủ mạnh để tác chiến độc lập trong nhiều tình huống. M2 Bradley trở thành trụ cột của các đơn vị cơ giới mới, nơi bộ binh, thiết giáp và máy bay không người lái phối hợp chặt chẽ.
M2 Bradley không phải “vũ khí thần kỳ”. Trong không gian mở và ở cự ly xa, xe tăng chiến đấu chủ lực vẫn giữ ưu thế áp đảo. Nhưng trong thực tế chiến tranh hiện đại, nơi giao tranh diễn ra trong làng mạc, rừng cây và đô thị, nơi mìn và máy bay không người lái hiện diện khắp nơi, một phương tiện “đa năng” như Bradley lại tỏ ra phù hợp hơn.
Đó là lý do vì sao trên chiến trường Ukraine, xe chiến đấu bộ binh M2 Bradley do Mỹ sản xuất này đang trở thành biểu tượng của một cách đánh mới.
Việt Hùng