Xuất khẩu bứt phá trước những thách thức từ biến động thuế quan

5 giờ trướcBài gốc

Riêng năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 920 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất thế giới, tiếp tục khẳng định vai trò của thương mại trong ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao vị thế quốc gia.

Hoạt động xuất nhập khẩu giai đoạn 2021 - 2025 ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ, trở thành trụ cột tăng trưởng quan trọng. Xuất khẩu tăng trưởng bình quân khoảng 10,8%/năm, vượt xa kế hoạch đề ra; cán cân thương mại duy trì xuất siêu liên tục. Riêng năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 920 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất thế giới, tiếp tục khẳng định vai trò của thương mại trong ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao vị thế quốc gia.

Năm 2025, ngành da giày dự kiến xuất khẩu đạt khoảng 28 - 29 tỷ USD, với mức tăng trưởng khoảng 10% hướng tới mức xuất khẩu 100 tỷ USD vào năm 2030. Theo bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Da giày và Túi xách Việt Nam (LEFASO), da giày cũng như nhiều ngành hàng xuất khẩu khác đang tập trung vào chất lượng, không chỉ theo đuổi mục tiêu về số lượng. Thực tế da giày vẫn là ngành gia công xuất khẩu cho các thương hiệu của toàn cầu, nhờ vậy thương hiệu “Made in Việt Nam” cũng từng bước có giá trị nhất định đối với những thị trường chính như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc…các nhãn hàng đều đánh giá Việt Nam là 1 trong những quốc gia có uy tín đối với mặt hàng giày dép.

“Mặc dù chịu tác động thay đổi của các chính sách thuế quan, đặc biệt là chính sách thuế quan của Mỹ, nhưng tăng trưởng xuất khẩu da giày vào thị trường Mỹ cũng như sự dịch chuyển đơn hàng không xảy ra, sản phẩm của Việt Nam có vị thế cạnh tranh tốt. Các khách hàng vẫn tiếp tục có đơn đặt hàng với các DN Việt Nam chí ít là trong vòng 5 năm tới”, bà Xuân phân tích.

Năm 2025 tiếp tục là năm “vượt khó” thành công của ngành dệt may Việt Nam, khi kim ngạch xuất khẩu ước đạt 46 tỷ USD, tăng khoảng 5% so với năm 2024. Ngành đã cơ bản kiểm soát được tình hình biến động thuế quan toàn cầu, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả.

Ông Cao Hữu Hiếu, Tổng Giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) cho biết, đây là kết quả của cả một quá trình điều hành hết sức linh hoạt trong năm 2025, trong đó Vinatex đã thực hiện triển khai nhiều giải pháp hiệu quả, như chiến dịch "90 ngày thần tốc" được triển khai từ tháng 4 - 6/2025, nhằm tối đa hóa sản lượng, hoàn thành các đơn hàng quý II/2025, giữ vững xuất khẩu và doanh thu, vượt qua giai đoạn khó khăn của thị trường dệt may thế giới, đặc biệt trước biến động thuế quan.

“Dệt may Việt Nam trong năm 2025 phải đối mặt nhiều thách thức, chịu tác động từ nhiều yếu tố như tình hình căng thẳng địa chính trị trên toàn cầu, chính sách thuế quan của Mỹ và thiên tai diễn ra tại Việt Nam. Ngoài ra, giá bông, xơ, chi phí logistics… liên tục biến động làm gia tăng chi phí sản xuất. Trong khi đó, khách hàng yêu cầu rất cao về thời gian giao hàng, chất lượng sản phẩm, đơn giá gia công giảm và các quy định về truy xuất nguồn gốc ngày càng chặt chẽ”, ông Hiếu chia sẻ.

Ngành sản xuất và chế biến gỗ Việt Nam đã chiếm được vị thế đáng kể trên thị trường toàn cầu. Sản phẩm gỗ Việt đã được nhiều quốc gia biết đến khi đang xuất khẩu đến 168 quốc gia. Riêng đối với thị trường Mỹ trong năm 2025 mặc dù chịu tác động từ các yếu tố bất lợi, như thuế đối ứng và Mục 232 của Đạo luật Thương mại mở rộng 1962 đối với đồ nội thất nhập khẩu, nhưng ngành gỗ vẫn xuất khẩu được 9,5 tỷ USD trong tổng lượng nhập khẩu 21 tỷ USD của Mỹ từ 30 thị trường khác nhau.

Mặc dù vậy, ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam nhìn nhận, có vẻ như xuất khẩu gỗ đang rơi vào “bẫy” tăng trưởng, “có lớn về thể chất nhưng không lớn được về tư chất”. Ngành gỗ tăng trưởng liên tục, tuy nhiên biên lợi nhuận ngày càng bị co hẹp khiến nhiều DN gặp khó khăn.

“Cứ vài năm ngành gỗ lại bị các yếu tố từ bên ngoài tác động, khiến DN phải co mình lại nên khó lớn lên được, nhất là các DN hoạt động ở lĩnh vực xuất khẩu gỗ chỉ chạy theo hướng tăng trưởng. Tuy nhiên, có một số DN đặt ra chủ trương, chiến lược ngay từ đầu về doanh thu, từ đó phân chia rõ tỷ lệ tiêu thụ nội địa và xuất khẩu theo tỷ lệ thích hợp. Theo cách thức này, dù thuế đối ứng của Mỹ có thay đổi nhưng lại là cơ hội cho nhiều DN khác”, ông Hoài chia sẻ.

Trong năm qua, thị trường Mỹ, EU và châu Á vẫn là 3 thị trường nổi trội của sản phẩm hồ tiêu và gia vị của Việt Nam, nhất là thị trường Mỹ. Bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA) cho biết, mặc dù trong năm 2025 có nhiều bất lợi về thuế quan và xung đột địa chính trị, song về cơ bản nhịp độ thị trường xuất khẩu của ngành vẫn ổn định, sản phẩm xuất khẩu chiếm tỷ lệ 22% - 25% tổng lượng xuất khẩu của Việt Nam. Trong đó, riêng thị trường Mỹ nhập khẩu hơn 60% hạt tiêu và hơn 14% sản phẩm quế.

“Yêu cầu đa dạng thị trường là yếu tố hoàn toàn quan trọng, nhưng đồng hành với bước đi này, các DN vẫn phải giữ vững những thị trường truyền thống, đặc biệt là tại các thị trường sản phẩm của Việt Nam đã có thương hiệu rõ ràng. Đơn cử nếu sản phẩm hồ tiêu Việt Nam không thể bán được tại thị trường Mỹ, vô hình chung DN đã tự công nhận sản phẩm gia vị của Việt Nam chỉ ở phân khúc trung bình, không thể vươn tới những thị trường có yêu cầu cao, chặt chẽ và bài bản hơn”, bà Liên khuyến nghị.

Với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 920 tỷ USD, 2025 là năm hết sức đặc biệt khi xuất nhập khẩu trực tiếp bứt phá 2 mốc kỹ thuật 800 tỷ USD và mốc 900 tỷ USD là thành tích hết sức ấn tượng, nhất là trong bối cảnh thị trường thế giới có quá nhiều biến động, rung lắc tác động bất lợi đến hoạt động xuất nhập khẩu.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) khẳng định, xuất khẩu bền vững là xu hướng tất yếu và lâu dài đến thời điểm vượt ngoài giá trị của những con số. Cần nhìn vào những giá trị không thể hiện ở những con số để đem lại những giá trị lâu dài cho xã hội, cho thế hệ mai sau trong đó có vấn đề về môi trường, về bình đẳng xã hội và lao động việc làm.

“Xuất nhập khẩu có trách nhiệm tham gia đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung của đất nước. Hiện nay trong tăng trưởng xuất nhập khẩu, Việt Nam cũng đặt ra mục tiêu về mặt giá trị, kim ngạch và số lượng. Bộ Công Thương, Cục Xuất nhập khẩu luôn luôn chú trọng việc phát triển bền vững trong đó có việc đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, cũng như gia tăng các giá trị nội địa góp phần tạo ra nhiều công ăn việc làm, đặc biệt ở những địa bàn đặc biệt khó khăn”, ông Hải khẳng định.

Tác giả: Nguyễn Quỳnh
Đồ họa: Đồng Toàn