Theo BSNT. Phan Thị Bích Hằng, nguyên nhân chủ yếu của đau cơ do lạnh là do hàn tà xâm nhập, làm khí huyết ứ trệ, kinh lạc không thông. Trong trường hợp này, có thể áp dụng phương pháp xoa bóp, bấm huyệt giúp giảm đau cơ do lạnh hiệu quả.
Nội dung
1. Vì sao lạnh gây đau cơ?
2. Nguyên tắc xoa bóp bấm huyệt khi bị đau cơ do lạnh
3. Một số động tác xoa bóp cơ bản
4. Bấm huyệt giảm đau cơ do lạnh
5. Lưu ý khi xoa bóp bấm huyệt
1. Vì sao lạnh gây đau cơ?
BSNT. Phan Thị Bích Hằng cho biết, thời tiết lạnh làm các mạch máu ngoại vi co lại, lượng máu nuôi dưỡng cơ giảm, khiến cơ bắp dễ bị co cứng. Đồng thời, lạnh cũng làm giảm độ đàn hồi của gân cơ, khiến các cử động quen thuộc trở nên nặng nề và dễ gây đau.
Theo y học cổ truyền, khi thời tiết lạnh, hàn tà dễ xâm nhập vào cơ thể qua da, đặc biệt ở những người thể trạng yếu, người cao tuổi, người lao động ngoài trời hoặc ngồi điều hòa lâu. Hàn tà có tính ngưng trệ, làm khí huyết lưu thông kém, gân cơ co rút, từ đó gây đau nhức, nặng nề, vận động khó khăn. Biểu hiện thường gặp là đau âm ỉ hoặc đau tăng khi gặp lạnh, giảm khi chườm ấm; cơ bị căng cứng, mỏi, có thể kèm theo tê bì.
Xoa bóp bấm huyệt là phương pháp tác động cơ học lên da, cơ và huyệt đạo, giúp ôn kinh tán hàn, làm ấm vùng cơ bị đau; hoạt huyết thông lạc, cải thiện tuần hoàn máu; thư giãn cơ bắp, giảm co cứng và đau nhức; tăng cường vận động, phòng tái phát đau cơ khi thời tiết lạnh.
Bấm huyệt Phong trì giúp giảm đau cổ vai gáy, đau đầu do lạnh.
2. Nguyên tắc xoa bóp bấm huyệt khi bị đau cơ do lạnh
Để đạt hiệu quả và đảm bảo an toàn, việc xoa bóp bấm huyệt cần tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản:
● Thực hiện ở nơi kín gió, nhiệt độ ấm áp;
● Có thể kết hợp dầu xoa bóp hoặc dầu gió để tăng hiệu quả làm ấm;
● Lực tác động từ nhẹ đến vừa, tăng dần theo cảm giác chịu đựng của người được xoa bóp;
● Tránh xoa bóp khi đang sốt cao, viêm cấp, chấn thương mới hoặc vùng da tổn thương.
Thời điểm phù hợp nhất là buổi tối trước khi ngủ hoặc sau khi tắm nước ấm. Phương pháp này có thể tự thực hiện tại nhà hoặc kết hợp cùng các biện pháp giữ ấm, vận động hợp lý.
Bấm huyệt Kiên tỉnh có tác dụng thư giãn cơ vai, giảm đau mỏi.
3. Một số động tác xoa bóp cơ bản
● Xoa: Dùng lòng bàn tay xoa tròn nhẹ nhàng lên vùng cơ bị đau theo chiều kim đồng hồ; thực hiện từ lực nhẹ đến tăng dần trong khoảng 3–5 phút, nhằm làm ấm da, tăng tuần hoàn tại chỗ và giúp cơ bắp thư giãn.
● Day: Dùng gốc bàn tay hoặc ngón tay cái day ấn sâu hơn tại vùng đau hoặc vùng cơ căng cứng. Lực day vừa phải, tạo cảm giác tức nhẹ nhưng dễ chịu, tránh gây đau nhói; thực hiện mỗi điểm 30–60 giây.
● Miết: Dùng ngón tay cái hoặc cạnh bàn tay miết dọc theo thớ cơ hoặc dọc cột sống, vùng cổ – vai – gáy. Động tác miết đều, liên tục, giúp giãn cơ, giảm ứ trệ và hỗ trợ lưu thông khí huyết.
● Ấn: Dùng ngón tay cái ấn vuông góc vào điểm đau hoặc điểm căng cơ, giữ lực ổn định trong 5–10 giây, sau đó thả lỏng từ từ; lặp lại 3–5 lần mỗi điểm.
● Bấm: Dùng đầu ngón tay cái hoặc ngón trỏ bấm nhanh, dứt khoát vào các điểm đau rõ hoặc các điểm hay căng mỏi quanh vùng cổ, vai, lưng; mỗi điểm bấm 10–15 lần, lực vừa phải, tránh bấm quá mạnh gây bầm đau.
Bấm huyệt Hợp cốc giúp giảm đau toàn thân, thông kinh lạc.
4. Bấm huyệt giảm đau cơ do lạnh
● Huyệt Phong trì: Nằm sau gáy, ở chỗ lõm của bờ trong cơ ức đòn chũm và bờ ngoài cơ thang bám vào đáy hộp sọ, giúp giảm đau cổ vai gáy, đau đầu do lạnh.
● Huyệt Kiên tỉnh: Ở vùng vai, nằm tại vị trí hơi lõm, gần điểm giữa đường nối mỏm cùng vai và đốt sống cổ thứ 7 (C7), có tác dụng thư giãn cơ vai, giảm đau mỏi.
● Huyệt Hợp cốc: Ở kẽ ngón cái – ngón trỏ; khi khép chặt hai ngón tay, huyệt nằm ở điểm cao nhất của phần cơ nối giữa hai ngón, giúp giảm đau toàn thân, thông kinh lạc.
● Huyệt Túc tam lý: Nằm ở phía trước xương chày, dưới đầu gối khoảng 3 thốn (tương đương chiều rộng của 4 ngón tay), giúp nâng cao thể trạng, tăng khả năng chống lạnh.
Mỗi huyệt day ấn 1–2 phút, lực vừa phải, ngày 1–2 lần.
Bấm huyệt Túc tam lý giúp nâng cao thể trạng, tăng khả năng chống lạnh.
5. Lưu ý khi xoa bóp bấm huyệt
● Sau khi xoa bóp bấm huyệt, người bệnh nên thực hiện một số động tác giãn cơ nhẹ nhàng như xoay cổ, xoay vai, cúi – ngửa lưng chậm rãi để tránh co cứng trở lại.
● Người cao tuổi, người có bệnh nền nên thao tác nhẹ nhàng, tránh day ấn quá mạnh.
● Kết hợp giữ ấm cơ thể, tránh gió lùa, tăng cường vận động nhẹ nhàng để phòng đau tái phát.
Xoa bóp bấm huyệt là phương pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc giảm đau cơ do lạnh, giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với thời tiết mùa đông và nâng cao chất lượng cuộc sống. Khi được thực hiện đúng cách, đây là phương pháp an toàn, giúp làm ấm cơ thể, giảm đau cơ và cải thiện vận động mà không cần dùng thuốc. Khi cơn đau cơ tăng nặng hoặc kéo dài, người bệnh cần đến khám và tư vấn bác sĩ chuyên khoa.
Mai Phương