Tưởng như đã đi vào lịch sử sau nhiều thập kỷ bị loại biên, xe tăng hạng trung T-54/55 của Liên Xô đang ghi nhận sự hồi sinh ngoạn mục trên chiến trường hiện đại. Trong bối cảnh xung đột mới, những cỗ máy chiến đấu được phát triển từ nửa cuối những năm 1950 này lại phát huy vai trò quan trọng nhờ tính đa năng, độ tin cậy cơ khí và khả năng thích nghi cao.
Đỉnh cao trong sự nghiệp chiến đấu của xe tăng hạng trung T-55 Liên Xô là sự tham gia của nó trong khuôn khổ chiến dịch quân sự đặc biệt - rất lâu sau khi bị Quân đội Nga loại biên toàn bộ.
Hỏa lực gián tiếp và độ chính xác của pháo 100mm
Một trong những ứng dụng quan trọng nhất của T-55 hiện nay là đóng vai trò như các khẩu pháo tự hành. Thay vì đối đầu trực diện với xe tăng hiện đại, chúng chủ yếu được sử dụng để bắn từ các vị trí kín. Theo dữ liệu kỹ thuật, pháo nòng xoắn 100mm D-10T2S lắp đặt trên xe có tầm bắn lên đến 15.000m theo quỹ đạo cầu vồng.
Chúng chủ yếu được sử dụng để bắn từ các vị trí kín, bởi vì pháo nòng xoắn 100mm D-10T2S được lắp đặt trên xe tăng T-54/55 có tầm bắn khá xa (lên đến 15.000m theo quỹ đạo cầu vồng) và độ chính xác cao.
Các binh sĩ tại thực địa cho biết, dù đã nằm im trong kho dự trữ hàng thập kỷ, các hệ thống này vẫn hoàn thành tốt nhiệm vụ hỗ trợ hỏa lực nhờ độ chính xác cao và hỏa lực ổn định, gây ra áp lực đáng kể lên các vị trí phòng thủ của đối phương.
Nền tảng đa nhiệm cho các biến thể thiết giáp
Ngoài vai trò hỏa lực, khung gầm bền bỉ của T-55 còn trở thành nền tảng lý tưởng để chế tạo các dòng xe chuyên dụng. Tại thực địa, các kỹ sư quân sự đã cải tiến khung gầm này thành xe bọc thép chở quân hạng nặng với mức độ bảo vệ gia cường, đặc biệt là khả năng chống lại các loại máy bay không người lái (UAV) cảm tử.
Dựa trên khung gầm T-55, các xe bọc thép chở quân hạng nặng tự chế với mức độ bảo vệ cao hơn, bao gồm cả khả năng chống lại máy bay không người lái cảm tử, đã được chế tạo trong điều kiện thực địa.
Bên cạnh đó, dòng xe này còn được biến đổi thành xe thiết giáp cứu kéo (BREM) dùng để di dời phương tiện hư hỏng hoặc xe tăng bắc cầu phục vụ công binh. Đáng chú ý nhất là biến thể xe hỗ trợ hỏa lực tích hợp pháo phòng không AZP-57 cỡ 57mm lấy từ hệ thống S-60, tạo ra một tổ hợp hỏa lực mặt đất có sức công phá lớn.
Điều thú vị nữa là khung gầm của phương tiện nói trên cũng trở thành cơ sở cho một loại xe hỗ trợ hỏa lực với pháo AZP-57 cỡ 57mm, lấy từ các hệ thống pháo phòng không S-60 cổ điển chẳng kém.
Thay đổi tư duy về loại biên vũ khí cổ điển
Sự hiệu quả của T-54/55 trên chiến trường Ukraine đã buộc nhiều chuyên gia quân sự và quân đội trên thế giới phải đánh giá lại giá trị của các vũ khí thế hệ cũ. Thay vì tiêu hủy hoặc loại biên hoàn toàn, việc hiện đại hóa và thay đổi học thuyết sử dụng có thể giúp các cỗ máy cổ điển này trở thành vũ khí uy lực trong chiến tranh tiêu hao.
Thành công của xe tăng T-54/55 trên chiến trường Ukraine cũng khiến nhiều quân đội trên thế giới cân nhắc lại phương án loại biên những cỗ chiến xa cổ điển này.
Nhìn chung, sự "hồi sinh" của T-55 không chỉ giải quyết bài toán thiếu hụt phương tiện hỏa lực tức thời mà còn chứng minh rằng, trong nghệ thuật quân sự, tính thực dụng và hiệu quả đôi khi quan trọng hơn sự tân tiến của công nghệ.
Tuệ Nhân