Ảnh minh họa.
Thêm nhiều áp lực cho thí sinh
Mùa tuyển sinh đại học năm 2026, nhiều trường đại học thay đổi cách thức tuyển sinh. Thay vì triển khai dàn trải 5–6 phương thức như các năm trước, không ít cơ sở đào tạo đã chuyển sang hình thức xét tuyển tổng hợp, tích hợp nhiều tiêu chí trong cùng một phương thức.
Xu hướng được nhận định là phù hợp với định hướng quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Bộ yêu cầu các cơ sở đào tạo sớm hoàn thiện đề án tuyển sinh năm 2026, đồng thời giảm số lượng phương thức xét tuyển theo hướng ổn định, bảo đảm yêu cầu quản lý, tính công bằng và độ tin cậy đối với người học.
Nguyễn Châu Anh, học sinh lớp 12, Trường THPT Hoài Đức A, Hà Nội cho rằng, việc xét tuyển kết hợp giúp thí sinh bớt áp lực vì không phải đặt tất cả hy vọng vào một kỳ thi duy nhất.
"Nếu chẳng may kỳ thi Tốt nghiệp THPT mà làm bài thi không tốt, em vẫn còn những tiêu chí khác để được xét tuyển. Tuy nhiên, trong quá trình chuẩn bị, em lại chịu áp lực lớn hơn do phải cố gắng cùng lúc ở nhiều mặt. Xét tuyển kết hợp đòi hỏi học sinh vừa giữ điểm học bạ ổn định, vừa tập trung ôn thi tốt nghiệp. Nhiều lúc em luôn trong trạng thái "chạy đua", lo sợ chỉ cần thiếu sót một tiêu chí nào đó là sẽ mất cơ hội vào ngành học mà mình mong muốn", Châu Anh bày tỏ.
Trong thời gian ôn tập, Trần Minh Đức, học sinh lớp 12, trường THPT Gia Lộc, Hải Phòng chia sẻ: "Nếu có thêm chứng chỉ tiếng Anh như IELTS, em sẽ có thêm cơ hội xét tuyển vào những trường mà mình mong muốn, nên em cũng cố gắng đăng ký học và tham gia các kỳ thi. Tuy nhiên, việc vừa học trên trường, vừa ôn thi tốt nghiệp THPT, lại phải dành thời gian học thêm tiếng Anh khiến em nhiều lúc cảm thấy áp lực".
Xét tuyển tổng hợp trở thành xu hướng chủ đạo. Ảnh minh họa
Kết hợp nhiều tiêu chí, khó hài hòa
Liên quan đến vấn đề này, TS Lê Đình Nam, Phó ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết: "Hiện nay trong dự thảo của Bộ Giáo dục và Đào tạo có định hướng hạn chế số lượng phương thức xét tuyển vào các chương trình đào tạo. Với xu hướng này, các trường sẽ tập trung vào những phương thức có khả năng tiếp cận phần lớn thí sinh, như điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc điểm từ các kỳ thi chung mà nhiều thí sinh tham gia và có thể sử dụng để xét tuyển vào nhiều trường đại học, chẳng hạn kỳ thi đánh giá tư duy hay một số kỳ thi khác".
Đánh giá về xu hướng xét tuyển kết hợp, TS Nam cho rằng: "Việc kết hợp nhiều tiêu chí vẫn còn những thách thức nhất định, do không phải thí sinh nào cũng có điều kiện đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu".
Bên cạnh đó, yêu cầu xây dựng các ngưỡng điểm tương đương giữa các phương thức cũng khiến các trường gặp khó trong việc sử dụng dữ liệu tuyển sinh nhiều năm. Vì vậy, mỗi trường cần cân nhắc kỹ lưỡng để lựa chọn phương thức phù hợp, hài hòa giữa mục tiêu tuyển sinh và khả năng đáp ứng của thí sinh, TS Nam nhấn mạnh.
Theo TS Đình Nam, tùy theo mục tiêu và đặc thù của từng chương trình đào tạo, một số tiêu chí chuyên biệt vẫn được áp dụng. Ví dụ, với những chương trình ưu tiên thí sinh có năng lực ngoại ngữ vượt trội, các chứng chỉ quốc tế có thể trở thành lợi thế trong quá trình xét tuyển.
Cuối cùng, TS Lê Đình Nam khuyến nghị học sinh lớp 12 cần chủ động hơn ngay từ đầu học kỳ II trong việc xác định mục tiêu ngành nghề, tìm hiểu phương thức xét tuyển và theo dõi sát các mốc thời gian tuyển sinh của các trường. Trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, thí sinh nên kết hợp hài hòa giữa nghỉ ngơi và ôn tập, tránh "xả hơi" quá đà, đồng thời giữ tinh thần thoải mái để sẵn sàng bước vào giai đoạn cao điểm của mùa tuyển sinh 2026.
Theo ThS Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông Trường ĐH Công Thương TPHCM, việc tinh gọn phương thức xét tuyển không chỉ giúp giảm tình trạng trúng tuyển ảo mà còn phản ánh toàn diện hơn năng lực và quá trình học tập của người học, thay vì phụ thuộc vào một kỳ thi duy nhất.
"Tuy nhiên, thí sinh vẫn cần nghiên cứu kỹ đề án tuyển sinh của từng trường, bởi cách quy đổi điểm và trọng số các tiêu chí trong xét tuyển tổng hợp có thể khác nhau đáng kể", ThS Thái Sơn nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia, việc mở rộng và đa dạng hóa tiêu chí xét tuyển là xu hướng phù hợp trong bối cảnh cách học, cách đánh giá năng lực học sinh phổ thông đang thay đổi. Các phương thức tuyển sinh hiện nay được thiết kế theo hướng đánh giá toàn diện hơn, không chỉ dựa vào kết quả học tập mà còn chú trọng năng lực tư duy và mức độ phù hợp của thí sinh với đặc thù từng chương trình đào tạo.
Việc kết hợp nhiều tiêu chí cũng giúp thí sinh có thêm cơ hội trúng tuyển nếu kết quả một số kỳ thi chưa đạt như kỳ vọng, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một kênh đánh giá duy nhất.
Hà Phương