Nhà văn hóa xóm là ngôi nhà sàn truyền thống - nét nổi bật của xóm Bản Đông, xã Hợp Thành.
Trong quá trình thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, xóm Bản Đông xác định phát huy vai trò chủ thể của người dân là yếu tố then chốt. Ban phát triển thôn đã phân công các tổ chức hội, đoàn thể trong xóm đảm nhận những phần việc cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế. Trong đó, Chi hội Phụ nữ xóm triển khai các mô hình như “5 không, 3 sạch”, “phân loại rác thải tại nguồn và ủ phân hữu cơ vi sinh IMO” góp phần giữ gìn môi trường sống.
Chi hội Nông dân duy trì “Tổ nông dân tiết kiệm”, hỗ trợ hội viên vay vốn, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất. Chi hội Cựu chiến binh luôn gương mẫu đi đầu trong các phong trào, vận động con cháu chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.
Không chỉ phát triển hạ tầng, người dân còn chú trọng chỉnh trang nhà cửa, trồng hoa, cây xanh dọc các tuyến đường, xây dựng cảnh quan “sáng - xanh - sạch - đẹp”. Các hoạt động văn hóa, thể thao được duy trì thường xuyên; đời sống tinh thần ngày càng nâng cao. Đến nay, xóm đã hoàn thành tiêu chí xây dựng nông thôn mới và đang tiếp tục hoàn thiện các điều kiện để hướng tới mục tiêu nông thôn mới kiểu mẫu.
Kinh tế của xóm Bản Đông chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp với các ngành nghề chính như trồng lúa, trồng chè và trồng rừng. Nhờ lợi thế đất đai màu mỡ, điều kiện tự nhiên thuận lợi, người dân đã phát triển hiệu quả cây lúa nếp vải đặc sản của địa phương.
Hiện toàn xóm có gần 50ha chuyên canh trồng lúa nếp vải, người dân xây dựng cánh đồng 1 giống lúa để sản xuất đồng bộ, chăm sóc theo đúng quy trình. Sản phẩm lúa nếp vải của huyện Phú Lương (cũ) đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp nhãn hiệu chứng nhận, 2 sản phẩm từ gạo nếp vải đạt tiêu chuẩn OCOP 3 và 4 sao.
Ngôi nhà sàn truyền thống được bảo tồn tại xóm Bản Đông.
Nhờ phát huy lợi thế của địa phương, cùng với sự đoàn kết, chung sức phát triển của nhân dân, đời sống người dân trong xóm ngày càng được nâng cao. Đến nay, xóm Bản Đông không còn hộ nghèo; số hộ cận nghèo giảm xuống còn 4 hộ.
Phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát được triển khai hiệu quả. Đến nay, xóm chỉ còn 1 hộ gặp khó khăn về nhà ở và đã có kế hoạch hỗ trợ trong thời gian tới. Tỷ lệ nhà ở kiên cố, bán kiên cố đạt 95%; 94% số hộ có xe máy và phương tiện nghe nhìn; 92% số hộ được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh.
Song song với phát triển kinh tế, Bản Đông đặc biệt quan tâm đến việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Để bảo tồn và phát huy giá trị của những ngôi nhà sàn truyền thống ở Bản Đông, tháng 11-2023, UBND tỉnh Thái Nguyên đã phê duyệt Dự án đầu tư công trình bảo tồn làng truyền thống dân tộc Tày xóm Bản Đông.
Theo đó, 5 ngôi nhà sàn truyền thống đã được tu bổ, phục hồi, trở thành một nhà sinh hoạt cộng đồng mang đậm bản sắc văn hóa. Các di sản văn hóa phi vật thể như hát then, điệu ví được phục dựng, truyền dạy cho thế hệ trẻ.
Ông Nguyễn Quang Chuyền, Trưởng xóm Bản Đông, khẳng định: Chúng tôi xác định xây dựng nông thôn mới không chỉ là làm đường, phát triển kinh tế mà còn phải giữ gìn bản sắc văn hóa. Bản Đông hướng tới mục tiêu nông thôn mới kiểu mẫu, hiện đại nhưng vẫn đậm đà truyền thống.
Thu Nhuận