Xuân về làng cổ

2 giờ trướcBài gốc

Không gian làng cổ Đông Sơn những ngày giáp Tết Bính Ngọ 2026.

Làng cổ Đông Sơn từ lâu được biết đến như “cái nôi” của văn hóa Đông Sơn - nền văn hóa khảo cổ rực rỡ gắn với trống đồng, với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. Trải qua nhiều biến thiên của thời gian, Đông Sơn vẫn giữ được dáng hình cơ bản của một làng Việt cổ. Mỗi độ xuân về, vẻ đẹp ấy lại hiện lên rõ hơn, sâu hơn, không chỉ ở cảnh sắc, mà còn ở chiều sâu nếp sống, phong tục và ý thức gìn giữ di sản của cộng đồng dân cư.

Về làng cổ Đông Sơn những ngày cuối năm, dễ dàng cảm nhận không gian làng quê đang được chăm chút bằng sự trân trọng. Dọc các trục đường chính, ngõ xóm, cũng như tại các không gian văn hóa như nhà cổ, đình làng, chùa chiền, những vật trang trí mang đậm dấu ấn truyền thống như: cờ Tổ quốc, nón lá, đèn lồng đỏ, đèn lồng tre được sắp đặt hài hòa, tạo điểm nhấn nhẹ nhàng trên nền mái ngói rêu phong, tường đất nâu trầm. Cùng với đó, các tiểu cảnh tết được dựng lên từ những vật liệu quen thuộc như tre, nứa, chum vại... vừa gợi nhắc ký ức làng quê xưa, vừa mang đến cảm giác ấm áp, gần gũi cho người dân và du khách.

Trong mỗi gia đình, công việc chuẩn bị tết cũng được thực hiện từ sớm. Những nếp nhà cổ được dọn dẹp, tu sửa những chi tiết nhỏ; bàn thờ tổ tiên được lau chùi cẩn thận, trang nghiêm. Trong căn nhà cổ nằm bên ngõ Trí, ông Lương Thế Tập, người đã nhiều năm gắn bó với ngôi nhà cổ của gia đình, chia sẻ: “Trước tết khoảng một tháng, gia đình tôi đã dọn dẹp, trang trí lại nhà cửa, không gian thờ cúng, cắm cành đào trước hiên. Quan trọng nhất là giữ cho không gian gọn gàng, ấm cúng, vẫn nguyên nét cổ kính để người dân và du khách đến tham quan, trải nghiệm dịp tết đến, xuân về”.

Dạo bước trong làng cổ những ngày giáp tết, có thể cảm nhận rõ nhịp sống dường như chậm lại. Người dân thong thả hơn trong sinh hoạt thường ngày. Nụ cười xuất hiện nhiều hơn trên gương mặt khi gặp gỡ, chào hỏi nhau bên hiên nhà, trước cổng ngõ. Giữa không gian làng cổ được trang hoàng giản dị đón xuân, sự vui vẻ, ấm áp lan tỏa, tạo nên cảm giác bình yên rất riêng của những ngày tết đang đến gần.

Không chỉ “khoác chiếc áo mới”, làng cổ Đông Sơn còn được chú trọng bảo tồn các giá trị văn hóa phi vật thể. Những phong tục, nghi lễ truyền thống, sinh hoạt cộng đồng gắn với đình, chùa được duy trì đều đặn. Những năm gần đây, địa phương tổ chức hoạt động “Tết xưa làng cổ” như một điểm nhấn trong bức tranh xuân của Đông Sơn. Đây không chỉ là một sự kiện văn hóa, mà đã trở thành dịp để cộng đồng cùng nhau tái hiện, gìn giữ những phong tục, tập quán truyền thống gắn với tết cổ truyền của dân tộc. Trong không gian làng cổ và các khu vực sinh hoạt cộng đồng, những hình ảnh quen thuộc như gói bánh chưng, viết thư pháp, bày mâm ngũ quả, tổ chức các trò chơi dân gian... được tái hiện sinh động, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Thông qua hoạt động “Tết xưa làng cổ”, các giá trị văn hóa phi vật thể của làng cổ Đông Sơn được “đánh thức” một cách tự nhiên. Người cao tuổi có dịp kể lại cho con cháu những câu chuyện về phong tục tết xưa, về nếp làng, gia phong; người trẻ được trực tiếp trải nghiệm, cảm nhận rõ hơn ý nghĩa của những giá trị tưởng chừng đã lùi xa trong đời sống hiện đại. Đây là cách làm thiết thực để giáo dục truyền thống, bồi đắp tình yêu quê hương và ý thức giữ gìn di sản trong cộng đồng, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển du lịch văn hóa bền vững.

Bà Lương Thị Duyến, 70 tuổi, người dân làng cổ Đông Sơn, cho biết: “Mấy năm gần đây, địa phương tổ chức “Tết xưa làng cổ”, làng được trang trí đẹp, bà con ai cũng phấn khởi và thấy rõ trách nhiệm của mình trong việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Con cháu về quê dịp này cũng hiểu thêm về phong tục, tập quán, nếp sống của ông bà, thêm yêu quê hương”.

Những chuyển biến tích cực đó là kết quả từ sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương, sự vào cuộc của các tổ chức đoàn thể và sự đồng thuận cao của Nhân dân trong việc bảo tồn nhà cổ, không gian văn hóa làng cổ gắn với phát triển văn hóa, du lịch. Phó Chủ tịch UBND phường Hàm Rồng, bà Lê Thị Thanh cho biết: “Những năm gần đây, việc bảo tồn và phát huy giá trị làng cổ được xác định là nhiệm vụ quan trọng, gắn với mục tiêu phát triển văn hóa, du lịch của địa phương. Các hoạt động chỉnh trang làng xóm, cải tạo hạ tầng, xây dựng cảnh quan đều được triển khai theo nguyên tắc hài hòa, tôn trọng không gian cổ. Dịp Tết Nguyên đán là thời điểm để làng cổ “khoe” những nét đẹp đặc trưng nhất, đồng thời lan tỏa ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng. Phường đã chủ động xây dựng kế hoạch, phân công nhiệm vụ trang trí, bảo vệ không gian làng cổ cho các trường học, hội đoàn thể và từng ngõ xóm; việc trang trí được thực hiện theo hướng gần gũi, mộc mạc, giữ gìn hồn cốt làng cổ”.

Giữa sắc xuân đang lan tỏa, làng cổ Đông Sơn vẫn lặng lẽ giữ nhịp sống riêng, chậm rãi mà bền bỉ. Từ những nếp nhà cổ, phong tục tết xưa đến ý thức gìn giữ di sản của cộng đồng. Tất cả đang tạo nên nền tảng để làng cổ tiếp tục sống cùng hiện tại, hướng tới tương lai, nơi giá trị truyền thống không chỉ được bảo tồn, mà còn được tiếp nối một cách tự nhiên qua từng mùa xuân.

Bài và ảnh: Thùy Linh

Nguồn Thanh Hóa : http://baothanhhoa.vn/xuan-ve-lang-co-278595.htm