Do dự chuyện kết hôn
Nhận công tác tại Trường THCS Yên Thắng (xã Yên Thắng, tỉnh Thanh Hóa) ngay sau khi tốt nghiệp, cô giáo trẻ N.H bắt đầu hành trình “gieo chữ” với không ít bỡ ngỡ. Rời xa gia đình, sống và làm việc ở một địa bàn vùng cao, điều kiện sinh hoạt còn nhiều hạn chế, nhịp sống khác biệt, việc thích nghi với môi trường mới đặt ra không ít thách thức với cô.
“Ban đầu tôi cũng nghĩ sẽ chọn công việc ổn định gần nhà. Nhưng khi lên vùng cao, mọi thứ thay đổi. Cuộc sống ở đây chậm hơn, giản dị hơn, nhưng lại khiến mình suy nghĩ nhiều hơn về giá trị của công việc và những gì mình đang theo đuổi”, cô chia sẻ.
“Trước kia, tôi cũng nghĩ đến chuyện ổn định sớm, lập gia đình như nhiều bạn bè cùng trang lứa. Nhưng hiện tại, tôi muốn dành thời gian cho công việc, cho những trải nghiệm của bản thân. Khi mình còn đang trong quá trình hoàn thiện, thì chưa vội nghĩ đến chuyện lâu dài”, cô nói.
Cô giáo N.H (Trường THCS Yên Thắng) dành thời gian cho công việc, lựa chọn chưa vội kết hôn khi sự nghiệp còn đang trong giai đoạn ổn định.
Ở độ tuổi này, khi nhiều bạn bè đã yên bề gia thất, N.H vẫn lựa chọn chậm lại. Theo cô, hôn nhân không phải là một “mốc bắt buộc” phải hoàn thành. “Mỗi người có một thời điểm phù hợp. Khi nào bản thân thực sự sẵn sàng, đủ vững vàng về cả công việc lẫn cảm xúc thì lúc đó mới nên tính đến chuyện kết hôn. Còn hiện tại, tôi không đặt áp lực cho mình”, cô bày tỏ.
Sống trong căn phòng trọ khoảng 20m2, anh L.V.G (sinh năm 1993) duy trì sinh hoạt ở mức tối thiểu để tiết kiệm chi phí. Tốt nghiệp Đại học Công nghiệp Hà Nội, G. từng trải qua nhiều công việc nhưng chưa có sự ổn định lâu dài. Năm 2020, anh quyết định trở về Thanh Hóa, làm việc tại khu công nghiệp Lễ Môn. Thu nhập hiện tại đủ trang trải cuộc sống hằng ngày, song tích lũy còn hạn chế. Với G., khi công việc chưa vững, chỗ ở còn tạm bợ, việc kết hôn là điều chưa thể tính tới. “Hôn nhân không chỉ là chuyện tình cảm mà còn là trách nhiệm lâu dài. Khi những điều kiện cơ bản chưa đảm bảo, mình chọn lùi lại”, anh chia sẻ.
Bên cạnh yếu tố kinh tế, quan niệm về hôn nhân của người trẻ cũng có sự thay đổi. Việc kết hôn không còn gắn với áp lực độ tuổi, mà phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng của mỗi cá nhân. Thực tế, do dự kết hôn đang trở thành xu hướng phổ biến trong một bộ phận người trẻ. Khi cơ hội phát triển cá nhân được mở rộng, yêu cầu đối với hôn nhân cũng cao hơn. Hôn nhân không còn là lựa chọn mang tính mặc định, mà là quyết định cần được cân nhắc trên nhiều phương diện.
Bài toán đặt ra với công tác dân số
Kết quả điều tra dân số giữa kỳ năm 2024 cho thấy, tuổi kết hôn lần đầu của người Việt đã tăng lên khoảng 27,3 tuổi, tăng hơn 2 năm so với trước đây. Đồng thời, mức sinh cũng giảm xuống còn khoảng 1,91 con/phụ nữ - mức thấp nhất từ trước đến nay. Theo Chi cục Dân số tỉnh Thanh Hóa, xu hướng kết hôn muộn, sinh con muộn, thậm chí không kết hôn đang có chiều hướng gia tăng, nhất là trong nhóm lao động trẻ. Đây là xu hướng phổ biến trong bối cảnh xã hội hiện đại.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ áp lực kinh tế và sự thay đổi trong quan niệm sống. Chi phí sinh hoạt, nhà ở, giáo dục, chăm sóc con cái ngày càng cao, trong khi thu nhập của nhiều người trẻ chưa ổn định. Bên cạnh đó, xu hướng đề cao phát triển cá nhân, sự nghiệp cũng khiến nhiều người trì hoãn hôn nhân.
Thực tế này đang tác động trực tiếp đến mức sinh. Năm 2025, tổng tỷ suất sinh của Thanh Hóa đạt khoảng 2,2 con/phụ nữ, giảm so với giai đoạn trước và tiệm cận mức sinh thay thế, song chưa bền vững. Cùng với đó, cơ cấu dân số đang có sự chuyển dịch. Tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên chiếm hơn 15% dân số, điều này cho thấy tỉnh đã bước vào giai đoạn già hóa. Nếu mức sinh tiếp tục giảm, nguồn lao động trong tương lai sẽ bị ảnh hưởng. Một số yếu tố xã hội truyền thống như tư tưởng trọng nam vẫn tồn tại, khiến công tác dân số thêm nhiều thách thức. Tỷ số giới tính khi sinh của tỉnh vẫn ở mức cao so với bình quân chung cả nước.
Trước thực trạng này, ông Lê Bá Thắng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Dân số Thanh Hóa cho biết, tỉnh Thanh Hóa đang triển khai các giải pháp nhằm duy trì mức sinh thay thế đến năm 2030. Theo đó, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp, từ nâng cao hiệu quả truyền thông, thay đổi nhận thức đến hoàn thiện chính sách hỗ trợ người dân. Trọng tâm là tạo điều kiện để người trẻ ổn định việc làm, cải thiện thu nhập, tiếp cận các dịch vụ thiết yếu như nhà ở, y tế, giáo dục, qua đó yên tâm lập gia đình và sinh con.
Nam Phương (CTV)