Từ tháng 2/2026, NATO tổ chức diễn tập “Steadfast Dart 26” - một trong những hoạt động huấn luyện lớn nhất trong năm của liên minh.
Diễn tập có sự tham gia của các lực lượng hải quân, không quân và quân đội trên bộ từ 11 quốc gia thành viên, trong đó có Thổ Nhĩ Kỳ, Tây Ban Nha, Đức, Ba Lan và Hà Lan.
Giai đoạn chính của diễn tập diễn ra ở vùng biển Baltic thuộc nước Đức, với nhiều tình huống ứng phó tác chiến đa chiều được triển khai trên không, trên biển và trên đất liền.
Địa điểm trung tâm của hoạt động là vùng biển Baltic gần bờ biển phía bắc nước Đức, nơi các đoàn tàu chiến và lực lượng liên quan tập trung để thực hiện các kịch bản đổ bộ, kiểm soát bờ biển và phối hợp hiệp đồng tác chiến.
Trong số các lực lượng tham gia, lực lượng hải quân của Thổ Nhĩ Kỳ đóng vai trò nổi bật với tàu đổ bộ tấn công đa năng TCG Anadolu cùng với các phương tiện đổ bộ cơ động và hiện đại.
Điểm nhấn trong phần đổ bộ của Thổ Nhĩ Kỳ là sự góp mặt của xe tấn công đổ bộ bọc thép Zaha – viết đầy đủ là “Marine Assault Vehicle Zaha”, một loại xe chiến đấu đổ bộ lội nước bọc thép được sản xuất bởi công ty FNSS Defence Systems của Thổ Nhĩ Kỳ.
Xe Zaha có khối lượng khoảng 30 tấn, được thiết kế để hoạt động đồng thời trên biển và trên đất liền. Với hệ thống động lực diesel và hai vòi đẩy nước phía sau, xe có thể di chuyển trên mặt nước với tốc độ khoảng 13 km/h (tương đương 7 hải lý/h) và khi lên bờ có thể đạt tốc độ tối đa khoảng 70 km/h trên đường bộ.
Zaha có thể chở tới 21 lính thủy quân lục chiến cùng với kíp lái gồm lái xe và chỉ huy, cung cấp khả năng bảo vệ bọc thép trước hỏa lực nhẹ và mảnh vỡ đạn pháo.
Vũ khí chính của nó là trạm vũ khí điều khiển từ xa CAKA, có thể được trang bị súng máy cỡ 12,7 mm hoặc súng phóng lựu tự động 40 mm, hỗ trợ tấn công và chở quân hiệu quả trong môi trường tác chiến.
Trong diễn tập, lực lượng đổ bộ dự kiến được triển khai từ tàu TCG Anadolu, từ đó các xe Zaha tiến về bờ biển theo kịch bản và thiết lập vị trí kiểm soát ban đầu.
Tình huống được thiết kế mô phỏng các điều kiện chiến đấu thực tế, với sự hỗ trợ của các đơn vị đặc nhiệm, máy bay trực thăng và các phương tiện không người lái, nhằm kiểm chứng tốc độ phản ứng, khả năng phối hợp hiệp đồng và tính tương thích giữa các lực lượng đồng minh.
Chỉ huy lực lượng hải quân Thổ Nhĩ Kỳ nhấn mạnh việc sử dụng xe Zaha và các phương tiện vũ khí hiện đại như trạm không người lái Bayraktar TB3 trong các kịch bản đổ bộ tạo ra bước phát triển mới trong cách tiếp cận chiến thuật, đồng thời cho thấy khả năng hội nhập trong cơ chế tác chiến đa quốc gia của NATO.
Đây cũng là lần đầu tiên các phương tiện không người lái được đưa vào kịch bản hỗ trợ đổ bộ trong một diễn tập lớn của liên minh, góp phần làm phong phú thêm năng lực tác chiến chung.
Về mặt chiến lược, sự hiện diện của những phương tiện như Zaha nhấn mạnh vai trò ngày càng tăng của cơ giới hóa liên hợp trong hoạt động đổ bộ đòi hỏi khả năng bảo vệ cao, cơ động nhanh và khả năng tương tác với các lực lượng hải quân và không quân.
Các diễn tập như “Steadfast Dart 26” không chỉ kiểm nghiệm khả năng kỹ thuật của từng phương tiện mà còn đặt trọng tâm vào năng lực phối hợp tác chiến, phản ứng kịp thời trước các tình huống phức tạp trong môi trường tác chiến đa vùng và nhiều miền.
Kết quả của phần huấn luyện này sẽ là cơ sở để các nước tham gia đánh giá lại phương thức triển khai lực lượng đổ bộ, nâng cao tính sẵn sàng chiến đấu của lực lượng NATO, đồng thời làm nổi bật vai trò của các phương tiện chiến đấu đổ bộ hiện đại trong chiến lược tác chiến chung.
Việt Hùng