Xuất bản số 'chậm lớn' vì sách lậu

4 giờ trướcBài gốc

Thiệt hại ngàn tỷ đồng

Theo ông Nguyễn Ngọc Bảo, Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, nhiều hình thức xâm phạm quyền tác giả trên môi trường số hiện rất phức tạp: từ chia sẻ trái phép sách số (ebook), sách nói trên mạng xã hội đến lợi dụng các nền tảng xuyên biên giới, thậm chí cả sàn thương mại điện tử... để phát tán sản phẩm vi phạm.

Theo thống kê của Cục Xuất bản, In và Phát hành, vi phạm bản quyền trên môi trường số gây thiệt hại khoảng 7.000 tỷ đồng mỗi năm cho ngành nội dung số. Trong đó, xuất bản là một trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng khi doanh thu của nhiều nhà xuất bản và đơn vị phát hành giảm khoảng 20-30%.

Voiz FM ra đời năm 2019, một trong những đơn vị tiên phong cung cấp sách nói (audio book) trên nền tảng số. ẢNH: VĨNH XUÂN

Thiệt hại về doanh thu mới phản ánh một phần của vấn đề. Điều khiến nhiều đơn vị xuất bản lo ngại nằm ở tốc độ phát tán của nội dung vi phạm trên môi trường số. Theo đại diện NXB Khoa học - Công nghệ - Truyền thông, vi phạm bản quyền trên môi trường số diễn ra rất nhanh, cùng lúc trên nhiều nền tảng và có tính ẩn danh cao.

Sau khi bị phát hiện, các đối tượng có thể xóa dữ liệu, thay đổi tài khoản hoặc sử dụng công cụ che giấu danh tính. Nội dung vừa bị gỡ bỏ trên một nền tảng này có thể nhanh chóng xuất hiện trở lại dưới tài khoản hoặc tên miền khác. Điều này gây khó khăn cho công tác xác minh, thu thập chứng cứ và xử lý theo quy định pháp luật. Vì vậy, tình trạng "nay gỡ, mai đăng" đang kìm hãm sự phát triển của ngành xuất bản số trong nước.

Tăng “lá chắn” công nghệ và pháp lý

Trước áp lực từ sách lậu trên môi trường số, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư giải pháp kỹ thuật để bảo vệ nội dung như chống sao chép, chống chụp màn hình, gắn watermark (chữ hoặc hình ảnh được in mờ trên nền tài liệu), mã hóa nội dung, giới hạn thiết bị truy cập hay ứng dụng các công nghệ như DRM, AI hay Big Data để phát hiện vi phạm...

Khoảng cách giữa việc phát hiện vi phạm và hoàn thiện hồ sơ pháp lý vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn trong quá trình xử lý sách vi phạm bản quyền trên môi trường số. Đại diện Bộ Công an cho biết, lực lượng chức năng thường xuyên kiểm tra, xác minh và phối hợp xử lý các website vi phạm dựa trên danh sách do doanh nghiệp cung cấp. Nhưng trở ngại là hiện nhiều đơn vị chưa cung cấp đầy đủ chứng cứ và dữ liệu liên quan, dẫn đến thiếu cơ sở pháp lý để triển khai các biện pháp xử lý triệt để.

Ông Đỗ Quang Dũng, Phó Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam, chia sẻ, nhiều nhà xuất bản từng đưa ra kiến nghị xem xét xử lý hành vi sản xuất và tiêu thụ sách lậu tương tự hành vi sản xuất, tiêu thụ hàng giả nhằm tăng tính răn đe đối với các đối tượng vi phạm. Những ngày qua, hàng loạt website sách lậu vội vàng ngừng hoạt động do lo sợ bị xử lý sau Công điện 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã cho thấy, nếu làm nghiêm, xử lý rốt ráo, sách lậu cả trên môi trường số lẫn sách giấy sẽ không có đất sống.

Tuy nhiên, việc chống sách lậu dạng số vẫn còn những vấn đề cần làm rõ. Theo ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, với sách in, hành vi làm giả trên 2.000 bản có thể bị xử lý hình sự, nhưng với sản phẩm số, con số này sẽ tính thế nào? Dựa vào lượt truy cập nội dung vi phạm hay một cách định lượng khác, vẫn chưa có câu trả lời cụ thể.

Cuộc chiến chống vi phạm bản quyền sách trên môi trường số dù có nhiều lạc quan sau sự vào cuộc mạnh mẽ của các lực lượng chức năng, thế nhưng, vẫn còn nhiều vấn đề phải giải quyết, từ hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao nhận thức xã hội đến xây dựng cơ chế phối hợp đủ mạnh để bảo vệ hệ sinh thái xuất bản số.

Voiz FM, một đơn vị chuyên cung cấp sách nói, đang duy trì một đội ngũ chuyên trách để tìm kiếm nội dung vi phạm trên các nền tảng mạng xã hội. Đến nay, Voiz FM đã yêu cầu gỡ bỏ hơn 30.000 nội dung vi phạm nhưng vẫn không ngăn chặn hết được bởi nhiều website phát tán trái phép đặt máy chủ ở nước ngoài, liên tục thay đổi tên miền...

MAI AN

Nguồn SGGP : https://sggp.org.vn/xuat-ban-so-cham-lon-vi-sach-lau-post853840.html