Xử trí rối loạn tiêu hóa sau Tết bằng Y học cổ truyền

3 giờ trướcBài gốc

1. Vì sao dễ rối loạn tiêu hóa sau Tết?

NỘI DUNG::

1. Vì sao dễ rối loạn tiêu hóa sau Tết?

2. Một số món ăn – bài thuốc hỗ trợ chức năng tỳ vị

3. Xoa bóp – bấm huyệt hỗ trợ tiêu hóa

4. Lập lại nhịp sinh hoạt – chìa khóa quan trọng

Rối loạn tiêu hóa là vấn đề phổ biến mà nhiều người gặp phải sau Tết. Theo BSNT. Hương Trà, Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội, tỳ vị là tạng phủ giữ vai trò "chủ vận hóa", đảm nhiệm chức năng tiêu hóa và hấp thu thức ăn.

Khi ăn quá nhiều đồ béo ngọt, uống rượu bia, thức khuya, lo nghĩ nhiều… tỳ vị bị tổn thương, sinh thấp nhiệt hoặc hàn thấp, dẫn đến các triệu chứng: Đầy bụng, ậm ạch; ợ hơi, khó tiêu; táo bón hoặc phân lỏng; miệng đắng, chán ăn; mệt mỏi, nặng người…

Nguyên tắc điều chỉnh là kiện tỳ – hòa vị – tiêu thực – hóa thấp, đồng thời thiết lập lại chế độ ăn uống điều độ.

Sơn tra giúp tiêu hóa chất béo, phòng ngừa rối loạn tiêu hóa.

2. Một số món ăn – bài thuốc hỗ trợ chức năng tỳ vị

2.1. Cháo sơn tra – mạch nha tiêu thực

Sơn tra (Crataegus pinnatifida) là dược liệu có tác dụng tiêu thực đạo trệ, giúp tiêu hóa chất béo, hóa tích, kết hợp cùng mạch nha hỗ trợ tiêu hóa, giảm tình trạng đầy chướng do ăn quá nhiều.

Thành phần: Sơn tra khô 10 g, mạch nha 10 g, gạo tẻ 50 g, nước 700 ml.

Cách làm: Sắc sơn tra và mạch nha còn khoảng 250–300 ml, lọc lấy nước nấu cháo.

Cách dùng: Ăn 1 lần/ngày trong 2–3 ngày khi đầy bụng do ăn nhiều thịt, đồ béo.

Lưu ý: Người viêm loét dạ dày nặng nên thận trọng vì sơn tra vị chua, dễ gây kích thích niêm mạc.

Trà gừng kích thích tiêu hóa, phòng ngừa rối loạn tiêu hóa.

2.2. Trà gừng ấm hành khí

Gừng (Zingiber officinale), hay còn gọi là sinh khương, là vị thuốc có tác dụng ôn trung, tán hàn, kích thích tiêu hóa, phù hợp với tình trạng khó tiêu, đầy chướng, đau bụng do ăn đồ lạnh, sống hoặc nhiễm lạnh.

Thành phần: Gừng tươi 3–5 lát (khoảng 5 g), nước sôi 250 ml.

Cách dùng: Hãm 5–7 phút, uống ấm sau bữa ăn.

Ý dĩ hỗ trợ cải thiện cảm giác nặng nề, ăn uống kém.

2.3. Nước ý dĩ – đậu đỏ lợi thấp

Ý dĩ (Coix lacryma-jobi) và đậu đỏ là những dược liệu có tác dụng kiện tỳ, lợi thấp, hỗ trợ cải thiện cảm giác nặng nề, ăn uống kém, người phù nhẹ.

Thành phần: Ý dĩ 20 g, đậu đỏ 20 g, nước 800 ml.

Cách làm: Ninh các nguyên liệu trên lửa nhỏ trong 30–40 phút, uống trong ngày.

Rau mồng tơi có tính mát, nhuận tràng.

2.4. Canh rau mồng tơi – hỗ trợ táo bón

Mồng tơi (Basella alba) có tính mát, nhuận tràng.

Cách dùng: Nấu canh nhạt, ăn 1 bữa/ngày trong vài ngày.

Ngoài ra, nên kết hợp uống đủ nước, tăng rau xanh và củ quả để ngăn ngừa và hạn chế tình trạng táo bón.

3. Xoa bóp – bấm huyệt hỗ trợ tiêu hóa

Bên cạnh việc điều chỉnh chế độ ăn uống, có thể áp dụng một số phương pháp hỗ trợ tại nhà như:

Xoa bụng quanh rốn theo chiều kim đồng hồ 100 vòng mỗi sáng.
Day ấn huyệt Trung quản (huyệt trên rốn khoảng 4 thốn) 1–2 phút.
Sau ăn 30 phút, đi bộ nhẹ 15–20 phút.

Day ấn huyệt Trung quản hỗ trợ giảm các triệu chứng rối loạn tiêu hóa.

Các biện pháp này giúp kích thích nhu động ruột và điều hòa khí cơ, hỗ trợ giảm các triệu chứng tiêu hóa do tỳ vị vận hóa kém.

Lưu ý: Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng dữ dội, nôn nhiều, sốt cao, tiêu chảy kéo dài trên 3 ngày, táo bón kéo dài trên 1 tuần kèm chướng bụng, đi ngoài phân đen hoặc có máu... không nên tự điều chỉnh tại nhà:

Đặc biệt, người có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh gan cần thận trọng khi dùng thảo dược, nên có sự tư vấn chuyên môn để tránh tương tác hoặc ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc.

4. Lập lại nhịp sinh hoạt – chìa khóa quan trọng

Theo BSNT. Hương Trà, bên cạnh các món ăn – bài thuốc, yếu tố quyết định giúp cải thiện rối loạn tiêu hóa là xây dựng lại thói quen sinh hoạt điều độ:

Ăn đúng giờ, không bỏ bữa.
Hạn chế rượu bia và các chất kích thích.
Ngủ trước 23 giờ.
Tăng vận động nhẹ.

Khi tỳ vị được phục hồi, khí huyết vận hành điều hòa, triệu chứng rối loạn tiêu hóa sẽ cải thiện rõ rệt sau vài ngày đến một tuần.

Tóm lại, rối loạn tiêu hóa sau Tết thường là rối loạn chức năng do ăn uống và sinh hoạt thất thường. Áp dụng nguyên tắc kiện tỳ, hòa vị, kết hợp ăn thanh đạm và vận động nhẹ nhàng sẽ giúp cơ thể sớm trở lại trạng thái cân bằng. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, người bệnh cần thăm khám để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.

Không nên lạm dụng các vị thuốc tiêu thực như sơn tra, mạch nha kéo dài nhiều ngày vì có thể làm hao khí tỳ vị nếu dùng sai thể trạng. Điều quan trọng không chỉ là uống gì cho "hết đầy bụng", mà là tái lập nhịp sinh hoạt điều độ. Khi tỳ vị được điều chỉnh, cơ thể sẽ phục hồi một cách tự nhiên.

Mai Hương

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/xu-tri-roi-loan-tieu-hoa-sau-tet-bang-y-hoc-co-truyen-169260225182014633.htm