Rà soát pháp lý, siết quản lý đội tàu cá
Công điện số 34/CĐ-TTg được gửi tới lãnh đạo nhiều bộ, ngành và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển có tàu cá. Theo nội dung công điện, sau đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC), công tác chống khai thác IUU đã có chuyển biến, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu gỡ cảnh báo “Thẻ vàng”.
Các tồn tại chủ yếu gồm: phối hợp giữa các lực lượng giám sát, kiểm soát còn chưa hiệu quả; tiến độ xử lý tàu cá vi phạm còn chậm; kiểm soát, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác nhập khẩu bằng tàu container còn bất cập; việc thực thi pháp luật tại địa phương chưa đạt yêu cầu.
Nguyên nhân được xác định là do người đứng đầu một số địa phương, sở, ngành và lực lượng chức năng chưa thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các nhiệm vụ đã được giao.
Trước tình hình này, Thủ tướng yêu cầu thực hiện nghiêm Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư và các chỉ đạo liên quan; đồng thời phân công rõ trách nhiệm, tiến độ, sản phẩm cụ thể. Người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện nếu tiếp tục để xảy ra vi phạm.
Công tác chống khai thác IUU vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu gỡ cảnh báo “Thẻ vàng”.
Về giải pháp, công điện yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý, trong đó có việc trình ban hành Nghị định thay thế Nghị định số 38/2024/NĐ-CP về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản; rà soát toàn bộ hệ thống pháp luật liên quan để đảm bảo hiệu quả chống khai thác IUU và phát triển ngành thủy sản bền vững.
Đối với quản lý đội tàu cá, yêu cầu thực hiện tổng kiểm kê theo nhóm chiều dài; phân loại tàu không đủ điều kiện; cập nhật dữ liệu tàu cá, chủ tàu trên hệ thống VNFishbase và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID), bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Thực hiện đăng ký, đăng kiểm, cấp phép, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) và đánh dấu tàu cá theo quy định.
Kiểm soát chặt nguồn gốc, xử lý nghiêm vi phạm
Công điện yêu cầu hoàn thiện các hệ thống dữ liệu phục vụ quản lý, bao gồm hệ thống giám sát tàu cá (VMS), cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) và cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính, hoàn thành trong tháng 6/2026.
Đặc biệt, yêu cầu kiểm soát 100% tàu cá ra vào cảng, xuất nhập bến thông qua hệ thống eCDT; quản lý chặt chẽ tàu cá không đủ điều kiện, tàu có nguy cơ vi phạm.
Về truy xuất nguồn gốc, yêu cầu 100% tàu cá phải cập cảng để bốc dỡ sản phẩm theo quy định; kiểm soát chặt nguyên liệu thủy sản nhập khẩu, nhất là qua container; rà soát toàn bộ hồ sơ các lô hàng cá cờ kiếm, cá ngừ nhập khẩu và xuất khẩu sang châu Âu từ năm 2024 đến nay.
Trong công tác thực thi pháp luật, công điện yêu cầu mở cao điểm tuần tra, kiểm soát tại các vùng biển giáp ranh, cửa sông, cửa biển; ngăn chặn tàu cá “03 không”; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đặc biệt là các trường hợp mất kết nối VMS, vượt ranh giới khai thác.
Đồng thời, tập trung điều tra, truy tố, xét xử các vụ việc vi phạm theo quy định; xử lý dứt điểm các đường dây môi giới đưa tàu cá, ngư dân đi khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài; khẩn trương đưa ra xét xử các vụ án liên quan đến doanh nghiệp vi phạm.
Công điện cũng yêu cầu thực hiện chế độ báo cáo định kỳ hàng tháng và tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân không hoàn thành nhiệm vụ.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao làm cơ quan thường trực, chủ trì hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra và tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác IUU.
Minh Thu