Xu hướng và dự báo thị trường dầu diesel trong năm 2026 (Kỳ 2)

3 giờ trướcBài gốc

(Ảnh minh họa)

Kỳ 2: Những khung chính sách nào sẽ gây xáo trộn lớn nhất cho thị trường?

Thực thi chính sách của Liên minh châu Âu

Việc triển khai Chỉ thị Năng lượng Tái tạo của Liên minh châu Âu (RED III) tạo ra ảnh hưởng định lượng rõ rệt nhất đối với mô hình tiêu thụ dầu diesel. Quy định này đưa ra hai thay đổi cơ bản: Loại bỏ cơ chế tính gấp đôi đối với một số nhiên liệu thải khi tính vào mục tiêu năng lượng tái tạo, và nâng yêu cầu cắt giảm phát thải khí nhà kính, qua đó ưu tiên các loại nhiên liệu có mức tiết kiệm cường độ carbon cao hơn.

Việc Đức triển khai sớm các quy định đã cung cấp dữ liệu ảnh hưởng có thể đo lường được. Theo ước tính của các công ty tư vấn, khoảng 40.000 thùng/ngày nhu cầu diesel đường bộ tại Đức đã được thay thế bằng diesel sinh học, chủ yếu là dầu thực vật hydro hóa (HVO). Khối lượng thay thế này cao gấp bốn lần mức suy giảm nhu cầu mang tính cấu trúc được ước tính, cho thấy chính sách quản lý đã loại bỏ lượng diesel lớn hơn nhiều so với mức suy giảm nhu cầu tự nhiên thuần túy.

Lộ trình triển khai RED III: Đức: Đã có hiệu lực từ đầu năm 2026; Hà Lan: Đang hướng tới áp dụng hồi tố từ ngày 1/1/2026; Bỉ: Dự kiến triển khai trong năm 2026; Các nước EU khác: Tiến độ triển khai khác nhau.

Về mặt kinh tế, việc thay thế bằng HVO được ưu tiên do loại diesel tái tạo này có đặc tính vận hành vượt trội và tương thích tốt với hạ tầng diesel hiện có, so với biodiesel FAME (ester metyl axit béo). Việc loại bỏ cơ chế tính gấp đôi đặc biệt nhắm vào các nhiên liệu thải như dầu ăn đã qua sử dụng và mỡ động vật, qua đó làm tăng yêu cầu pha trộn mà không có sự gia tăng tương ứng về nguồn cung nhiên liệu.

Trong giai đoạn đầu năm 2026, các bên tham gia thị trường ban đầu cho rằng ảnh hưởng của RED III tương đối hạn chế, tuy nhiên đánh giá này cần được đặt trong bối cảnh mùa vụ. Tháng 1 và tháng 2 vốn là giai đoạn nhu cầu diesel đường bộ tại châu Âu yếu nhất trong năm, cho thấy ảnh hưởng đầy đủ của quy định có thể sẽ bộc lộ rõ hơn vào các tháng cao điểm tiêu thụ. Trên thực tế, những mô hình tương tự từng xuất hiện ở các thị trường năng lượng khác khi áp thuế hoặc triển khai chính sách mới trong giai đoạn chuyển tiếp.

Ma trận bất định chính sách tại Mỹ

Động lực thị trường dầu diesel của Mỹ phản ánh sự biến động do chính sách nhiều hơn là sự suy giảm nhu cầu mang tính nền tảng, tạo ra một bức tranh rất khác so với châu Âu và Trung Quốc. Sự không chắc chắn xung quanh khoản tín dụng thuế khai thác nhiên liệu sạch 45Z đã gây xáo trộn lớn cho thị trường trong nửa đầu năm 2025, khi chính quyền ông Biden rời nhiệm sở và chỉ để lại các hướng dẫn tạm thời thay vì quy định cuối cùng.

Khoảng trống pháp lý này khiến các nhà khai thác diesel sinh học và diesel tái tạo phải thu hẹp quy mô hoạt động, dẫn đến sản lượng giảm khoảng 100.000 thùng/ngày trong giai đoạn này. Hệ quả là người mua chuyển sang dầu diesel truyền thống, làm phát sinh mức tăng nhu cầu khoảng 150.000 thùng/ngày đối với diesel thông thường, bất chấp những lực cản kinh tế vĩ mô rộng hơn, bao gồm cả các thông báo về thuế quan.

Sự đối lập giữa tính chắc chắn trong chính sách của châu Âu và sự khó đoán tại Mỹ đã tạo ra các cấu trúc thị trường khác nhau: Châu Âu chứng kiến sự suy giảm nhu cầu mang tính dự báo được, trong khi Mỹ phải đối mặt với biến động nhu cầu do bất ổn chính sách.

Việc chính quyền ông Trump dự kiến ban hành quy định đối với tín dụng thuế 45Z, sau khi hoàn tất quá trình rà soát tại Nhà Trắng, được xem là điểm ngoặt quan trọng cho sự phục hồi khai thác diesel tái tạo. Tuy vậy, quan điểm tổng thể của chính quyền này đối với nhiên liệu sinh học và nhiên liệu tái tạo vẫn tạo ra những bất định kéo dài về định hướng chính sách dài hạn cũng như các cơ chế hỗ trợ ngành.

Chu kỳ tăng - giảm sản lượng cho thấy tính linh hoạt trong vận hành của ngành diesel tái tạo, khi mức cắt giảm 100.000 thùng/ngày chủ yếu đến từ việc dừng lò phản ứng hoặc ngừng thu mua nhiên liệu, chứ không phải đóng cửa vĩnh viễn các nhà máy. Tính đảo ngược này cho thấy khả năng phản ứng nguồn cung rất nhanh khi chính sách trở nên rõ ràng hơn, dù ảnh hưởng của thuế quan dưới thời chính quyền ông Trump lên thị trường năng lượng nói chung vẫn là một biến số lớn.

(Còn tiếp)

Nh.Thạch

AFP

Nguồn PetroTimes : https://nangluongquocte.petrotimes.vn/xu-huong-va-du-bao-thi-truong-dau-diesel-trong-nam-2026-ky-2-737694.html