Trong số các bị cáo hầu tòa, 8 bị cáo bị xét xử về tội “Buôn lậu” gồm: Trần Thị Hoàn (SN 1985, kinh doanh vàng bạc), Trần Thành Hiếu (SN 1987, nhân viên Công ty Hoàn Huế), Lương Thị Bích Hà (SN 1994, nhân viên Công ty Hoàn Huế), Liềng Thị Thực (SN 2001, nhân viên Công ty Hoàn Huế), Nông Thị Thùy Linh (SN 1985, nhân viên Công ty Hoàn Huế), Phạm Tuấn Hải (SN 1970, cựu Giám đốc Công ty Kinh doanh Thương mại và Dịch vụ Thăng Long), Nguyễn Thị Phương Nga (SN 1977, quê Lào Cai) và Vàng Thị Phượng (SN 2000, quê Lào Cai).
Ba bị cáo thuộc Công ty Vàng Việt Nam bị xét xử về tội “Vi phạm về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” gồm: Trần Như My (SN 1977, cựu Chủ tịch Hội đồng quản trị), Phùng Thị Thuyết (SN 1981, cựu Phó Tổng Giám đốc) và Nguyễn Thị Hợp (SN 1979, cựu Kế toán trưởng).
Các bị cáo tại phiên tòa sáng 4/2.
Theo cáo trạng, từ tháng 9 đến 12/2024, Trần Thị Hoàn đã thỏa thuận với đối tượng có tên “Bà Béo” (chưa xác định rõ) và Phạm Tuấn Hải tổ chức hai đường dây buôn lậu tổng số hơn 546kg vàng, trị giá hơn 1.208 tỷ đồng từ Trung Quốc qua cửa khẩu quốc tế Lào Cai về Việt Nam tiêu thụ.
Trong đó, Hoàn mua của Bà Béo hơn 97kg vàng, trị giá hơn 208 tỷ đồng và mua của Phạm Tuấn Hải 449kg vàng, trị giá hơn 999 tỷ đồng.
Để thực hiện việc mua bán vàng lậu, Bà Béo thuê Phượng và Hải thuê Nga nhận vàng tại Trung Quốc, cất giấu trong người hoặc trong giày, vận chuyển qua cửa khẩu quốc tế Lào Cai về trụ sở Công ty Hoàn Huế, giao cho các đối tượng là nhân viên của công ty này.
"Trùm" buôn lậu vàng - bị cáo Trần Thị Hoàn.
Nhóm đối tượng sau đó sẽ nhận hàng, kiểm tra trọng lượng, dùng khò tác động nhiệt lên bề mặt để xóa thông tin nguồn gốc xuất xứ nước ngoài trên thỏi vàng đồng thời cập nhật số lượng để theo dõi.
Các đối tượng ở Công ty Hoàn Huế cũng lập và sử dụng tài khoản cá nhân để làm tài khoản trung gian thanh toán tiền mua bán vàng lậu cho Trần Thị Hoàn đồng thời mang vàng về Hà Nội giao cho khách. Quá trình điều tra, Trần Thị Hoàn thừa nhận hành vi phạm tội.
Liên quan đến hành vi buôn lậu, cơ quan tố tụng xác định, Công ty Vàng Việt Nam do Trần Như My làm Chủ tịch Hội đồng quản trị có mua từ Trần Thị Hoàn 52kg vàng. Công ty này có trụ sở cùng xưởng ở phường Hoàng Mai (Hà Nội) và một cửa hàng trên đường Trần Nhân Tông (Hà Nội) - tuyến phố tập trung nhiều cửa hàng vàng bạc.
Hội đồng xét xử.
Công ty Vàng Việt Nam sử dụng hai hệ thống phần mềm để quản lý hoạt động kinh doanh và hạch toán. Trong đó, phần mềm “Vacom” phục vụ công tác kế toán với vàng có hóa đơn, chứng từ hợp lệ nhằm lập báo cáo tài chính, báo cáo thuế.
Còn phần mềm “QLVang” được dùng quản lý toàn bộ hoạt động kinh doanh vàng thực tế hàng ngày, bao gồm cả các giao dịch có hóa đơn và không có hóa đơn.
Quá trình hoạt động, Trần Như My cùng Phó Giám đốc là Phùng Thị Thuyết trực tiếp liên hệ, thỏa thuận mua bán vàng nguyên liệu với nhiều khách hàng gồm nhiều nguồn không có hóa đơn, chứng từ. Đối với các giao dịch này, My và Thuyết chỉ đạo Kế toán trưởng Nguyễn Thị Hợp không hạch toán vào báo cáo thuế, mà theo dõi riêng trên phần mềm “QLVàng”.
Đại diện Viện kiểm sát thực hành quyền công tố tại phiên tòa.
Việc thanh toán được thực hiện bằng tiền mặt hoặc thông qua tài khoản của 30 cá nhân là người thân, người quen của My và Thuyết cho mượn rồi giao nhân viên kinh doanh hoặc thủ quỹ quản lý, cập nhật trên phần mềm.
Ngược lại, đối với các giao dịch có hóa đơn, chứng từ hợp pháp, My và Thuyết chỉ đạo bị can Hợp hạch toán vào phần mềm “Vacom”, sử dụng tài khoản của công ty để thanh toán đồng thời loại bỏ toàn bộ giao dịch không có chứng từ trên báo cáo thuế.
Như vậy, toàn bộ giao dịch mua bán vàng không có hóa đơn chứng từ bị loại bỏ, để ngoài sổ kế toán, không kê khai thuế.
Theo đó, năm 2023, Công ty vàng Việt Nam có tổng doanh thu thực tế hơn 4.243 tỷ đồng, giá vốn thực tế 4.226 tỷ, lợi nhuận gộp trước thuế hơn 16 tỷ. Tuy nhiên, các đối tượng chỉ khai báo thuê với tổng doanh thu hơn 646 tỷ cùng lợi nhuận gộp trước thuế hơn 4 tỷ đồng. Hành vi này gây thiệt hại hơn gần 2,4 tỷ đồng tiền thuế thu nhập doanh nghiệp.
Cũng trong năm 2023, số tiền thuế GTGT thực tế Công ty vàng Việt Nam phải nộp là hơn 1,6 tỷ đồng nhưng doanh nghiệp chỉ kê khai nộp hơn 461 triệu, gây thiệt hại cho hơn 1,1 tỷ.
Trong 6 tháng đầu năm 2024, Công ty vàng Việt Nam có tổng doanh thu hơn 5.726 tỷ đồng nhưng chỉ được khai báo ở mức hơn 332 tỷ đồng. Qua đây, doanh nghiệp này gây thiệt hại hơn 1,5 tỷ tiền thuế GTGT. Cơ quan điều tra cáo buộc, qua việc sử dụng 2 hệ thống kế toán, các bị can My, Thuyết và Hợp gây thiệt hại hơn 5 tỷ đồng tiền thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế GTGT.
Kết quả điều tra đến nay chưa có thông tin, tài liệu liên thể hiện dấu hiệu sai phạm và tiêu cực của lãnh đạo, cán bộ Bộ đội Biên phòng và Hải quan tỉnh Lào Cai. Cơ quan điều tra đã đề nghị Viện KSND tối cao phối hợp ủy thức cho Viện KSND tối cao Trung Quốc xác minh nhân thân, vai trò, hành vi của đối tượng "Bà Béo" và những đối tượng liên quan, nhưng đến nay chưa có kết quả.
Nguyễn Hưng